Το εθνικό τοπίο εφευρέσεων στην Ελλάδα για το έτος 2025, όπως προκύπτει από την επεξεργασία των στοιχείων του Οργανισμού Βιομηχανικής Ιδιοκτησίας (ΟΒΙ) και της υπηρεσίας Espacenet, καταγράφει ιστορικό υψηλό. Συγκεκριμένα, το περασμένο έτος υποβλήθηκαν συνολικά 1.107 αιτήσεις, αριθμός που συνιστά νέο εθνικό ρεκόρ και λειτουργεί ως βασικός προγνωστικός δείκτης για τη μελλοντική τεχνολογική πορεία της χώρας. Η ανάλυση των τίτλων προστασίας αποτυπώνει έναν υψηλό βαθμό σύγκλισης με τις διεθνείς τεχνολογικές εξελίξεις, αναδεικνύοντας ένα ανταγωνιστικό και ώριμο προφίλ καινοτομίας. Οι συντελεστές του οικοσυστήματος, συμπεριλαμβανομένων των φυσικών προσώπων, των επιχειρήσεων και των ερευνητικών κέντρων, φαίνεται να ενσωματώνουν πλέον συστηματικά την προστασία της διανοητικής ιδιοκτησίας στη στρατηγική τους.
Η γεωγραφική κατανομή των πόλων καινοτομίας
Η χωρική χαρτογράφηση της καινοτομίας αποκαλύπτει τέσσερις ισχυρούς κόμβους δραστηριότητας, με την Αττική και τη Θεσσαλονίκη να λειτουργούν ως οι δύο βασικοί μητροπολιτικοί πυλώνες. Στις περιοχές αυτές παρατηρείται υψηλή συγκέντρωση σε τομείς όπως η υγεία, η φαρμακευτική, τα διαγνωστικά συστήματα και η ψηφιακή υγεία. Παράλληλα, καταγράφεται έντονη δραστηριότητα στα λειτουργικά τρόφιμα, τη βιοτεχνολογία, καθώς και στα γεωργικά μηχανήματα και τα ευφυή συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης. Η συνύπαρξη μεγάλων ερευνητικών κέντρων και δυναμικών επιχειρήσεων στα δύο αυτά αστικά κέντρα ευνοεί τη δημιουργία οικονομιών κλίμακας και τη διάχυση της τεχνογνωσίας σε κρίσιμους παραγωγικούς τομείς της ελληνικής οικονομίας.
Εκτός των δύο μεγάλων αστικών κέντρων, η Κρήτη και η Πάτρα αναδεικνύονται σε περιφερειακούς πόλους αριστείας με διακριτά χαρακτηριστικά εξειδίκευσης. Στην Κρήτη, με κινητήριους μοχλούς το Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ) και το Πολυτεχνείο Κρήτης, παράγεται τεχνογνωσία αιχμής στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, την περιβαλλοντική παρακολούθηση και τα ψηφιακά δίδυμα (digital twins). Αντίστοιχα, η Πάτρα, με επίκεντρο το Πανεπιστήμιο Πατρών, εστιάζει σε τεχνολογίες υψηλής προστιθέμενης αξίας όπως τα πολυμερή και τα σύνθετα υλικά. Η Θράκη και η Θεσσαλία συμπληρώνουν το χάρτη με αγροτικές και κατασκευαστικές καινοτομίες, ενώ η Στερεά Ελλάδα εμφανίζει μικρότερες βάσεις, σε αντίθεση με τη νησιωτική χώρα που παρουσιάζει υστέρηση.
Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜμΕ) και οι μεμονωμένοι εφευρέτες αποτελούν κρίσιμους παράγοντες για τη μεταφορά της τεχνολογίας στην πραγματική οικονομία. Οι ΜμΕ εμφανίζονται ιδιαίτερα δραστήριες στην εμπορευματοποίηση λύσεων που αφορούν τα καλλυντικά, τα τρόφιμα και τις βιομηχανικές εφαρμογές, ενώ ενσωματώνουν ταχύτατα εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης. Από την πλευρά τους, οι μεμονωμένοι εφευρέτες τροφοδοτούν το σύστημα με εξειδικευμένες λύσεις μηχανολογικής και γεωργικής φύσεως. Η ανάλυση των Διπλωμάτων Ευρεσιτεχνίας και των Πιστοποιητικών Υποδειγμάτων Χρησιμότητας σκιαγραφεί ένα δομημένο οικοσύστημα όπου η συμπληρωματικότητα μεταξύ των φορέων ενισχύει την παραγωγική και εφαρμοσμένη καινοτομία, δημιουργώντας γέφυρες μεταξύ της εργαστηριακής έρευνας και της αγοράς.
