Η ελληνική μεταποίηση αύξησε την παραγωγή της, εμφανίζει όμως υστερήσεις στις επενδύσεις και στην παραγωγικότητα, σύμφωνα με τα ενδιάμεσα ευρήματα μελέτης που εκπονείται με την Deloitte για το Ινστιτούτο του Συνδέσμου Βιομηχανιών Ελλάδος (ΣΒΕ). Ο όγκος παραγωγής αυξήθηκε κατά 16,2% το 2025 έναντι του 2021, επίδοση που φέρνει την Ελλάδα στην 3η θέση μεταξύ 24 χωρών της ΕΕ, ενώ στις επενδύσεις παγίου κεφαλαίου ως ποσοστό της προστιθέμενης αξίας της μεταποίησης βρίσκεται στην 24η θέση.
Στο ενεργειακό περιβάλλον και στην αξιοπιστία δικτύων η χώρα κατατάσσεται επίσης 24η, ενώ στην παραγωγικότητα και αποδοτικότητα βρίσκεται στην 23η θέση. Οι κατατάξεις παραμένουν προσωρινές και αφορούν κάθε διάσταση ή επιμέρους δείκτη χωριστά, χωρίς οριστική συνολική αριθμητική κατάταξη. Με βάση αυτή την εικόνα, ο ΣΒΕ ζητεί δεκαετή Εθνική Βιομηχανική Στρατηγική, με συντονισμό υπουργείων, σαφείς αρμοδιότητες και μετρήσιμους στόχους.
Ενέργεια, χρηματοδότηση και επενδυτικά εμπόδια
Η υστέρηση των επενδύσεων συνοδεύεται από την 23η θέση στο κεφαλαιακό απόθεμα ανά εργαζόμενο. Για τον ΣΒΕ, η ανανέωση του εξοπλισμού και η αναβάθμιση της παραγωγικής βάσης αποτελούν προτεραιότητες ώστε η αύξηση της παραγωγής να συνοδευτεί από βελτίωση της παραγωγικότητας.
Το 72% των επιχειρήσεων μεταποίησης θεωρεί το ενεργειακό κόστος επενδυτικό εμπόδιο, σύμφωνα με την έρευνα EIBIS που ενσωματώνεται στη μελέτη. Στην πρόσβαση σε χρηματοδότηση η Ελλάδα βρίσκεται στη 17η θέση μεταξύ 17 χωρών κατά B-READY, ενώ στον χρόνο επίλυσης αστικών και εμπορικών διαφορών καταλαμβάνει την 23η θέση μεταξύ 23 χωρών. Οι διαφορετικές βάσεις σύγκρισης αφορούν τους συγκεκριμένους δείκτες.
Στις ευρύτερες συνθήκες επιχειρηματικής λειτουργίας, η χώρα κατατάσσεται 21η στο επιχειρηματικό και ρυθμιστικό περιβάλλον. Ο σύνδεσμος προτείνει τα επενδυτικά κίνητρα να συνδυαστούν με ανταγωνιστική ενέργεια, πρόσβαση στη χρηματοδότηση και ταχύτερες, προβλέψιμες διαδικασίες.
Καινοτομία και τεχνολογικές υστερήσεις
Οι επιδόσεις στην τεχνολογία παρουσιάζουν διαφοροποιήσεις. Η Ελλάδα βρίσκεται στη 2η θέση ως προς το ποσοστό μεταποιητικών επιχειρήσεων που εισήγαγαν νέα ή σημαντικά βελτιωμένα προϊόντα στην αγορά και στην 9η θέση στη δημιουργία τεχνολογίας, γνώσης και διανοητικής ιδιοκτησίας. Στην ψηφιακή μετάβαση και στο τεχνολογικό επίπεδο παραγωγής, ωστόσο, καταλαμβάνει την 20ή θέση.
Στις οκτώ βασικές διαστάσεις του δείκτη, η τεχνολογία και καινοτομία, όπως και το ανθρώπινο κεφάλαιο και οι δεξιότητες, βρίσκονται στη 13η θέση. Ο ΣΒΕ συνδέει τον εκσυγχρονισμό με σχέδια που θα περιλαμβάνουν εξοπλισμό, εφαρμοσμένη έρευνα και κατάρτιση μέσα στην παραγωγή, επισημαίνοντας υστερήσεις στην αντιστοίχιση προσόντων και θέσεων εργασίας και στη διά βίου μάθηση.
Στα σχετικά πλεονεκτήματα περιλαμβάνεται η 1η θέση στην υποδιάσταση του κόστους εργασίας, η οποία μετρά την επίδρασή του στην ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας και όχι το απόλυτο μισθολογικό κόστος. Η ανταγωνιστικότητα τιμών και ποιότητας προϊόντων βρίσκεται στην 5η θέση. Ο σύνδεσμος υποστηρίζει ότι τα πλεονεκτήματα κόστους χρειάζεται να συνδεθούν με μεγαλύτερη επιχειρηματική κλίμακα, υψηλότερο τεχνολογικό περιεχόμενο και ισχυρότερη εξαγωγική παρουσία.
Η πρόταση για δεκαετή στρατηγική
Οι προτάσεις οργανώνονται σε πέντε άξονες: ανταγωνιστική ενέργεια, αποτελεσματικούς θεσμούς, επενδύσεις και χρηματοδότηση, τεχνολογία και δεξιότητες, εξωστρέφεια και περιφέρεια. Περιλαμβάνουν μακροχρόνια προμήθεια ενέργειας, αυτοπαραγωγή και εξοικονόμηση, προβλέψιμη αδειοδότηση, χρηματοδοτικά εργαλεία για μικρομεσαίες μεταποιητικές επιχειρήσεις και καλύτερες συνδέσεις με λιμάνια. Για κάθε παρέμβαση ο ΣΒΕ ζητεί αρμοδιότητες, χρονοδιάγραμμα, αφετηρία μέτρησης και στόχους.
Η πρόεδρος του ΣΒΕ, Λουκία Σαράντη, συνέδεσε την πρωτοβουλία με την ετήσια σύγκριση των ελληνικών επιδόσεων με άλλες 23 ευρωπαϊκές χώρες. Κατά την παρουσίαση των ευρημάτων, ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Κωστής Χατζηδάκης, ανέφερε ότι το μερίδιο της βιομηχανίας στην Ακαθάριστη Προστιθέμενη Αξία αυξήθηκε από 13,8% το 2019 σε 15,8% το 2025.
Ο Σύνθετος Δείκτης Διαρθρωτικής Ανταγωνιστικότητας της Βιομηχανίας περιλαμβάνει 8 διαστάσεις, 23 υποδιαστάσεις και 108 επιμέρους δείκτες, με στοιχεία από φορείς όπως η Eurostat και ο ΟΟΣΑ, ορισμένα προηγούμενων ετών. Η πρωτογενής έρευνα βρίσκεται σε εξέλιξη, με ερωτηματολόγια, στοχευμένες συνεντεύξεις και ομάδες εστίασης, ώστε οι εμπειρίες των επιχειρήσεων να συμπληρώσουν τα ποσοτικά ευρήματα.
Τα επόμενα στάδια περιλαμβάνουν την ολοκλήρωση της έρευνας επιχειρήσεων, την οριστικοποίηση της μελέτης και την εξειδίκευση των προτάσεων πολιτικής. Ο ΣΒΕ προτείνει την αξιοποίηση του δείκτη από την Κυβερνητική Επιτροπή Βιομηχανικής Πολιτικής, με ετήσια επικαιροποίηση για την παρακολούθηση των επιδόσεων της χώρας.
