Σε ισχύ τέθηκε στις 19 Αυγούστου 2026 το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, με αυστηρότερους κανόνες για τη χωροθέτηση νέων φωτοβολταϊκών και αιολικών σταθμών και με την αποθήκευση ενέργειας να εντάσσεται για πρώτη φορά στο πεδίο εφαρμογής του. Το πλαίσιο θεσπίζει νέες ζώνες αποκλεισμού, ανώτατα όρια κάλυψης γης και ειδικότερους κανόνες για νησιωτικές, τουριστικές και προστατευόμενες περιοχές.
Η υπουργική απόφαση εκσυγχρονίζει το καθεστώς που είχε θεσπιστεί τον Δεκέμβριο του 2008 και έχει μακροπρόθεσμο ορίζοντα τους ενεργειακούς στόχους της χώρας έως το 2050. Η τελική μορφή προέκυψε έπειτα από δημόσια διαβούλευση διάρκειας 35 ημερών, ενώ διατυπώθηκαν γνώμες από το Εθνικό Συμβούλιο Χωροταξίας και το Κεντρικό Συμβούλιο Χωροταξικών Θεμάτων και Αμφισβητήσεων.
Όριο 1,5% για νέα φωτοβολταϊκά
Για τους νέους φωτοβολταϊκούς σταθμούς θεσπίζεται ανώτατο ποσοστό κάλυψης 1,5% της συνολικής έκτασης κάθε Περιφερειακής Ενότητας, το οποίο αφορά έργα χωρίς ήδη χορηγημένη περιβαλλοντική αδειοδότηση. Στόχος του περιορισμού, σύμφωνα με το πλαίσιο, είναι η αποφυγή υπερσυγκέντρωσης εγκαταστάσεων και η προστασία του τοπίου, της αγροτικής γης και των τοπικών χρήσεων.
Η χωροθέτηση νέων φωτοβολταϊκών αποκλείεται, μεταξύ άλλων, σε όλες τις περιοχές Natura 2000, σε δάση και δασικές εκτάσεις, υγροτόπους Ραμσάρ, μικρούς νησιωτικούς υγροτόπους, εθνικούς δρυμούς, Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους, Περιοχές Άνευ Δρόμων και ακτές κολύμβησης. Μετά τη δημόσια διαβούλευση προστέθηκαν ιστορικοί τόποι, αρχαία και νεότερα προστατευόμενα μνημεία και περιοχές με πηγές υδροληψίας νερού ανθρώπινης κατανάλωσης. Για φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις κοντά σε μνημεία παγκόσμιας κληρονομιάς και άλλους μείζονος σημασίας αρχαιολογικούς χώρους και προστατευόμενες περιοχές πολιτιστικής κληρονομιάς προβλέπεται ειδική μελέτη θέασης.
Περιορισμοί στα αιολικά και ειδικοί κανόνες για τα νησιά
Για τους νέους αιολικούς σταθμούς προβλέπεται πλήρης απαγόρευση χωροθέτησης στην Αττική και στη Μητροπολιτική Περιοχή Θεσσαλονίκης, καθώς και σε περιοχές με υψόμετρο άνω των 1.200 μέτρων. Στις ζώνες αποκλεισμού περιλαμβάνονται ακόμη υγρότοποι Ραμσάρ, μικροί νησιωτικοί υγρότοποι, Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους, πυρήνες εθνικών δρυμών, Περιοχές Άνευ Δρόμων, ακτές κολύμβησης, απάτητες παραλίες και οι κατηγορίες Α και Β του νέου Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τον Τουρισμό.
Στις Ζώνες Ειδικής Προστασίας του Natura 2000, που αφορούν την ορνιθοπανίδα, η εγκατάσταση αιολικών επιτρέπεται μόνο κατ’ εξαίρεση, εφόσον προβλέπεται ρητά στην εγκεκριμένη Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη και το αιολικό δυναμικό υπερβαίνει τα 7,5 m/s. Σε νησιά μικρότερα των 300 τ.χλμ. η εγκατάσταση αιολικών σταθμών απαγορεύεται, με εξαιρέσεις για κρίσιμες ή κοινωφελείς υποδομές και για λόγους ασφάλειας του συστήματος, ενώ στον νησιωτικό χώρο το ανώτατο ποσοστό κάλυψης από αιολικούς σταθμούς παραμένει στο 4% ανά Δημοτική Ενότητα.
Ποιες εγκαταστάσεις μένουν εκτός
Το νέο πλαίσιο καλύπτει επίσης μικρά υδροηλεκτρικά, βιομάζα, βιοαέριο, βιορρευστά, βιομεθάνιο, γεωθερμία και συστήματα αποθήκευσης ενέργειας, όπως οι μπαταρίες. Εκτός πεδίου εφαρμογής παραμένουν, μεταξύ άλλων, τα μεγάλα υδροηλεκτρικά και η αντλησιοταμίευση, τα φωτοβολταϊκά σε στέγες και άλλες τεχνητές επιφάνειες, οι εγκαταστάσεις ανανεώσιμου υδρογόνου και οι σταθμοί κυματικής ή άλλων μορφών ενέργειας.
Εξαιρούνται επίσης έργα που λειτουργούν ήδη ή βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο αδειοδότησης. Η σχετική πρόβλεψη καλύπτει έργα που είχαν λάβει άδεια ή έγκριση τυπικής πληρότητας του φακέλου περιβαλλοντικής αδειοδότησης πριν από τη δημοσίευση του νέου πλαισίου σε ΦΕΚ, διατηρώντας για αυτά το προηγούμενο χωροταξικό καθεστώς.
