Σχεδόν οι μισές ελληνικές επιχειρήσεις χρησιμοποιούν πλέον τεχνητή νοημοσύνη, όμως μόλις το 17% όσων την έχουν υιοθετήσει έχει φτάσει στο πιο προηγμένο επίπεδο ενσωμάτωσης. Καθώς εμφανίζονται τεχνολογίες με μεγαλύτερες δυνατότητες αυτονομίας, οι ελλείψεις σε δεξιότητες, οι περιορισμένοι προϋπολογισμοί και οι δυσκολίες επέκτασης αποκτούν μεγαλύτερη σημασία για τη μετατροπή της χρήσης σε διαρκές επιχειρηματικό όφελος.
Η Ελλάδα αυξάνει γρήγορα τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στις επιχειρήσεις της, διατηρώντας όμως σημαντική απόσταση από τη βαθύτερη ενσωμάτωσή της. Σύμφωνα με τη μελέτη «Unlocking Greece’s AI Potential 2026», το ποσοστό υιοθέτησης έφτασε στο 47%, από 34% το προηγούμενο έτος. Η άνοδος αντιστοιχεί σε 13 ποσοστιαίες μονάδες και σε ετήσιο ρυθμό αύξησης 38%, τον τέταρτο υψηλότερο στην Ευρώπη, έναντι ευρωπαϊκού μέσου ρυθμού 29%. Πίσω από αυτή την επιτάχυνση, η πλειονότητα των επιχειρήσεων που αξιοποιούν ΤΝ παραμένει σε εφαρμογές αποδοτικότητας και αυτοματοποίησης εργασιών ρουτίνας.
Η δεύτερη ετήσια έκδοση της μελέτης εκπονήθηκε από τη Strand Partners για λογαριασμό της Amazon Web Services (AWS). Βασίζεται σε έρευνα σε 1.000 επικεφαλής επιχειρήσεων και 1.000 πολίτες στην Ελλάδα, μέσω διαδικτυακών πάνελ και με στάθμιση των δεδομένων. Τα ευρήματα αποτυπώνουν τις χρήσεις, τις αξιολογήσεις και τις προσδοκίες που δηλώνουν οι συμμετέχοντες. «Φωτίζουν» μια αγορά στην οποία η στρατηγική σημασία της ΤΝ ενισχύεται, ενώ τα κενά στις δεξιότητες, οι δυσκολίες χρηματοδότησης και η περιορισμένη οργανωτική ετοιμότητα δυσχεραίνουν τη μετάβαση σε πιο σύνθετες εφαρμογές.
Πίσω από την αύξηση, τρία διαφορετικά επίπεδα ωριμότητας
Ως υιοθέτηση η έρευνα ορίζει την τρέχουσα, συστηματική χρήση τουλάχιστον ενός εργαλείου ΤΝ. Αυτός ο ορισμός καλύπτει ένα ευρύ φάσμα επιχειρηματικών πρακτικών, από τη χρήση ενός διαθέσιμου chatbot έως την ανάπτυξη προσαρμοσμένων συστημάτων. Το συνολικό ποσοστό χρειάζεται, συνεπώς, να εξεταστεί μαζί με το βάθος της εφαρμογής.
Οι επιχειρήσεις αποδίδουν ήδη στρατηγική σημασία στην τεχνολογία. Το 63% την αναγνωρίζει ως κορυφαία ή υψηλή προτεραιότητα και το 72% δηλώνει ότι διαδραματίζει κρίσιμο ή σημαντικό ρόλο στη συνολική στρατηγική του. Η σύγκριση αυτών των απαντήσεων με τα επίπεδα ενσωμάτωσης δείχνει την απόσταση ανάμεσα στη σημασία που αποδίδεται στην ΤΝ και στον τρόπο με τον οποίο εφαρμόζεται σήμερα.
