Σταθερό κανονιστικό πλαίσιο, χαμηλότερο ενεργειακό κόστος και ισότιμους όρους ανταγωνισμού ζητά η ελληνική βιομηχανία πλαστικών, καθώς η διαδοχή κρίσεων δυσχεραίνει τον προγραμματισμό της παραγωγής, περιορίζει τις επενδύσεις και εντείνει τις πιέσεις στην ανταγωνιστικότητα. Η κρίση στη Μέση Ανατολή προστέθηκε, κατά τον Σύνδεσμο Βιομηχανιών Πλαστικών Ελλάδος (ΣΒΠΕ), στην πανδημία, την ενεργειακή κρίση, τις δυσλειτουργίες στις εφοδιαστικές αλυσίδες και τις πληθωριστικές πιέσεις, ενώ η μεταβλητότητα στις τιμές της ενέργειας και των πρώτων υλών συνεχίζει να επιβαρύνει τη μεταποίηση.
Η ευρωπαϊκή εικόνα αποτυπώνεται στα στοιχεία της Plastics Europe, βάσει των οποίων η συνολική παραγωγή πλαστικών στην Ευρώπη υποχώρησε από 62,3 εκατ. τόνους το 2018 σε 54,9 εκατ. τόνους το 2024, σημειώνοντας πτώση σχεδόν 12%. Παράλληλα, ο σύνθετος ετήσιος ρυθμός ανάπτυξης της παραγωγής κυκλικών πλαστικών μειώθηκε από 13,6% την περίοδο 2018-2022 σε 1,2% την περίοδο 2022-2024. Η Plastics Europe προειδοποιεί για «απανθρακοποίηση μέσω αποβιομηχάνισης», εφόσον η πράσινη μετάβαση συνοδευτεί από περαιτέρω συρρίκνωση της ευρωπαϊκής παραγωγικής βάσης.
Η διαρκής προσαρμογή έχει σαφή όρια
Ο πρόεδρος του ΣΒΠΕ, Παναγιώτης Γεροντόπουλος, σημειώνει ότι οι ελληνικές επιχειρήσεις του κλάδου έχουν διατηρήσει την παραγωγή, τις εξαγωγές και την τροφοδοσία κρίσιμων τομέων της οικονομίας μέσα σε ένα περιβάλλον συνεχών μεταβολών. Παρομοιάζει την ευελιξία και την ανθεκτικότητα των επιχειρήσεων με τα χαρακτηριστικά των υλικών που παράγουν, επισημαίνοντας παράλληλα ότι αυτή η δυνατότητα έχει όρια. Κατά τον ίδιο, η ανταγωνιστικότητα της ελληνικής μεταποίησης χρειάζεται να στηριχθεί σε σταθερό επιχειρηματικό περιβάλλον και σε παρεμβάσεις με διάρκεια, αντί να εξαρτάται αποκλειστικά από την προσαρμογή των επιχειρήσεων σε κάθε νέα κρίση.
Στις βασικές διεκδικήσεις του Συνδέσμου περιλαμβάνονται η μείωση του ενεργειακού κόστους και η στήριξη των επιχειρήσεων μεταποίησης και ανακύκλωσης. Ο ΣΒΠΕ έχει ζητήσει τη συμπερίληψη των ΚΑΔ 22 και 38 στα μέτρα στήριξης για το υψηλό ενεργειακό κόστος, καθώς και τον εκσυγχρονισμό του θεσμικού πλαισίου λειτουργίας των μονάδων. Συνδέει, επίσης, το ανταγωνιστικό ενεργειακό πλαίσιο με τη δυνατότητα των επιχειρήσεων να συνεχίσουν να επενδύουν, να καινοτομούν και να συμβάλλουν στην ανάπτυξη της ανακύκλωσης και της κυκλικής οικονομίας.
Ενεργειακό κόστος και νέες υποχρεώσεις συμμόρφωσης
Αντίστοιχες ανησυχίες μεταφέρει ο αντιπρόεδρος του ΣΒΠΕ, Στέλιος Κακουλίδης, από τη Γενική Συνέλευση της EuPC. Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκαν το υψηλό ενεργειακό κόστος, η υποχώρηση της ανταγωνιστικότητας και η αύξηση του κόστους συμμόρφωσης. Ο PPWR, τα μέτρα για τα μικροπλαστικά και οι ενισχυμένες απαιτήσεις ιχνηλασιμότητας και ανταλλαγής δεδομένων σε όλη την εφοδιαστική αλυσίδα αυξάνουν, κατά τον ίδιο, την πολυπλοκότητα για τους μεταποιητές, σε μια περίοδο κατά την οποία οι ανάγκες για επενδύσεις παραμένουν αυξημένες.
Κατά τον κ. Κακουλίδη, οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις λειτουργούν με αυστηρούς κανόνες, χωρίς να υπάρχει πάντοτε αντίστοιχη εφαρμογή των ίδιων απαιτήσεων στα εισαγόμενα προϊόντα. Η συνθήκη αυτή δημιουργεί, όπως υποστηρίζει, ανισορροπία εις βάρος της ευρωπαϊκής παραγωγής. Ο ΣΒΠΕ συνδέει τη βιώσιμη μετάβαση με σταθερότητα στους κανόνες, ρεαλιστική προσέγγιση στην εφαρμογή τους και ανταγωνιστικό κόστος ενέργειας. Σε διαφορετική περίπτωση, εκτιμά ότι η Ευρώπη αντιμετωπίζει τον κίνδυνο περαιτέρω μεταφοράς βιομηχανικής δραστηριότητας και επενδύσεων εκτός των συνόρων της.
Έλεγχοι στις εισαγωγές και κίνδυνος greenwashing
Στον κίνδυνο αθέμιτου ανταγωνισμού και ανακριβών περιβαλλοντικών ισχυρισμών εστιάζει η Λένα Μπέλση, μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του ΣΒΠΕ. Όπως αναφέρει, η εργαστηριακή επαλήθευση του πραγματικού ποσοστού δευτερογενούς πρώτης ύλης σε ένα πλαστικό προϊόν παρουσιάζει περιορισμούς, ενώ οι έλεγχοι στην ελληνική αγορά παραμένουν ανεπαρκείς. Οι συνθήκες αυτές, κατά την ίδια, δημιουργούν κίνδυνο greenwashing σε εισαγόμενα προϊόντα από τρίτες χώρες και κίνδυνο αθέμιτου ανταγωνισμού για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις που επενδύουν σε τεχνολογία και τεχνογνωσία, ώστε να ανταποκριθούν στο κανονιστικό και περιβαλλοντικό πλαίσιο της ΕΕ.
Ο ΣΒΠΕ ζητά ενίσχυση της επιτήρησης της αγοράς, αξιόπιστη επαλήθευση των περιβαλλοντικών ισχυρισμών και συνεπή εφαρμογή των υφιστάμενων κανόνων. Στο ίδιο πλαίσιο, έχει καταθέσει στον Ελληνικό Οργανισμό Ανακύκλωσης πρόταση για την πιστοποίηση του ανακυκλωμένου περιεχομένου στις φιάλες PET και για τη διασφάλιση διαφάνειας στην αλυσίδα ανακύκλωσης. Υποστηρίζει επίσης την ανάπτυξη ενιαίου συστήματος ανακύκλωσης και αξιοποίησης δευτερογενών πρώτων υλών στην ΕΕ, ώστε να επιτευχθούν οικονομίες κλίμακας, να περιοριστεί το κόστος μεταφοράς και επεξεργασίας και να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.
