Μικτή εικόνα για την Ελλάδα καταγράφει το European Innovation Scoreboard 2026 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, καθώς η χώρα εμφανίζει πρόοδο σε δείκτες ψηφιοποίησης και επιχειρηματικής καινοτομίας, αλλά παραμένει κάτω από τον μέσο όρο της ΕΕ στις Συνθήκες Πλαισίου και στις επενδύσεις της καινοτομίας. Η συνολική ευρωπαϊκή επίδοση συνεχίζει να ενισχύεται, σε ένα περιβάλλον αυξημένου διεθνούς ανταγωνισμού.
Η ελληνική εικόνα παρουσιάζει έντονες αποκλίσεις ανά κατηγορία. Η χώρα κινείται κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο στις Συνθήκες Πλαισίου, με ανθρώπινο κεφάλαιο στο 77,4%, ελκυστικά ερευνητικά συστήματα στο 72,8% και ψηφιοποίηση στο 59,8% του μέσου όρου της ΕΕ. Την ίδια στιγμή, εμφανίζει υψηλή επίδοση στους innovators, στο 168,5% της ΕΕ, και στις επιπτώσεις σε πωλήσεις και απασχόληση, στο 137,3%, στοιχεία που συνυπάρχουν με χαμηλότερες επιδόσεις σε τεχνολογικές επενδύσεις, εξαγωγές και αξιοποίηση ερευνητικών αποτελεσμάτων.
Η ψηφιοποίηση βελτιώνεται από χαμηλή βάση
Στις Συνθήκες Πλαισίου, η ισχυρότερη μακροπρόθεσμη αύξηση για την Ελλάδα καταγράφεται στην ψηφιοποίηση, με άνοδο 52,1 ποσοστιαίων μονάδων από το 2019. Το 2026, η επίδοση της χώρας στη συγκεκριμένη διάσταση αυξήθηκε κατά 30,0 ποσοστιαίες μονάδες, αλλά η Ελλάδα παρέμεινε στην 27η θέση μεταξύ των κρατών-μελών. Οι επιμέρους δείκτες δείχνουν άνοδο στις ψηφιακές δεξιότητες κατά 33,2 ποσοστιαίες μονάδες και στην πρόσβαση σε internet υψηλών ταχυτήτων κατά 26,3 ποσοστιαίες μονάδες.
Στο ανθρώπινο κεφάλαιο, η Ελλάδα διατήρησε τη 19η θέση στην ΕΕ, με συνολική βελτίωση 8,3 ποσοστιαίων μονάδων. Η μεγαλύτερη ετήσια άνοδος σημειώθηκε στους νέους κατόχους διδακτορικού, ενώ η συμμετοχή στη διά βίου μάθηση αυξήθηκε επίσης. Αντίθετα, ο πληθυσμός με τριτοβάθμια εκπαίδευση υποχώρησε. Στα ελκυστικά ερευνητικά συστήματα, η χώρα ανέβηκε κατά 2,3 ποσοστιαίες μονάδες και παρέμεινε στην 20ή θέση, με αύξηση στις διεθνείς επιστημονικές συνδημοσιεύσεις και στις δημοσιεύσεις που ανήκουν στο κορυφαίο 10% των πιο αναφερόμενων.
Χρηματοδότηση και τεχνολογικές επενδύσεις υπό πίεση
Στις επενδύσεις, η Ελλάδα βρίσκεται κάτω από τον μέσο όρο της ΕΕ και στις τρεις βασικές διαστάσεις. Η χρηματοδότηση και στήριξη αντιστοιχεί στο 66,3% του ευρωπαϊκού μέσου όρου, οι εταιρικές επενδύσεις στο 77,4% και οι επενδύσεις σε τεχνολογίες πληροφορικής στο 41,3%. Παρά τη θετική πορεία από το 2019, το 2026 η χρηματοδότηση και στήριξη υποχώρησε κατά 10,0 ποσοστιαίες μονάδες, με πτώση στις δαπάνες venture capital, στη δημόσια δαπάνη R&D και στη δημόσια στήριξη για επιχειρηματική R&D.