Μεταξύ των επιχειρήσεων που έχουν υιοθετήσει ΤΝ, το 61% βρίσκεται στο βασικό στάδιο, χρησιμοποιώντας κυρίως δημόσια διαθέσιμα chatbot ή έτοιμες λύσεις για αποδοτικότερες διαδικασίες. Το 22% έχει περάσει στο ενδιάμεσο επίπεδο, με ενσωμάτωση σε περισσότερες επιχειρηματικές λειτουργίες και βελτιώσεις στην εμπειρία πελάτη. Στο πιο προηγμένο στάδιο βρίσκεται το 17%, με συνδυασμό πολλαπλών μοντέλων, προσαρμοσμένες λύσεις ή agentic και αυτόνομες δυνατότητες. Πρόκειται για διαφορετικούς τρόπους αξιοποίησης, τους οποίους το γενικό ποσοστό υιοθέτησης περιλαμβάνει στην ίδια κατηγορία.
Υπάρχει πρόοδος και στην ποιότητα της υιοθέτησης. Το μερίδιο της βασικής χρήσης υποχώρησε από 66% σε 61%, ενώ της προηγμένης αυξήθηκε από 12% σε 17%. Η ίδια η έκθεση επισημαίνει ότι οι ετήσιες συγκρίσεις χρειάζονται τις συνήθεις επιφυλάξεις για τη διατύπωση των ερωτήσεων και τις βάσεις των ερωτώμενων στα διαφορετικά κύματα. Η εικόνα παραμένει εκείνη μιας αγοράς που διευρύνεται και σταδιακά εμβαθύνει, με τις πιο σύνθετες εφαρμογές να συγκεντρώνονται σε μειοψηφία.
Οι επιχειρήσεις που χρησιμοποιούν ΤΝ αναφέρουν ήδη οφέλη: το 88% δηλώνει μετρήσιμες βελτιώσεις στην παραγωγικότητα και το 56% ταχύτερη καινοτομία. Παράλληλα, το 76% αναμένει ότι η τεχνολογία θα υποστηρίξει την επιχειρηματική ανάπτυξη το επόμενο έτος. Τα αναφερόμενα αποτελέσματα συνοδεύονται, επομένως, από θετικές προσδοκίες για την επόμενη περίοδο.
Το επόμενο κύμα τεχνολογίας κάνει το ζήτημα της ωριμότητας πιο πιεστικό. Η agentic AI, σύμφωνα με το γλωσσάρι της έκθεσης, αφορά συστήματα που σχεδιάζουν, εκτελούν και βελτιστοποιούν αυτόνομα εργασίες με περιορισμένη ανθρώπινη παρέμβαση. Μόλις το 22% των επιχειρήσεων δηλώνει ότι έχει ακούσει γι’ αυτήν. Μεταξύ αυτών των επιχειρήσεων, το 2% αναφέρει πλήρη εφαρμογή και το 18% πειραματισμό ή πιλοτική χρήση. Η απόσταση από την εξοικείωση έως την εφαρμογή παραμένει μεγάλη.
Συνολικά, μόνο το 19% αισθάνεται πλήρως ή πολύ έτοιμο για τεχνολογίες επόμενης γενιάς, στις οποίες η μελέτη περιλαμβάνει επίσης τη φυσική ΤΝ και την προηγμένη ρομποτική. Η έκθεση συνδέει τη μετάβαση σε ασφαλή εφαρμογή μεγαλύτερης κλίμακας με δεδομένα υψηλής ποιότητας, διακυβέρνηση και κατάλληλο ανθρώπινο δυναμικό. Έτσι, η μετάβαση από ένα εργαλείο σε μια βασική επιχειρηματική λειτουργία αναδεικνύεται σε οργανωτικό έργο με τεχνικές και οικονομικές απαιτήσεις.
Δεξιότητες και προϋπολογισμοί περιορίζουν την επέκταση
Η έλλειψη δεξιοτήτων ΤΝ και ψηφιακών δεξιοτήτων αποτελεί το συχνότερα αναφερόμενο εμπόδιο στην υιοθέτηση ή επέκταση, με ποσοστό 48%. Ακολουθούν οι ανεπαρκείς εσωτερικοί οικονομικοί πόροι, στο 36%, και η ανεπαρκής στελέχωση, στο 31%. Η εικόνα αφορά τόσο την τεχνογνωσία όσο και τη διαθεσιμότητα ανθρώπων και πόρων για την εφαρμογή της.
