Μια στρατηγική μπορεί να συνεχίζει να εφαρμόζεται σωστά, ενώ οι υποθέσεις που τη στηρίζουν παύουν σταδιακά να ισχύουν. Η αναθεώρηση πρέπει να ακολουθεί τη φθορά των παραδοχών, όχι μόνο το ημερολόγιο του προϋπολογισμού.
Μια στρατηγική δεν χρειάζεται να αποδειχθεί λανθασμένη για να γίνει επικίνδυνη. Αρκεί να παραμένει οργανωτικά ισχυρή αφού έχει αρχίσει να αποδυναμώνεται η επαφή της με την πραγματικότητα.
Το πλάνο εξακολουθεί να εγκρίνεται. Οι στόχοι εξακολουθούν να κατανέμονται. Τα έργα εξακολουθούν να εκτελούνται. Η εταιρεία μπορεί μάλιστα να γίνεται καλύτερη στην εφαρμογή του. Το ερώτημα είναι αν το περιβάλλον συνεχίζει να ανταμείβει αυτό που μαθαίνει να κάνει καλύτερα.
Χρησιμοποιώ τον «χρόνο ημιζωής» ως μεταφορά, όχι ως φυσικό νόμο ή μετρήσιμη σταθερά για όλες τις επιχειρήσεις. Περιγράφει την περίοδο μέσα στην οποία οι κρίσιμες παραδοχές μιας στρατηγικής χάνουν αρκετή από την αξιοπιστία τους ώστε να χρειάζονται νέα επικύρωση.
Δεν γερνούν όλα τα στοιχεία με τον ίδιο ρυθμό. Η ανάγκη του πελάτη μπορεί να παραμένει. Ο τρόπος με τον οποίο την εξυπηρετείς μπορεί να έχει ήδη ξεπεραστεί.
Μια στρατηγική είναι μια αλυσίδα από «επειδή»
Κάτω από κάθε στρατηγική επιλογή υπάρχει μια εξήγηση. Επιλέγουμε αυτό το κοινό επειδή έχει την ανάγκη και τη δυνατότητα να πληρώσει. Επενδύουμε σε αυτό το κανάλι επειδή μας δίνει πρόσβαση με βιώσιμο κόστος. Διατηρούμε αυτή την τιμή επειδή η αξία μας γίνεται αντιληπτή. Χτίζουμε αυτή τη λειτουργία επειδή μπορεί να στηρίξει την υπόσχεσή μας.
Τα «επειδή» είναι ο πραγματικός σκελετός της στρατηγικής. Αν αλλάξουν, η συνέχιση του ίδιου πλάνου δεν αποτελεί υποχρεωτικά συνέπεια. Μπορεί να αποτελεί εκτέλεση χωρίς επαρκή αιτιολόγηση.
Σκεφτείτε έναν υποθετικό διανομέα που έχτισε την αξία του στην άμεση διαθεσιμότητα και στην πρόσβαση σε προϊόντα που οι πελάτες δυσκολεύονταν να βρουν. Αν οι προμηθευτές αρχίσουν να εξυπηρετούν απευθείας την αγορά ή αν η διαθεσιμότητα γίνει δεδομένη, η αποθήκη του παραμένει πραγματικό περιουσιακό στοιχείο. Ο λόγος για τον οποίο εξασφάλιζε υψηλότερη τιμή, όμως, μπορεί να έχει αλλάξει.
Η ίδια επένδυση που χθες δημιουργούσε διαφορά μπορεί σήμερα να δημιουργεί μόνο κόστος συμμετοχής στην κατηγορία. Η διοίκηση δεν χρειάζεται κατ’ ανάγκη να εγκαταλείψει τη διανομή. Χρειάζεται να αποφασίσει ποια νέα αξία θα δώσει νόημα στη δυνατότητα που ήδη διαθέτει.
Η αναθεώρηση δεν είναι αστάθεια
Η θεωρία των δυναμικών ικανοτήτων συνδέει την ανταγωνιστική θέση με τις δυνατότητες, τις διαδικασίες και τη διαδρομή εξέλιξης της επιχείρησης. Στη μεταγενέστερη προσέγγισή του, ο Gary Pisano τονίζει τη στρατηγική σημασία της επιλογής και ανάπτυξης κατάλληλων ικανοτήτων, όχι μιας αφηρημένης προτροπής να γινόμαστε διαρκώς «πιο προσαρμοστικοί». [1]
Η πρακτική διαφορά είναι ουσιαστική. Δεν αναθεωρούμε τα πάντα επειδή κάτι καινούργιο εμφανίστηκε. Ελέγχουμε αν το νέο στοιχείο αλλάζει μια παραδοχή που στηρίζει σημαντικές δεσμεύσεις μας.
