Το Ινστιτούτο Μικρών Επιχειρήσεων της ΓΣΕΒΕΕ δημοσίευσε μια εκτενή μελέτη σχετικά με το έμφυλο αποτύπωμα της επιχειρηματικότητας. Σύμφωνα με την έκθεση, παρά τις προκλήσεις, η παγκόσμια εικόνα μεταβάλλεται, καθώς οι επιχειρήσεις που ανήκουν σε γυναίκες αυξάνονται με σχεδόν διπλάσιο ρυθμό συγκριτικά με εκείνες των ανδρών. Ιδιαίτερα το 2024 σημειώθηκε ρεκόρ ίδρυσης επιχειρήσεων από γυναίκες, οι οποίες αποτέλεσαν το 49% των νέων συστάσεων παγκοσμίως. Η αναπτυξιακή δυναμική της γυναικείας παρουσίας στο επιχειρείν αναγνωρίζεται πλέον ως μια αναμφισβήτητη πραγματικότητα που αλληλεπιδρά ουσιαστικά με την ποσοτική και ποιοτική συμμετοχή στην αγορά εργασίας.
Η έκθεση αναδεικνύει ότι η συμμετοχή των γυναικών στη νεοφυή επιχειρηματικότητα ακολουθεί σταθερή ανοδική πορεία τα τελευταία 25 χρόνια. Ενδεικτικά, το ποσοστό γυναικείας επιχειρηματικότητας στα αρχικά στάδια αυξήθηκε από 6,1% την περίοδο 2001-2005 σε 10,4% τα έτη 2021-2023. Ταυτόχρονα, οι επιχειρηματικές αντιλήψεις των γυναικών έχουν βελτιωθεί θεαματικά, με σημαντική αύξηση στην αντίληψη ευκαιριών και την αυτοπεποίθηση σχετικά με τις απαραίτητες δεξιότητες. Σημαντικό στοιχείο αποτελεί το γεγονός ότι περίπου μία στις τέσσερις γυναίκες επιχειρηματίες διεθνώς προσδοκά περαιτέρω ανάπτυξη των δραστηριοτήτων της στο άμεσο μέλλον, επιβεβαιώνοντας τη θετική τροχιά του κλάδου.
Οι τάσεις της γυναικείας επιχειρηματικότητας παγκοσμίως
Παρά τη διεθνή πρόοδο, ο ΟΟΣΑ επισημαίνει το φαινόμενο των «missing entrepreneurs», καθώς το 73% του ανεκμετάλλευτου επιχειρηματικού δυναμικού στην Ευρωπαϊκή Ένωση αφορά γυναίκες. Η μεγαλύτερη στρέβλωση εντοπίζεται στο έμφυλο χρηματοδοτικό χάσμα, καθώς οι ιδρυτικές ομάδες που αποτελούνται αποκλειστικά από άνδρες εξασφαλίζουν το 93% των επιχειρηματικών κεφαλαίων στην Ε.Ε.. Οι αντίστοιχες αμιγώς γυναικείες ομάδες εξασφαλίζουν μόλις το 2% των διαθέσιμων πόρων. Η δυσκολία αυτή συνδέεται άρρηκτα με στερεοτυπικές αντιλήψεις των οργανισμών και την κοινωνική πίεση, επηρεάζοντας την πρόσβαση των γυναικών σε τραπεζικό δανεισμό και επενδυτικά δίκτυα.
Η μελέτη του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ παρατηρεί ότι η πλειονότητα των γυναικείων επιχειρήσεων συγκεντρώνεται παραδοσιακά στον τομέα των υπηρεσιών, του λιανικού εμπορίου και του τουρισμού. Αυτοί οι κλάδοι χαρακτηρίζονται συχνά από χαμηλότερα περιθώρια κέρδους και θεωρούνται πιο ευάλωτοι σε περιόδους οικονομικών κρίσεων, όπως φάνηκε κατά την πανδημία. Επιπλέον, οι γυναίκες τείνουν να δημιουργούν μικρότερες επιχειρήσεις και να υιοθετούν μια πιο αμυντική επιχειρηματική πολιτική, επιλέγοντας συχνά εξειδικευμένες αγορές με χαμηλότερο ρίσκο. Η έλλειψη δικτύωσης και το βάρος της απλήρωτης εργασίας φροντίδας παραμένουν σημαντικοί ανασταλτικοί παράγοντες για την επέκτασή τους.