Η αυτοαξιολόγηση των επιχειρήσεων αποκαλύπτει το μέγεθος της ανάγκης. Ισχυρές δεξιότητες ΤΝ δηλώνει ότι διαθέτει μόνο το 16%, ενώ το 44% αναφέρει κάποιες δεξιότητες που χρειάζονται βελτίωση και το 27% βρίσκεται στην αρχή της ανάπτυξής τους. Στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, η έλλειψη δεξιοτήτων αναφέρεται ως εμπόδιο από το 49%. Κατά κλάδο, το αντίστοιχο ποσοστό φτάνει το 55% στη μεταποίηση, το 53% στις κατασκευές και το 51% στο λιανικό και χονδρικό εμπόριο.
Τα στοιχεία αυτά συνδέουν την τεχνολογική μετάβαση με δραστηριότητες πέρα από τον στενό χώρο των εταιρειών τεχνολογίας. Η επέκταση των εφαρμογών στην ευρύτερη οικονομία προϋποθέτει, σύμφωνα με τις συστάσεις της έκθεσης, πρακτική κατάρτιση και τεχνική υποστήριξη για επιχειρήσεις διαφορετικού μεγέθους. Η αγορά ενός εργαλείου αποτελεί ένα βήμα μέσα σε αυτή τη διαδικασία, η οποία περιλαμβάνει και την ικανότητα ενσωμάτωσης και συστηματικής αξιοποίησής του.
Στη χρηματοδότηση, το 54% δηλώνει ότι στερείται ειδικού προϋπολογισμού για ΤΝ και το 27% αναφέρει ως εμπόδιο την ασαφή απόδοση της επένδυσης. Η θετική εμπειρία πολλών χρηστών στην παραγωγικότητα συνυπάρχει με αβεβαιότητα για την οικονομική απόδοση των επενδύσεων. Το κόστος και η δυνατότητα χρηματοδότησης παραμένουν, επομένως, μέρος της συζήτησης για την επέκταση, ακόμη και σε μια αγορά όπου όσοι εφαρμόζουν ΤΝ αναφέρουν οφέλη.
Το χάσμα δεξιοτήτων εμφανίζεται και στην πλευρά των πολιτών. Μόνο το 18% έχει συμμετάσχει σε ειδική κατάρτιση ΤΝ το τελευταίο έτος, ενώ το 59% επιθυμεί περαιτέρω εκπαίδευση σε ψηφιακές δεξιότητες. Ως κύρια εμπόδια αναφέρονται το κόστος, με 53%, και η έλλειψη χρόνου, με 42%. Παράλληλα, το 48% όσων εργάζονται αξιολογεί την προσωπική χρήση της ΤΝ ως πιο προηγμένη από τη χρήση της στην εργασία. Η οικειότητα με την τεχνολογία συνυπάρχει, επομένως, με ανάγκες κατάρτισης και περιθώρια καλύτερης αξιοποίησης στον επαγγελματικό χώρο.
Το cloud και οι υποδομές πίσω από τις ελληνικές εφαρμογές
Η χρήση υπηρεσιών cloud αυξήθηκε από 49% σε 60% μέσα σε έναν χρόνο, με ποσοστά 58% στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις και 67% στις μεγάλες. Το 47% των επιχειρήσεων αναγνωρίζει την πρόσβαση σε αυτές τις υποδομές ως έναν από τους πιο χρήσιμους παράγοντες για την υιοθέτηση και ενσωμάτωση της ΤΝ. Η πρόσβαση σε υπολογιστικούς πόρους συνδέεται, στην αξιολόγηση των συμμετεχόντων, με την πρακτική δυνατότητα αξιοποίησης της τεχνολογίας.
