Σαφείς κανόνες για τη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης στα σχολεία θεσπίζει για πρώτη φορά η Ελλάδα, με κοινή πρωτοβουλία των υπουργείων Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού και Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης. Το νέο πλαίσιο ορίζει ότι η χρήση εργαλείων ΤΝ από μαθητές και εκπαιδευτικούς θα είναι προαιρετική, θα πραγματοποιείται υπό την εποπτεία εκπαιδευτικού και δεν θα συνδέεται με την αξιολόγηση ή τη μαθητική και υπηρεσιακή κατάσταση.
Η πρωτοβουλία επιχειρεί να εντάξει την Τεχνητή Νοημοσύνη στην εκπαιδευτική διαδικασία ως εργαλείο υποστήριξης της μάθησης, χωρίς να υποκαθιστά την προσωπική προσπάθεια των μαθητών, την κριτική σκέψη ή τον ρόλο του εκπαιδευτικού. Το πλαίσιο προβλέπει παράλληλα δικλείδες προστασίας έναντι της παραπληροφόρησης, των αλγοριθμικών στρεβλώσεων, του επιβλαβούς περιεχομένου και της καταχρηστικής χρήσης της τεχνολογίας.
Οι βασικοί περιορισμοί στη σχολική χρήση
Στο κέντρο των νέων ρυθμίσεων βρίσκονται ρητές απαγορεύσεις για πρακτικές που συνδέονται με την αθέμιτη ή μη ασφαλή χρήση εφαρμογών ΤΝ. Δεν επιτρέπεται η δημιουργία και διάδοση deepfake περιεχομένου χωρίς συναίνεση, η παραγωγή ψευδών βιβλιογραφικών αναφορών ή ανύπαρκτων πηγών, η μη εξουσιοδοτημένη ανάπτυξη ή χρήση εφαρμογών ΤΝ, καθώς και η πλήρως αυτοματοποιημένη αξιολόγηση μαθητών ή εκπαιδευτικών.
Το πλαίσιο ορίζει επίσης ότι η χρήση εργαλείων ΤΝ δεν επιτρέπεται κατά τη διάρκεια γραπτών εξετάσεων, τεστ και διαγωνισμάτων, εκτός εάν έχει προβλεφθεί ρητά ελεγχόμενη χρήση τους από τον εκπαιδευτικό. Αντίστοιχα, οι μαθητικές εργασίες δεν μπορούν να παράγονται εξ ολοκλήρου ή σε σημαντικό βαθμό από εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης, ώστε να διατηρείται ο εκπαιδευτικός χαρακτήρας της διαδικασίας.
Έμφαση στα δεδομένα των ανηλίκων
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται στην προστασία προσωπικών δεδομένων ανηλίκων και στη διαχείριση πληροφοριών που μπορούν να οδηγήσουν σε ταυτοποίηση μαθητών και εκπαιδευτικών. Το νέο πλαίσιο απαγορεύει τη δημιουργία προφίλ μαθητών και εκπαιδευτικών, την επεξεργασία στοιχείων προσωπικότητας ή συμπεριφοράς, καθώς και την εισαγωγή ευαίσθητων προσωπικών δεδομένων σε συστήματα ΤΝ.
Στις πληροφορίες που δεν επιτρέπεται να καταχωρίζονται περιλαμβάνονται ονοματεπώνυμα, φωτογραφίες, φωνητικά δείγματα, βαθμολογίες, δεδομένα υγείας ή οποιοδήποτε άλλο στοιχείο μπορεί να οδηγήσει στην ταυτοποίηση μαθητών και εκπαιδευτικών. Πριν από κάθε εφαρμογή συστήματος ΤΝ, θα διενεργείται υποχρεωτικά Εκτίμηση Αντικτύπου στην Προστασία Δεδομένων, γνωστή ως DPIA, σύμφωνα με τον Γενικό Κανονισμό Προστασίας Δεδομένων.
Συντονιστής ΤΝ σε κάθε σχολείο
Στο ίδιο πλαίσιο, θεσμοθετείται ο ρόλος του «Συντονιστή χρήσης ΤΝ» σε κάθε σχολική μονάδα. Ο υπεύθυνος εκπαιδευτικός θα παρακολουθεί την ορθή εφαρμογή των εργαλείων ΤΝ, θα συντονίζει τη συμμετοχή μαθητών και εκπαιδευτικών και θα λειτουργεί ως σημείο αναφοράς για ζητήματα ασφάλειας και προστασίας δεδομένων.
Η πρόσβαση στα συστήματα ΤΝ θα γίνεται, όπου αυτό υποστηρίζεται, μέσω του Πανελλήνιου Σχολικού Δικτύου, με ασφαλή αυθεντικοποίηση χρηστών και περιορισμούς πρόσβασης. Προβλέπονται επίσης ανωνυμοποίηση ή ψευδωνυμοποίηση δεδομένων, καταγραφή των διαδικασιών επεξεργασίας, μηχανισμοί ανθρώπινης εποπτείας, τακτικές αξιολογήσεις κινδύνου και συμμόρφωση με διεθνή πρότυπα ασφάλειας πληροφοριών.
Ενημέρωση μαθητών, γονέων και εκπαιδευτικών
Το νέο πλαίσιο προβλέπει ότι κάθε σχολική μονάδα θα οργανώνει τουλάχιστον μία ετήσια δράση ενημέρωσης για μαθητές και γονείς. Παράλληλα, θα υλοποιούνται επιμορφώσεις εκπαιδευτικών για τις βασικές αρχές λειτουργίας της ΤΝ, τους κινδύνους και τις αλγοριθμικές μεροληψίες, την προστασία προσωπικών δεδομένων, τις τεχνικές prompting και τη διαχείριση περιστατικών.
Οι επιμορφώσεις θα εγκρίνονται από το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής, ώστε να υπάρχει ενιαία ποιότητα και επιστημονική επάρκεια. Οι εκπαιδευτικοί καλούνται να καθοδηγούν τους μαθητές στη δημιουργική, υπεύθυνη και κριτική αξιοποίηση των νέων εργαλείων, με στόχο η τεχνολογία να λειτουργεί ενισχυτικά για τη μάθηση και όχι εις βάρος της εκπαιδευτικής διαδικασίας.