Οι κυρίαρχοι κλαδικοί πυλώνες της τεχνολογίας
Ο τομέας Υγείας, Φαρμακευτικής και Τροφίμων αναγνωρίζεται ως ο ισχυρότερος πυλώνας τεχνολογικής ανάπτυξης στη χώρα για το 2025. Στηρίζεται σε μια στιβαρή βάση που συνδυάζει την ακαδημαϊκή έρευνα με τη βιομηχανική παραγωγή, οδηγώντας σε νέες θεραπευτικές συνθέσεις, φαρμακευτικά σκευάσματα και προηγμένες διαγνωστικές τεχνολογίες. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην αξιοποίηση φυσικών εκχυλισμάτων για τη δημιουργία λειτουργικών τροφίμων και δερμοκαλλυντικών, τομέας που συνδυάζει την ελληνική βιοποικιλότητα με τη σύγχρονη βιοϊατρική. Η υψηλή τεχνολογική πυκνότητα εφευρέσεων σε αυτούς τους κλάδους επιβεβαιώνει ότι η Ελλάδα διαθέτει το απαραίτητο επιστημονικό υπόβαθρο για να πρωταγωνιστήσει διεθνώς στην οικονομία της υγείας και της ευεξίας.
Ο δεύτερος σημαντικός άξονας καινοτομίας αφορά την Πράσινη Ενέργεια και τις περιβαλλοντικές τεχνολογίες, ευθυγραμμιζόμενος πλήρως με τις επιταγές της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας. Οι καταγεγραμμένες εφευρέσεις εστιάζουν στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, όπως η αιολική, η υδροηλεκτρική και η κυματική ενέργεια, καθώς και σε συστήματα επεξεργασίας νερού και καθαρισμού αερίων. Παράλληλα, αναπτύσσονται τεχνολογίες για δομικά υλικά και μεθόδους μόνωσης που προωθούν την ενεργειακή αποδοτικότητα και την απανθρακοποίηση της βιομηχανίας. Η δραστηριότητα αυτή καταδεικνύει τη στρατηγική στροφή του εγχώριου οικοσυστήματος προς τη βιώσιμη ανάπτυξη και την ενίσχυση της ενεργειακής αυτονομίας της χώρας μέσω τεχνολογικών λύσεων.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη και τα ψηφιακά συστήματα αποτελούν τον τρίτο αναδυόμενο πυλώνα, λειτουργώντας ως οριζόντιος καταλύτης για το σύνολο της οικονομίας. Η ανάλυση των κωδικών ταξινόμησης (IPC G06N–G16H) αποκαλύπτει τη διεισδυτικότητα της ΤΝ σε τομείς όπως τα logistics, η περιβαλλοντική παρακολούθηση και ο πολεοδομικός σχεδιασμός. Εφαρμογές που αφορούν το Διαδίκτυο των Πραγμάτων (IoT), τα έξυπνα συστήματα και τις Fintech υπηρεσίες καταγράφουν ταχεία ανάπτυξη. Η ενσωμάτωση ψηφιακών τεχνολογιών σε παραδοσιακούς κλάδους επιβεβαιώνει τη μετάβαση της Ελλάδας σε ένα μοντέλο καινοτομίας υψηλής ψηφιακής ωριμότητας, όπου τα δεδομένα και οι αλγόριθμοι αποτελούν πλέον βασικά εργαλεία ανάπτυξης.
Ο ρόλος των ακαδημαϊκών και ερευνητικών ιδρυμάτων
Τα πανεπιστήμια και τα ερευνητικά κέντρα παραμένουν η θεμελιώδης ραχοκοκαλιά της παραγωγής νέας γνώσης και τεχνολογίας στην Ελλάδα. Σύμφωνα με τα στοιχεία των δημοσιευμένων διπλωμάτων, το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ) κατέχει την πρώτη θέση στην καταθετική δραστηριότητα, επιβεβαιώνοντας τον ηγετικό του ρόλο. Ακολουθούν το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών και το Πολυτεχνείο Κρήτης, ενώ σημαντική είναι η συνεισφορά του ΕΚΕΤΑ και του ΕΚΠΑ. Αξιοσημείωτη παρουσία καταγράφει και ο Ελληνικός Γεωργικός Οργανισμός – ΔΗΜΗΤΡΑ, ειδικά στον αγροδιατροφικό τομέα. Οι συχνές συν-υποβολές αιτήσεων με ιδιωτικές επιχειρήσεις υπογραμμίζουν την ενισχυμένη διασύνδεση μεταξύ της ακαδημαϊκής έρευνας και της αγοράς.