Τον Ιούλιο του 2026, η AWS ανακοίνωσε τη γενική διαθεσιμότητα της Local Zone στην Αθήνα. Σύμφωνα με την εταιρεία, προσφέρει τοπικά δυνατότητες υπολογιστικής ισχύος, αποθήκευσης και δικτύωσης, επιτρέποντας επεξεργασία και αποθήκευση δεδομένων εντός Ελλάδας, με καθυστέρηση της τάξης των μονοψήφιων χιλιοστών του δευτερολέπτου για τους τελικούς χρήστες. Η υποδομή αυτή φέρνει τις συγκεκριμένες υπηρεσίες πιο κοντά στους πελάτες στην Ελλάδα.
Η περίπτωση του Skroutz δείχνει πώς οι υποδομές συνδέονται με πιο σύνθετες επιχειρηματικές λειτουργίες. Η πλατφόρμα έχει δημιουργήσει σύστημα δεδομένων στο Amazon Redshift για αναφορές, επιχειρησιακή ευφυΐα και λήψη αποφάσεων, καθώς και μηχανισμό μεταφοράς δεδομένων σε πραγματικό χρόνο. Ο Απόλλων Οικονομόπουλος, CIO του Skroutz, εκτιμά στην έκθεση ότι οι τοπικές δυνατότητες υπολογιστικής ισχύος και αποθήκευσης θα βοηθήσουν την εταιρεία να προσφέρει ταχύτερες και πιο εξατομικευμένες εμπειρίες στους Έλληνες χρήστες, παράλληλα με την ευρωπαϊκή ανάπτυξή της.
Στην ερευνητική δραστηριότητα, η έκθεση παρουσιάζει τα ανοιχτά μεγάλα γλωσσικά μοντέλα για την ελληνική γλώσσα Meltemi και Llama-Krikri, που αναπτύχθηκαν από το Ινστιτούτο Επεξεργασίας του Λόγου του Ερευνητικού Κέντρου «Αθηνά». Εκπαιδεύτηκαν σε υποδομή AWS, με υπολογιστικούς πόρους που διατέθηκαν στην ελληνική ακαδημαϊκή και ερευνητική κοινότητα από το ΕΔΥΤΕ μέσω του πλαισίου OCRE Cloud. Το Llama-Krikri διαθέτει έκδοση που υποστηρίζει συνομιλία, μετάφραση και εξειδικευμένες εφαρμογές σε νομικά, οικονομικά, ιατρικά και επιστημονικά πεδία. Το Ινστιτούτο εκπαιδεύει πλέον ένα τρίτο, μεγαλύτερο ελληνικό μοντέλο βασισμένο στην οικογένεια Qwen.
Η έκθεση χρησιμοποιεί αυτές τις περιπτώσεις για να υποστηρίξει τη συμπληρωματικότητα εγχώριας τεχνογνωσίας και παγκόσμιων υποδομών. Παράλληλα, το 71% των επιχειρήσεων θεωρεί εξαιρετικά ή πολύ σημαντική τη δυνατότητα επιλογής και αλλαγής παρόχων ΤΝ, ενώ το 62% κρίνει ότι διαθέτει επαρκείς επιλογές σήμερα. Στη σχετική πρόταση πολιτικής, η μελέτη για λογαριασμό της AWS υποστηρίζει τεχνολογικά ουδέτερα πλαίσια προμηθειών και ψηφιακής κυριαρχίας, με αξιολόγηση των παρόχων βάσει ασφάλειας, ανθεκτικότητας, διαλειτουργικότητας και αξίας των υπηρεσιών. Προτείνει επίσης την αποφυγή αποκλεισμών με μοναδικό κριτήριο την έδρα ή την ιδιοκτησία του παρόχου.