Η γυναικεία επιχειρηματική δράση στην ελληνική αγορά
Στην Ελλάδα, η κατάσταση περιγράφεται ως σύνθετη, με ένα αξιοσημείωτο παράδοξο ανάμεσα στην υψηλή επιτυχία και τη χαμηλή συμμετοχή στην εκκίνηση. Η χώρα καταγράφει ένα από τα χαμηλότερα ποσοστά δραστηριότητας στα αρχικά στάδια, με τις γυναίκες να αποτελούν το 30% των επιχειρηματιών αυτής της κατηγορίας. Ωστόσο, οι ελληνικές επιχειρήσεις υπό γυναικεία διοίκηση συχνά επιτυγχάνουν καλύτερες οικονομικές επιδόσεις και κερδοφορία συγκριτικά με τις ανδρικές. Η θεσμική πρόοδος στην εκπροσώπηση, μέσω των ποσοστώσεων στα Διοικητικά Συμβούλια των εισηγμένων εταιρειών, έχει αυξήσει την τυπική αριθμητική παρουσία των γυναικών.
Παρ’ όλα αυτά, η παρουσία των γυναικών στον τομέα της τεχνολογίας παραμένει περιορισμένη, καθώς μόνο το 3% των startups έχουν αποκλειστικά γυναικεία ιδρυτική ομάδα. Η μελέτη τονίζει ότι η συμμετοχή στη διοίκηση δεν συνεπάγεται απαραίτητα πραγματική μετατόπιση της επιχειρηματικής ισχύος ή πρόσβαση στην ιδιοκτησία κεφαλαίου. Πολλές γυναίκες στην Ελλάδα οδηγούνται στο επιχειρείν ως αποτέλεσμα ανάγκης ή υψηλής ανεργίας, γεγονός που οδηγεί σε υψηλά ποσοστά αυτοαπασχόλησης σε λιγότερο ανταγωνιστικούς κλάδους. Η ίδρυση του Οργανισμού Γυναικείας Επιχειρηματικότητας και Ηγεσίας τον Φεβρουάριο του 2026 αποτελεί μια ελπιδοφόρα νέα πρωτοβουλία ενίσχυσης.
Πολιτικές ενίσχυσης για ένα βιώσιμο επιχειρηματικό οικοσύστημα
Η μελέτη προτείνει τη δημιουργία ενός πιο ευέλικτου επιχειρηματικού περιβάλλοντος που θα απλοποιεί τις διαδικασίες σύστασης και λειτουργίας των επιχειρήσεων. Είναι ζωτικής σημασίας η ενίσχυση των γυναικών στους τομείς της έρευνας και της τεχνολογίας μέσω στοχευμένων χρηματοδοτικών κινήτρων και εξειδικευμένων προγραμμάτων κατάρτισης. Επιπλέον, απαιτούνται επενδύσεις για την αύξηση της πρόσβασης σε ποιοτικές υπηρεσίες φροντίδας εξαρτώμενων ατόμων, ώστε να αμβλυνθεί το δυσανάλογο βάρος της απλήρωτης εργασίας. Η ουσιαστική στήριξη από την πολιτεία κρίνεται απαραίτητη για την υιοθέτηση νέων τεχνολογιών από τις υπάρχουσες επιχειρήσεις.
Τέλος, η ανάδειξη ιστοριών επιτυχίας και η προώθηση νέων προτύπων θεωρείται δομικής σημασίας για τη διαμόρφωση των επαγγελματικών προσδοκιών των γυναικών. Η ορατότητα γυναικών σε ηγετικές θέσεις μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης για αλλαγή στην επιχειρηματική κουλτούρα και την ενίσχυση της αυτοπεποίθησης. Η ισότητα στον τομέα αυτό δεν αποτελεί μόνο ζήτημα αριθμητικής εκπροσώπησης, αλλά αφορά την παροχή πραγματικών ευκαιριών ανάπτυξης σε ένα δίκαιο πλαίσιο. Η γυναικεία επιχειρηματικότητα πρέπει πλέον να αντιμετωπίζεται ως μια αναπτυξιακή αναγκαιότητα για την οικονομία του 21ου αιώνα.