Ένας ανταγωνιστής που ανακοινώνει νέο προϊόν δεν ακυρώνει από μόνος του τη στρατηγική μας. Μια σταθερή αλλαγή στον λόγο για τον οποίο οι πελάτες επιλέγουν λύσεις μπορεί να την επηρεάζει πολύ περισσότερο. Μια προσωρινή αύξηση κόστους δεν έχει την ίδια σημασία με μια μόνιμη αλλαγή στα οικονομικά της διανομής.
Χρειάζεται, επομένως, διάκριση ανάμεσα στην κατεύθυνση και στις υποθέσεις εφαρμογής. Μπορεί να παραμένουμε σταθεροί στο ποιον εξυπηρετούμε και ποια αξία θέλουμε να δημιουργούμε, αλλά να αλλάζουμε τον τρόπο πρόσβασης, το μοντέλο τιμολόγησης ή τη λειτουργική οργάνωση.
Χωρίς αυτή τη διάκριση, οι εταιρείες ταλαντεύονται ανάμεσα σε δύο άκρα: εγκαταλείπουν πρόωρα μια σωστή κατεύθυνση ή υπερασπίζονται υπερβολικά έναν τρόπο εφαρμογής που δεν την εξυπηρετεί πια.
Η ημερομηνία λήξης μιας παραδοχής
Ένα χρήσιμο στρατηγικό πλάνο θα μπορούσε να συνοδεύεται από έναν μικρό κατάλογο κρίσιμων παραδοχών. Για καθεμία χρειάζεται να γνωρίζουμε ποια στοιχεία τη στηρίζουν, πότε ελέγχθηκε τελευταία φορά και ποιο γεγονός θα απαιτούσε αναθεώρηση.
Για παράδειγμα: «Οι πελάτες πληρώνουν περισσότερο για την ταχύτητα παρά για τη δυνατότητα προσαρμογής». Πώς το γνωρίζουμε; Από ποιους πελάτες; Ισχύει και για εκείνους που δεν κερδίσαμε; Ποια αλλαγή στην επιλογή προσφορών θα μας έκανε να το επανεξετάσουμε;
Αυτή η καταγραφή δεν χρειάζεται να γίνει μεγάλη γραφειοκρατική άσκηση. Αξία έχουν οι λίγες παραδοχές που, αν πάψουν να ισχύουν, αλλάζουν ουσιαστικά την κατανομή πόρων.
Η ανασκόπηση πρέπει να συνδέεται με αποφάσεις. Αν μια υπόθεση αποδυναμώνεται, τι θα περιορίσουμε, τι θα δοκιμάσουμε και τι θα συνεχίσουμε μέχρι να έχουμε καλύτερα στοιχεία; Διαφορετικά, η παρακολούθηση γίνεται ένα ακόμη report που περιγράφει την αλλαγή χωρίς να επιτρέπει αλλαγή συμπεριφοράς.
Το δύσκολο είναι να διατηρήσεις πειθαρχία χωρίς ακαμψία. Η στρατηγική χρειάζεται αρκετή διάρκεια ώστε να παράγει αποτέλεσμα και αρκετή επαφή με την πραγματικότητα ώστε να μην επιβιώνει μόνο χάρη στις προηγούμενες εγκρίσεις της.
Ο κίνδυνος δεν είναι ότι το πλάνο θα παλιώσει. Κάποια από τα στοιχεία του αναπόφευκτα θα χρειαστούν επανεξέταση. Ο κίνδυνος είναι να συνεχίσει να αποφασίζει για την εταιρεία χωρίς να χρειάζεται πλέον να αποδεικνύει γιατί.
Η στρατηγική χρειάζεται συνέπεια στην πρόθεση και ημερομηνία επανεξέτασης στις βεβαιότητές της.
Πηγές
[1] Pisano, G. P. (2016). Towards a Prescriptive Theory of Dynamic Capabilities: Connecting Strategic Choice, Learning, and Competition. Harvard Business School, Working Paper 16-146.
Του Θοδωρή Γεωργεδάκη | Growth Igniter | www.georgedakis.com