Οι startups προηγούνται, αλλά αναζητούν καλύτερες συνθήκες ανάπτυξης
Οι νεοφυείς επιχειρήσεις εμφανίζουν ποσοστό υιοθέτησης ΤΝ 73%, αισθητά υψηλότερο από το συνολικό επιχειρηματικό δείγμα. Μεταξύ των startups που χρησιμοποιούν ΤΝ, το 74% αναφέρει ταχύτερη καινοτομία, ενώ το 34% του συνόλου των startups δηλώνει πλήρως ή πολύ έτοιμο για τεχνολογίες επόμενης γενιάς. Στη συγκεκριμένη έρευνα, ως startup ορίζεται μια επιχείρηση που ιδρύθηκε τα τελευταία δύο χρόνια, προσφέρει νέο προϊόν, υπηρεσία ή καινοτομία και επιδιώκει ταχεία ανάπτυξη σε προσωπικό και κύκλο εργασιών.
Αυτή η δυναμική συνυπάρχει με αναζήτηση ευνοϊκότερων συνθηκών επέκτασης. Το 41% των startups δηλώνει ότι θα εξέταζε το ενδεχόμενο να εγκαταλείψει την Ευρώπη για να αναπτυχθεί, ενώ το 44% δηλώνει ότι δεν θα το εξέταζε και το 15% δηλώνει αβεβαιότητα. Πρόκειται για προθυμία διερεύνησης επιλογών σε ευρωπαϊκό επίπεδο, την οποία η ίδια η έκθεση διακρίνει από οριστικά σχέδια αποχώρησης.
Μεταξύ όσων θα εξέταζαν μετεγκατάσταση, οι βασικότεροι λόγοι αφορούν μεγαλύτερη διαθεσιμότητα χρηματοδότησης ή επενδύσεων, με 59%, καλύτερη πρόσβαση στις παγκόσμιες αγορές, με 52%, και ταχύτερη διεθνή επέκταση, με 46%. Αντίστοιχα, μεγαλύτερη διαθεσιμότητα επιχειρηματικών κεφαλαίων και χρηματοδότησης ανάπτυξης θα ενθάρρυνε το 54% αυτής της ομάδας να παραμείνει, ενώ σαφέστερη και πιο αναλογική νομοθεσία το 47%.
Για την Ελλάδα, η σημασία αυτών των απαντήσεων βρίσκεται στις συνθήκες υπό τις οποίες οι επιχειρήσεις μπορούν να διατηρήσουν τη βάση τους και να μεγαλώσουν. Η έκθεση εισηγείται καλύτερη πρόσβαση σε κεφάλαια ανάπτυξης, υποστήριξη του εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού και λιγότερες δυσκολίες στις προμήθειες. Η υψηλή υιοθέτηση λειτουργεί ως ένδειξη τεχνολογικής δυναμικής, ενώ η χρηματοδότηση και η πρόσβαση στις αγορές παραμένουν ξεχωριστές προϋποθέσεις επέκτασης.
Από τη δημόσια υποστήριξη στα αποτελέσματα της εφαρμογής
Οι δημόσιες παρεμβάσεις έχουν σημαντική θέση στην εικόνα που περιγράφουν οι επιχειρήσεις. Το 66% όσων υιοθετούν ΤΝ δηλώνει ότι επιχορηγήσεις ή δημόσια προγράμματα ήταν σημαντικά για την υιοθέτησή της. Παράλληλα, το 42% των επιχειρήσεων θεωρεί τις ευκαιρίες πώλησης προς το Δημόσιο καθοριστικής ή πολύ μεγάλης σημασίας για την απόφαση υιοθέτησης. Ωστόσο, το 27% αναφέρει τις πολύπλοκες ή αργές διαδικασίες δημοσίων συμβάσεων ως πρόκληση για την επέκταση λύσεων ΤΝ.
Η έκθεση προτείνει απλούστερες διαδικασίες, αναλογικά κριτήρια συμμετοχής και, όπου ενδείκνυται, διαίρεση συμβάσεων σε τμήματα. Εισηγείται επίσης υποστήριξη που καλύπτει υπηρεσίες cloud και ΤΝ, ολοκλήρωση συστημάτων, πρακτική κατάρτιση και τεχνική βοήθεια, συνδεδεμένη με συγκεκριμένη επιχειρηματική εφαρμογή. Για τις μικρότερες επιχειρήσεις, προτείνει πιλοτικά έργα με δυνατότητα συνέχειας μέσω ανταγωνιστικών διαδικασιών. Η πρόταση συνδέει έτσι την αρχική δοκιμή με την προοπτική ευρύτερης εφαρμογής μιας λύσης.
