Σε πλήρη παραγωγική λειτουργία τέθηκε η νέα ψηφιακή εφαρμογή με τίτλο «Ευρωπαϊκό Σύστημα Ειδικού Καθεστώτος ΦΠΑ για Μικρές Επιχειρήσεις» μέσω της διαδικτυακής πύλης myAADE. Η συγκεκριμένη ψηφιακή υποδομή σχεδιάστηκε και υλοποιήθηκε για να υποστηρίξει το διασυνοριακό καθεστώς που παρέχει τη δυνατότητα σε μικρές επιχειρήσεις να επεκτείνουν την επιχειρηματική τους δραστηριότητα στην ευρωπαϊκή αγορά. Η λειτουργία της εφαρμογής πραγματοποιείται σε εφαρμογή των κοινών υπουργικών αποφάσεων Α.1200/2025, Α.1010/2026 και Α.1011/2026, οι οποίες υπογράφηκαν από τον Υφυπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και τον Διοικητή της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων. Στόχος του νέου πλαισίου είναι η μείωση των διοικητικών βαρών κατά τις διασυνοριακές συναλλαγές.
Το νέο καθεστώς επιφέρει σημαντικές αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας των μικρών επιχειρήσεων εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αίροντας μακροχρόνια εμπόδια. Βάσει των νέων ρυθμίσεων, καταργείται η υποχρέωση των επιχειρήσεων να λαμβάνουν Αριθμό Φορολογικού Μητρώου (ΑΦΜ) σε κάθε κράτος μέλος όπου διενεργούν πωλήσεις. Παράλληλα, απαλείφεται η ανάγκη υποβολής δηλώσεων ΦΠΑ σε διαφορετικά κράτη μέλη, μια διαδικασία που απαιτούσε συμμόρφωση με τους εθνικούς κανόνες κάθε χώρας. Με αυτόν τον τρόπο διευκολύνεται η παράδοση αγαθών και η παροχή υπηρεσιών με απαλλαγή από τον ΦΠΑ, στοιχείο που εκτιμάται ότι θα ενισχύσει την εξωστρέφεια των μικρών επιχειρηματικών μονάδων.
Προϋποθέσεις υπαγωγής και λειτουργίες της εφαρμογής
Για την ένταξη στο ειδικό καθεστώς, οι επιχειρήσεις που είναι εγκατεστημένες στην Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλουν να πληρούν συγκεκριμένα οικονομικά κριτήρια. Πρωταρχική προϋπόθεση είναι ο ετήσιος κύκλος εργασιών τους να μην υπερβαίνει το ποσό των 100.000 ευρώ στο σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, υπολογιζόμενος ξεχωριστά για το τρέχον και το προηγούμενο έτος. Επιπλέον, οι επιχειρήσεις δεν πρέπει να ξεπερνούν το εσωτερικό όριο απαλλαγής που έχει θεσπίσει το εκάστοτε κράτος μέλος στο οποίο αιτούνται την απαλλαγή, κριτήριο που επίσης εξετάζεται διακριτά για το τρέχον και το προηγούμενο οικονομικό έτος.
Μέσω της νέας ψηφιακής διαδρομής στο myAADE, οι επιχειρήσεις με έδρα την Ελλάδα αποκτούν πρόσβαση σε σειρά δυνατοτήτων διαχείρισης του καθεστώτος. Ειδικότερα, μπορούν να υποβάλουν αίτημα υπαγωγής, γνωστό ως Προηγούμενη Κοινοποίηση (Prior Notification), δηλώνοντας τις συναλλαγές τους σε ένα ή περισσότερα κράτη μέλη. Η εφαρμογή επιτρέπει την επέκταση δραστηριότητας σε νέα κράτη, την αίτηση παύσης χρήσης του καθεστώτος, καθώς και την υποβολή τριμηνιαίων αναφορών για την αξία των παραδόσεων αγαθών ή παροχών υπηρεσιών. Τέλος, παρέχεται η δυνατότητα άμεσης ενημέρωσης της ΑΑΔΕ σε περιπτώσεις υπέρβασης του ορίου κύκλου εργασιών.
Η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων έχει αναλάβει την πλήρη διαχείριση και τεχνική υποστήριξη του συστήματος. Στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων της, επικοινωνεί με τις φορολογικές αρχές των άλλων κρατών μελών για τη χορήγηση του ατομικού αριθμού ταυτοποίησης, ο οποίος φέρει το διακριτικό επίθημα «-ΕΧ». Παράλληλα, η Αρχή εγκρίνει τα αιτήματα απαλλαγής για επιχειρήσεις άλλων κρατών μελών που δραστηριοποιούνται στην ελληνική επικράτεια. Κρίσιμος είναι ο ρόλος της στην παρακολούθηση της συμμόρφωσης των επιχειρήσεων και στον έλεγχο τήρησης των θεσπισμένων ορίων του κύκλου εργασιών, διασφαλίζοντας την ορθή εφαρμογή του κανονιστικού πλαισίου.
