Συρρίκνωση του πραγματικού κύκλου εργασιών στο ελληνικό λιανικό εμπόριο για δεύτερο συνεχόμενο έτος καταγράφει η ανάλυση του Ινστιτούτου της ΕΣΕΕ, με τον πρόεδρο της Συνομοσπονδίας, Σταύρο Καφούνη, να προειδοποιεί για κλονισμό της βιωσιμότητας των μικρών επιχειρήσεων. Ο τζίρος των καταστημάτων λιανικής, εξαιρουμένων των τροφίμων, των οχημάτων και των καυσίμων, υποχώρησε κατά 0,4% σε πραγματικές τιμές το 2025, παρά την ονομαστική αύξηση των 545,2 εκατομμυρίων ευρώ που διαμόρφωσε το τελικό ποσό στα 27,33 δισεκατομμύρια ευρώ. Σύμφωνα με τον κ. Καφούνη, η ονομαστική αυτή άνοδος αποτελεί τη χαμηλότερη ετήσια επίδοση από το 2020, αντανακλώντας την έντονη πίεση των πληθωριστικών τιμών στον κλάδο.
Η απότομη απόκλιση μεταξύ των μεγάλων και των μικρομεσαίων επιχειρήσεων αναδεικνύεται ως το πλέον ανησυχητικό στοιχείο της έκθεσης, καθώς οι μονάδες μεγάλης κλίμακας πέτυχαν ενίσχυση πωλήσεων κατά 5,6% σε πραγματικούς όρους. Αντιθέτως, το σύνολο των μικρομεσαίων επιχειρήσεων υπέστη σημαντικές απώλειες ύψους 2,4% σε αποπληθωρισμένες τιμές, με τις μικρές επιχειρήσεις να πλήττονται περισσότερο σημειώνοντας πτώση 3,9% και τις πολύ μικρές 2,9%. Ο κ. Καφούνης υπογραμμίζει ότι η διεύρυνση του χάσματος υπονομεύει τη σταθερότητα της αγοράς, ενώ οι μεσαίες επιχειρήσεις διαφοροποιήθηκαν θετικά με άνοδο 2,1%.
Απόκλιση επιδόσεων μεταξύ μεγάλων και μικρών επιχειρήσεων
Στασιμότητα χαρακτήρισε το τέταρτο τρίμηνο του 2025, με τον κύκλο εργασιών σε διορθωμένες τιμές να παραμένει στο 0,0% σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους. Παρά τη συνολική ακινησία, οι μεγάλες επιχειρήσεις κατέγραψαν άνοδο 5,1%, την ώρα που οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις υποχώρησαν κατά 1,9% στο ίδιο χρονικό διάστημα. Η ανάλυση των επιμέρους κατηγοριών δείχνει ότι η στασιμότητα στο τέταρτο τρίμηνο επηρέασε δυσανάλογα τις πολύ μικρές μονάδες με πτώση 3,4%, ενώ οι μεσαίες επιχειρήσεις πέτυχαν σημαντική ενίσχυση πωλήσεων κατά 5,4%.
Περιορισμένη παραμένει η διάχυση των τουριστικών εισπράξεων προς το λιανικό εμπόριο, καθώς μόλις ένα μικρό τμήμα από τα 23,63 δισεκατομμύρια ευρώ του τουρισμού κατευθύνθηκε στον κλάδο το 2025. Ο πρόεδρος της ΕΣΕΕ επισημαίνει την ανάγκη επαναπροσδιορισμού της Ελλάδας ως προορισμού αγορών, παρατηρώντας ότι οι καταναλωτές στρέφονται κυρίως προς τα είδη διατροφής λόγω μειωμένης αγοραστικής δύναμης. Η εντυπωσιακή αύξηση κατά 31,7% στο εμπόριο μεταχειρισμένων ειδών θεωρείται ένδειξη αναγκαστικής στροφής των πολιτών σε φθηνότερες λύσεις, επιβεβαιώνοντας τη χαμηλή διάχυση των τουριστικών εισόδων στην αγορά.
Περιορισμένη τουριστική διάχυση και στροφή στα μεταχειρισμένα
Οι επιμέρους κατηγορίες λιανικού εμπορίου παρουσίασαν έντονες αυξομειώσεις, με τον αθλητικό εξοπλισμό (+5,7%), τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές (+5,2%) και τα παιχνίδια (+4,7%) να καταγράφουν τις υψηλότερες πραγματικές αυξήσεις. Θετικά κινήθηκαν επίσης τα καλλυντικά προϊόντα με άνοδο 4,0% και τα είδη φωτισμού-επίπλου με 3,7%, προσφέροντας σημαντική στήριξη στον τζίρο ορισμένων εξειδικευμένων καταστημάτων. Ωστόσο, οι επιδόσεις αυτές δεν στάθηκαν ικανές να αντισταθμίσουν τη γενική τάση συρρίκνωσης της κατανάλωσης σε άλλους κρίσιμους τομείς του εμπορίου.
Στον αντίποδα, ο τηλεπικοινωνιακός εξοπλισμός κατέγραψε τη μεγαλύτερη υποχώρηση της τάξεως του 10,2%, ακολουθούμενος από τα είδη δαπέδου και χαλιών με πτώση 8,7%. Οι κατηγορίες των εφημερίδων και της γραφικής ύλης υποχώρησαν κατά 7,5%, ενώ η ένδυση και η υπόδηση σημείωσαν πραγματική μείωση 1,8% και 5,6% αντίστοιχα. Η εξέλιξη αυτή στον παραδοσιακό πυρήνα της αγοράς αντανακλά τον περιορισμό του διαθέσιμου εισοδήματος, καθώς οι καταναλωτές ιεραρχούν εκ νέου τις ανάγκες τους απέναντι στα είδη πρώτης ανάγκης.
Υποχώρηση παραδοσιακού εμπορίου και αύξηση ακάλυπτων επιταγών
Επιδείνωση της ρευστότητας στην αγορά υποδηλώνει η επανεμφάνιση των ακάλυπτων επιταγών, με τον ρυθμό αύξησής τους να επιταχύνεται κατά τους τελευταίους μήνες του 2025 σε κλάδους με χαμηλά περιθώρια κέρδους. Ο κ. Καφούνης ζητά την άμεση επαναφορά των 120 δόσεων για οφειλές προς το Δημόσιο, καθώς και τη λήψη μέτρων για τη μείωση των φορολογικών και ασφαλιστικών επιβαρύνσεων. Η στενότητα στη ρευστότητα απειλεί να περιορίσει τον γενικότερο ρυθμό ανάπτυξης, λόγω της παραδοσιακά ισχυρής εξάρτησης της ελληνικής οικονομίας από την ιδιωτική κατανάλωση.
Γεωγραφικές αποκλίσεις καταγράφονται στις επιδόσεις του λιανικού εμπορίου ανά την επικράτεια, με την Αττική και τα Ιόνια Νησιά να παρουσιάζουν τις ισχυρότερες αυξήσεις με 3,6% και 3,0% αντίστοιχα. Στον αντίποδα, η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου σημείωσε κάμψη 2,4% και η Δυτική Μακεδονία υποχώρησε κατά 2,1%, αναδεικνύοντας τις έντονες γεωγραφικές διαφοροποιήσεις των πωλήσεων στην Ελλάδα. Η ΕΣΕΕ καλεί την Πολιτεία να εφαρμόσει νέα χρηματοδοτικά εργαλεία ψηφιακού μετασχηματισμού, διασφαλίζοντας την επιβίωση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων που δεν είδαν βελτίωση στις αρχές του 2026.