Στο ρυθμιστικό πεδίο, το ποσοστό των επιχειρήσεων που αναφέρουν την κανονιστική αβεβαιότητα ως εμπόδιο υποχώρησε από 48% σε 24%. Παραμένει όμως ευρύτερη επιβάρυνση συμμόρφωσης: οι επιχειρήσεις εκτιμούν ότι το 45% των συνολικών τεχνολογικών δαπανών τους κατευθύνεται στη συμμόρφωση με εθνικούς και διεθνείς κανονισμούς. Η εκτίμηση καλύπτει το ευρύτερο κανονιστικό περιβάλλον, περιλαμβάνοντας την προστασία δεδομένων, τη διαχείριση κινδύνων κυβερνοασφάλειας και τις νομικές ή εξωτερικές συμβουλευτικές υπηρεσίες. Η έκθεση εισηγείται πρακτική καθοδήγηση και συντονισμό των αρμόδιων αρχών για σαφή και αναλογική εφαρμογή των υποχρεώσεων που αφορούν την ΤΝ.
Η δημόσια διάσταση αγγίζει και την εμπιστοσύνη των πολιτών. Το 47% δηλώνει ότι βλέπει την ΤΝ πιο θετικά όταν την υιοθετεί ο δημόσιος τομέας. Η στάση αυτή προσθέτει μια κοινωνική διάσταση στις δημόσιες εφαρμογές, πέρα από τις ευκαιρίες πώλησης που αναγνωρίζουν οι επιχειρήσεις. Η έκθεση προτείνει προμήθειες με έμφαση στα αποτελέσματα των υπηρεσιών, την ασφάλεια και το συνολικό κόστος ιδιοκτησίας, συνδέοντας τη βελτίωση των δημόσιων υπηρεσιών με ευκαιρίες επιχειρηματικής ανάπτυξης.
Το ουσιαστικό κριτήριο για την επόμενη φάση, όπως το θέτει η μελέτη, είναι η συνεχής χρήση και τα επιχειρηματικά αποτελέσματα: παραγωγικότητα, έσοδα και νέα προϊόντα. Η διεύρυνση της υιοθέτησης δημιουργεί μεγαλύτερη βάση χρηστών, ενώ η βαθύτερη ενσωμάτωση απαιτεί δεξιότητες, χρηματοδότηση και λειτουργική ετοιμότητα. Η πρόοδος της Ελλάδας θα αποκτήσει ευρύτερο οικονομικό περιεχόμενο στον βαθμό που περισσότερες επιχειρήσεις θα μπορούν να ολοκληρώσουν αυτή τη διαδρομή και να διατηρήσουν τα οφέλη της στην καθημερινή λειτουργία τους.
Τα κρίσιμα σημεία
- Η υιοθέτηση ΤΝ αυξήθηκε από 34% σε 47%, όμως το 61% όσων τη χρησιμοποιούν παραμένει στο βασικό στάδιο και μόνο το 17% έχει φτάσει στην πιο προηγμένη ενσωμάτωση.
- Τα κενά στις δεξιότητες και η ανεπάρκεια χρηματοδότησης περιορίζουν την επέκταση: το 48% αναφέρει έλλειψη δεξιοτήτων και το 36% ανεπαρκείς εσωτερικούς οικονομικούς πόρους.
- Οι startups προηγούνται στην υιοθέτηση, με 73%, ενώ το 41% θα εξέταζε αποχώρηση από την Ευρώπη για ανάπτυξη. Οι απαντήσεις εκφράζουν διερεύνηση επιλογών, με τη χρηματοδότηση και την πρόσβαση στις αγορές στο επίκεντρο.