Το EIS 2026 συνδέει το χρηματοδοτικό τοπίο με περιορισμούς στις ιδιωτικές αγορές, κατακερματισμένες δημόσιες πηγές χρηματοδότησης και ανάγκη συνέχειας μετά την περίοδο του Ταμείου Ανάκαμψης. Στις εταιρικές επενδύσεις, η Ελλάδα αυξήθηκε κατά 3,5 ποσοστιαίες μονάδες, αλλά υποχώρησε στη 14η θέση από τη 13η. Στις επενδύσεις σε τεχνολογίες πληροφορικής, η χώρα παρέμεινε στις χαμηλότερες θέσεις της ΕΕ, στην 27η, με μικρή αύξηση 1,2 ποσοστιαίων μονάδων και βελτίωση στο cloud computing κατά 3,1 ποσοστιαίες μονάδες.
Ισχυρή δραστηριότητα με ασθενέστερα εμπορικά αποτελέσματα
Στις δραστηριότητες καινοτομίας, η Ελλάδα εμφανίζει ισχυρή θέση στους innovators, αλλά χαμηλότερη επίδοση σε διασυνδέσεις και πνευματικά περιουσιακά στοιχεία. Η χώρα βρίσκεται στη δεύτερη θέση στους innovators, μετά την υποχώρηση από την πρώτη θέση του 2025, καθώς οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις που εισάγουν καινοτομίες σε επιχειρησιακές διαδικασίες και προϊόντα σημείωσαν μείωση. Τα στοιχεία του EIS για τα innovation profiles αναφέρουν ότι η Ελλάδα χαρακτηρίζεται από υψηλό βαθμό επιχειρήσεων με in-house product innovators without market novelties, κάτι που ενδέχεται να παραπέμπει σε έμφαση σε σταδιακές και όχι μετασχηματιστικές καινοτομίες.
Στα πνευματικά περιουσιακά στοιχεία, η Ελλάδα βρίσκεται στο 54,9% του μέσου όρου της ΕΕ και κατατάσσεται 25η. Η μικρή βελτίωση κατά 0,8 ποσοστιαίες μονάδες προήλθε από αυξήσεις σε αιτήσεις σχεδίων, εμπορικών σημάτων και PCT πατεντών. Στις εμπορικές επιπτώσεις, η χώρα παραμένει χαμηλά, στο 63,8% του ευρωπαϊκού μέσου όρου, με κατάταξη 26η. Οι εξαγωγές προϊόντων μέσης και υψηλής τεχνολογίας αυξήθηκαν κατά 2,1 ποσοστιαίες μονάδες, ενώ οι εξαγωγές υπηρεσιών έντασης γνώσης παρέμειναν σχεδόν σταθερές, με οριακή πτώση 0,6 ποσοστιαίων μονάδων.
Η Ευρώπη βελτιώνεται σε πιο ανταγωνιστικό περιβάλλον
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η συνολική επίδοση της ΕΕ στην καινοτομία αυξήθηκε κατά 11,6 ποσοστιαίες μονάδες από το 2019 και κατά 1,7 ποσοστιαίες μονάδες μεταξύ 2025 και 2026, μετά την πιο περιορισμένη άνοδο του προηγούμενου έτους. Η Σουηδία, η Δανία και η Ολλανδία διατηρούν την κατηγορία των innovation leaders, ενώ η Φινλανδία παραμένει στην τέταρτη θέση. Η Μάλτα πέρασε στην κατηγορία των strong innovators, έχοντας φτάσει στο εύρος 100%-125% του μέσου όρου της ΕΕ.
Εκτός ΕΕ, η Νότια Κορέα παραμένει ο πιο καινοτόμος παγκόσμιος ανταγωνιστής, με την Κίνα να ακολουθεί και να εμφανίζει τη μεγαλύτερη βελτίωση τα τελευταία χρόνια. Το φετινό Scoreboard περιλαμβάνει για πρώτη φορά και τη Γεωργία, εξέλιξη που συνδέεται με τη διευρυμένη εμβέλεια του Horizon Europe. Η ετήσια αξιολόγηση βασίζεται σε 32 δείκτες για τις Συνθήκες Πλαισίου, τις δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις R&D, τις δραστηριότητες καινοτομίας και τις επιπτώσεις στην οικονομία, το περιβάλλον και την κοινωνία.
