Με Κοινή Υπουργική Απόφαση θεσμοθετήθηκε το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τη Βιομηχανία και την Εφοδιαστική Αλυσίδα, το οποίο θέτει ενιαίους κανόνες για τη χωροθέτηση της παραγωγής και των υποδομών εφοδιασμού. Την απόφαση υπέγραψαν οι υπουργοί Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου και Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος, καθώς και οι υφυπουργοί Μαριλένα Σούκουλη και Λάζαρος Τσαβδαρίδης.
Το νέο ΕΧΠ-Β επικαιροποιεί το προηγούμενο πλαίσιο, που εγκρίθηκε το 2009, και ενσωματώνει την αξιολόγηση της εφαρμογής του, το νομοθετικό πλαίσιο και τις σύγχρονες ανάγκες της παραγωγής. Η νέα κατεύθυνση επιδιώκει μεγαλύτερη σαφήνεια για επιχειρήσεις, πολίτες και τοπικές κοινωνίες, με στόχο σταθερότερους όρους για επενδύσεις και προστασία του περιβάλλοντος.
Ενιαίος σχεδιασμός για παραγωγή και εφοδιασμό
Το πλαίσιο αντιμετωπίζει τη βιομηχανία και την εφοδιαστική αλυσίδα ως ενιαίο παραγωγικό σύστημα. Ο σχεδιασμός καλύπτει τη χωροθέτηση παραγωγικών μονάδων, τη διακίνηση προϊόντων και τις συνδέσεις τους με τις υποδομές και τις ροές εφοδιασμού. Η προσέγγιση αυτή εντάσσεται στην προσπάθεια ενίσχυσης της ασφάλειας εφοδιασμού, της εξωστρέφειας και της παραγωγικής ανθεκτικότητας.
Κεντρική επιλογή του ΕΧΠ-Β είναι η σταδιακή μετάβαση από τη διάσπαρτη και ακανόνιστη ανάπτυξη προς περισσότερο οργανωμένες μορφές χωροθέτησης. Προτεραιότητα δίνεται σε οργανωμένους υποδοχείς, όπως τα Επιχειρηματικά Πάρκα, και σε περιοχές όπου επιτρέπεται η βιομηχανία από τις θεσμοθετημένες χρήσεις γης. Παράλληλα, τίθενται σαφέστερες προϋποθέσεις χωρικής και περιβαλλοντικής συμβατότητας για τη χωροθέτηση δραστηριοτήτων.
Το νέο πλαίσιο δίνει επίσης βαρύτητα στην αξιοποίηση και αναβάθμιση υφιστάμενων βιομηχανικών εγκαταστάσεων. Στον σχεδιασμό λαμβάνεται υπόψη η ύπαρξη εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού που απαιτείται για τη λειτουργία τους, ενώ προβλέπεται στήριξη της αναβάθμισης και, όπου χρειάζεται, της λελογισμένης επέκτασης υφιστάμενων βιομηχανικών πόλων.
Πρώτες ύλες και Επιχειρηματικά Πάρκα
Το ΕΧΠ-Β δίνει προτεραιότητα σε επενδύσεις που σχετίζονται με κρίσιμες και στρατηγικές πρώτες ύλες. Υποστηρίζει χωρικά βιομηχανικές εγκαταστάσεις, αλυσίδες αξίας και επενδύσεις του συγκεκριμένου πεδίου, σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2024/1252. Το πλαίσιο συνδέει την αξιοποίηση αυτών των πόρων με την ενεργειακή ασφάλεια και τη στρατηγική αυτονομία.
Στον ίδιο άξονα εντάσσεται η στήριξη στρατηγικών βιομηχανικών επενδύσεων και έργων κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος. Η κυβερνητική πολιτική για τα Επιχειρηματικά Πάρκα θα υποστηριχθεί μέσω της Νομοπαρασκευαστικής Επιτροπής για την επανεξέταση του θεσμικού πλαισίου, του μηχανισμού συντονισμού και παρακολούθησης, καθώς και ενεργειών για την επιτάχυνση των απαιτούμενων εγκρίσεων.
Το πλαίσιο δίνει προτεραιότητα στην περιβαλλοντική και λειτουργική εξυγίανση των Άτυπων Βιομηχανικών Συγκεντρώσεων, ιδίως μέσω Επιχειρηματικών Πάρκων Εξυγίανσης. Προτείνει ακόμη τη διερεύνηση και θεσμοθέτηση Υποδοχέα Βιομηχανίας ή και Εφοδιαστικής Ενδιάμεσου Βαθμού Οργάνωσης, ως συμπληρωματικού εργαλείου για περιοχές όπου η ανάπτυξη πλήρως οργανωμένου Επιχειρηματικού Πάρκου δεν είναι άμεσα εφικτή.
Ειδικοί κανόνες για Αττική, Θεσσαλονίκη και νησιά
Στην Περιφέρεια Αττικής και στην Περιφερειακή Ενότητα Θεσσαλονίκης απαγορεύεται η ίδρυση νέων μονάδων εκτός Επιχειρηματικών Πάρκων ή ζωνών με θεσμοθετημένες βιομηχανικές χρήσεις, με την επιφύλαξη των ειδικών περιπτώσεων και προϋποθέσεων του πλαισίου. Προωθούνται η εγκατάσταση δραστηριοτήτων σε οργανωμένους υποδοχείς, ο εκσυγχρονισμός υφιστάμενων υποδοχέων, η εξυγίανση Άτυπων Βιομηχανικών Συγκεντρώσεων και οι μονάδες υψηλής τεχνολογίας.
Με την ίδια ΚΥΑ εγκρίθηκε η Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων και ενσωματώθηκαν στο ΕΧΠ-Β οι σχετικές κατευθύνσεις, όροι και μέτρα περιβαλλοντικής προστασίας. Το πλαίσιο προωθεί τη βιομηχανική συμβίωση, την αποδοτική χρήση των πόρων, την κυκλική οικονομία και κατευθύνσεις κλιματικής ανθεκτικότητας και πράσινου μετασχηματισμού της παραγωγής.
Για τον νησιωτικό χώρο, το πλαίσιο λαμβάνει υπόψη την ιδιαίτερη περιβαλλοντική και χωρική ευαισθησία, καθώς και τις ανάγκες εφοδιασμού και στήριξης της τοπικής οικονομίας. Προτάσσονται η αξιοποίηση τοπικών πρώτων υλών, οι συνέργειες με την αγροτική και τουριστική δραστηριότητα, η αποφυγή ασύμβατων χρήσεων και η κάλυψη βασικών παραγωγικών και εφοδιαστικών αναγκών με όρους χωρικής και περιβαλλοντικής συμβατότητας.