Πρόσβαση, υποστήριξη και αποφάσεις διασυνοριακού καθεστώτος
Η πρόσβαση στη νέα εφαρμογή πραγματοποιείται μέσω της ψηφιακής πύλης myAADE (myaade.gov.gr), ακολουθώντας τη διαδρομή: Εφαρμογές, Φορολογικές Υπηρεσίες, και εν συνεχεία την επιλογή Διασυνοριακό – Eιδικό Καθεστώς Μικρών Επιχειρήσεων. Για την παροχή διευκρινίσεων, λειτουργεί η Υπηρεσία Εξυπηρέτησης Φορολογουμένων. Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να επικοινωνούν τηλεφωνικά στο 1521 χωρίς χρέωση, τις εργάσιμες ημέρες από τις 7:00 έως τις 20:00. Εναλλακτικά, διατίθεται η ψηφιακή πλατφόρμα my1521, όπου η υποβολή ερωτημάτων γίνεται μέσω της κατηγορίας «Θέματα ΦΠΑ», επιλέγοντας ακολούθως «Ειδικά Καθεστώτα ΦΠΑ» και «Διασυνοριακό Καθεστώς Μικρών Επιχειρήσεων».
Η απόφαση Α.1010/2026, η οποία δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Β’ 303-304/28.01.2026, ρυθμίζει τις διαδικασίες για το διασυνοριακό καθεστώς του άρθρου 44γ. Αφορά υποκείμενους εγκατεστημένους στην Ελλάδα που επιθυμούν να εφαρμόσουν την απαλλαγή σε άλλα κράτη μέλη. Ως αρμόδια αρχή για την παραλαβή και διαχείριση των αιτήσεων ορίζεται το Αυτοτελές Τμήμα Η’ – Ειδικού Καθεστώτος Μικρών Επιχειρήσεων στο ΚΕΦΟΔΕ Αττικής. Οι ενδιαφερόμενοι υποχρεούνται σε υποβολή τριμηνιαίων αναφορών έως την τελευταία ημέρα του μήνα που ακολουθεί τη λήξη κάθε τριμήνου. Σε περίπτωση υπέρβασης του ενωσιακού ορίου, απαιτείται υποβολή τελικής αναφοράς εντός 15 εργάσιμων ημερών. Σημειώνεται ότι η απόφαση καλύπτει και προηγούμενες κοινοποιήσεις που έγιναν από την 1η Ιανουαρίου 2025.
Ρυθμίσεις εγχώριου καθεστώτος και μεταβατικές διατάξεις
Η απόφαση Α.1011/2026 καθορίζει το πλαίσιο για το εγχώριο καθεστώς του άρθρου 44α, το οποίο αφορά επιχειρήσεις εγκατεστημένες στην Ελλάδα που αιτούνται απαλλαγή αποκλειστικά στο εσωτερικό της χώρας. Βασική προϋπόθεση ένταξης είναι ο ετήσιος κύκλος εργασιών εντός της χώρας να μην υπερβαίνει τις 10.000 ευρώ, υπολογιζόμενος για το τρέχον και το προηγούμενο έτος. Αρμόδια αρχή ορίζονται τα Τμήματα Β1′ και Β2′ της Υποδιεύθυνσης Β’ του ΚΕΦΟΔΕ ή το αντίστοιχο Τμήμα της αρμόδιας ΔΟΥ. Το υφιστάμενο καθεστώς μετονομάζεται σε «Ειδικό εγχώριο καθεστώς Μικρών Επιχειρήσεων», με υποχρέωση δήλωσης αποθεμάτων εντός διμήνου από τη μετάταξη.
Για τους υποκείμενους στον φόρο που επιθυμούν την ταυτόχρονη ένταξη και στα δύο καθεστώτα (άρθρα 44α και 44γ), η νομοθεσία προβλέπει συγκεκριμένη διαδικασία. Η σχετική αίτηση υποβάλλεται αποκλειστικά μέσω του Ευρωπαϊκού Συστήματος στο myAADE. Ωστόσο, υφίσταται μια μεταβατική εξαίρεση: για το χρονικό διάστημα των δύο πρώτων μηνών από τη δημοσίευση της απόφασης, η ένταξη στο εγχώριο καθεστώς πραγματοποιείται με ξεχωριστή αίτηση. Σημειώνεται ότι η δυνατότητα ταυτόχρονης εφαρμογής των δύο καθεστώτων τίθεται σε ισχύ από την 1η Απριλίου 2026, ενώ οι αποφάσεις ισχύουν από τη δημοσίευσή τους στις 28 Ιανουαρίου 2026.
