Οι συμπράξεις της ΕΕ στον τομέα της έρευνας, οι οποίες περιλαμβάνουν 12 κοινές επιχειρήσεις (ΚΕ) και εξομοιούμενους με αυτές φορείς, διατήρησαν σε τάξη τα οικονομικά τους καθ’ όλο το 2025. Σε αυτό το συμπέρασμα κατέληξε το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο (ΕΕΣ) μετά τον ετήσιο έλεγχό του. Το ελεγκτικό όργανο, ωστόσο, εξέδωσε γνώμη με επιφύλαξη σχετικά με τις πληρωμές της ΚΕ «Παγκόσμιο πρόγραμμα για την υγεία EDCTP3». Το ΕΕΣ τόνισε επίσης τα επίμονα σφάλματα στις πληρωμές επιχορηγήσεων (κυρίως δαπάνες προσωπικού), την ανομοιόμορφη πρόοδο με την εφαρμογή των ερευνητικών προγραμμάτων της ΕΕ και, όσον αφορά το έργο πυρηνικής σύντηξης ITER, τον κίνδυνο πρόσθετων δαπανών και καθυστερήσεων λόγω σοβαρών και διαρκών αλλαγών στις απαιτήσεις του τεχνικού σχεδιασμού.
Οι συμπράξεις της ΕΕ στον τομέα της έρευνας απασχολούν γύρω στους 800 υπαλλήλους και εκτελούν πληρωμές ύψους 4 δισ. ευρώ περίπου. Υποστηρίζουν την έρευνα και την καινοτομία σε στρατηγικά σημαντικούς τομείς, όπως η καθαρή κινητικότητα και ενέργεια, οι ημιαγωγοί, η υπερυπολογιστική και η τεχνητή νοημοσύνη, η υγεία, η κυβερνοασφάλεια και οι προηγμένες επικοινωνίες.
Οι ΚΕ και οι εξομοιούμενοι με αυτές φορείς εκτέλεσαν κατά μέσο όρο το 73 % των προϋπολογισμών πληρωμών που διέθεταν για το 2025, μολονότι η εκτέλεση διέφερε σημαντικά από τη μια ΚΕ στην άλλη. Οι διαφορές αυτές οφείλονταν, μεταξύ άλλων, στις χρονοβόρες διαδικασίες λήψης αποφάσεων και τις περίπλοκες διαδικασίες εκτέλεσης των δαπανών. Μέχρι το τέλος του 2025, είχε επίσης επιτευχθεί κατά μέσο όρο η συνολική τιμή-στόχος ως προς τις εισφορές των μελών στις ΚΕ στο πλαίσιο του προγράμματος «Ορίζων 2020». Η πρόοδος όμως ως προς την εκτέλεση του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη» ήταν ανόμοια. Όπως και τα προηγούμενα χρόνια, το ΕΕΣ επισήμανε ότι ορισμένες ΚΕ εξακολουθούν να παρουσιάζουν σοβαρή υστέρηση ως προς τις εισφορές του ιδιωτικού τομέα.
Για το 2025, το ΕΕΣ έδωσε καθαρή γνώμη σχετικά με την αξιοπιστία των λογαριασμών και για τις 12 ΚΕ και τους εξομοιούμενους με αυτές φορείς, και κατέληξε ότι τα έσοδα και οι πληρωμές τους ήταν νόμιμα και κανονικά. Μόνο για την ΚΕ «Παγκόσμιο πρόγραμμα για την υγεία EDCTP3» διατύπωσε γνώμη με επιφύλαξη σχετικά με τη νομιμότητα και την κανονικότητα των πληρωμών της, λόγω σφαλμάτων που εντόπισε σε επίπεδο δικαιούχων για το μεγαλύτερο μέρος των πράξεων που έλεγξε.
«Οι κοινές επιχειρήσεις της ΕΕ διοχετεύουν δισεκατομμύρια ευρώ σε τομείς που έχουν καίρια σημασία για την ανταγωνιστικότητα και τη στρατηγική αυτονομία της ΕΕ», δήλωσε ο Lucian Romașcanu, Μέλος του ΕΕΣ και υπεύθυνος για τον συγκεκριμένο ετήσιο έλεγχο. «Οι λογαριασμοί τους είναι αξιόπιστοι και οι δαπάνες τους γενικώς κανονικές, αν και χρειάζεται καλύτερη ανάλυση κινδύνου για την πρόληψη των επίμονων σφαλμάτων στις πληρωμές».
Από τους λεπτομερείς ελέγχους προέκυψαν και πάλι σφάλματα στις πληρωμές επιχορηγήσεων, σε όλες τις ΚΕ, όπως η χρήση εσφαλμένων ποσοστών για τον καταλογισμό των δαπανών προσωπικού από τους δικαιούχους και η δήλωση μη επιλέξιμων δαπανών. Από την άποψη αυτή, το ΕΕΣ δεν παρατήρησε σημαντικές διαφορές μεταξύ του «Ορίζων 2020» και του «Ορίζων Ευρώπη», παρά τις απλουστεύσεις που έγιναν στο δεύτερο για να διευκολυνθούν οι δικαιούχοι με τη δήλωση δαπανών. Επιπλέον, κάλεσε οκτώ ΚΕ να εφαρμόζουν προσέγγιση βάσει κινδύνου για τη διαχείριση των επιχορηγήσεων και να προβαίνουν σε εκτίμηση ποσοστού σφάλματος αναφορικά με το μερίδιο των δαπανών τους στο πλαίσιο του «Ορίζων Ευρώπη».
Όσον αφορά την κοινή επιχείρηση «Σύντηξη για ενέργεια» (ΚΕ F4E), η οποία διαχειρίζεται την εισφορά της Ευρώπης στο έργο του διεθνούς θερμοπυρηνικού πειραματικού αντιδραστήρα (ITER), το ΕΕΣ προειδοποιεί ότι οι συνεχείς και σημαντικές αλλαγές στον τεχνικό σχεδιασμό του ITER θα μπορούσαν να αυξήσουν περαιτέρω το κόστος και να καθυστερήσουν ακόμη περισσότερο την κατασκευή του. Για τον περιορισμό αυτών των κινδύνων, το ΕΕΣ καλεί την ΚΕ F4E να ενισχύσει τη συνεργασία με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας από Σύντηξη ITER, κάτι που θα μπορούσε να συμβάλει στη σταθεροποίηση του σχεδιασμού του έργου.
