Την ανάπτυξη των data centres φέρνει η Eurelectric στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής συζήτησης για την AI και την ενέργεια, με τη νέα δέσμευση Twin Transition Commitments που υπογράφηκε στο Power Summit στο Ελσίνκι. Η πρωτοβουλία συγκεντρώνει φορείς από τον ψηφιακό και τον ενεργειακό τομέα, με στόχο να εξεταστούν οι τάσεις, οι ανάγκες συνεργασίας και οι πολιτικές ή αγοραίες προϋποθέσεις για βιώσιμη ανάπτυξη της AI στην Ευρώπη.
Η κίνηση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η ταχεία υιοθέτηση της AI μεταβάλλει τόσο τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας όσο και τον τρόπο λειτουργίας των συστημάτων ηλεκτρισμού. Τα data centres αναμένεται να αντιπροσωπεύσουν περίπου το 28% της αύξησης της ευρωπαϊκής ζήτησης ηλεκτρισμού έως το 2030, στοιχείο που αναδεικνύει την ανάγκη ευθυγράμμισης της ψηφιακής υποδομής με την ετοιμότητα των δικτύων, τις επενδύσεις και τον σχεδιασμό ισχύος.
Η AI αλλάζει τη ζήτηση ηλεκτρισμού
Η Eurelectric περιγράφει μια διπλή σχέση ανάμεσα στην AI και την ηλεκτρική ενέργεια. Από τη μία πλευρά, η AI λειτουργεί ως νέος και ταχέως αναπτυσσόμενος παράγοντας ζήτησης, μέσω των data centres, των hyperscaler campuses και των υποδομών εκπαίδευσης μοντέλων και AI inference. Από την άλλη, οι ίδιες τεχνολογίες χρησιμοποιούνται ήδη στον ενεργειακό τομέα για τη βελτιστοποίηση της διαχείρισης δικτύων, των προβλέψεων και της απόδοσης των παγίων.
Το Electric Intelligence Catalogue της Eurelectric καταγράφει εφαρμογές AI στον κλάδο της ηλεκτρικής ενέργειας, με χρήσεις που εκτείνονται από την πρόβλεψη και τη συντήρηση μέχρι την ευελιξία του δικτύου και την αυτοματοποίηση λειτουργιών. Ο γενικός γραμματέας της Eurelectric, Kristian Ruby, ανέφερε ότι η επιτάχυνση της εφαρμογής τεχνολογιών AI μπορεί να φέρει οφέλη στον ενεργειακό τομέα, τόσο σε επίπεδο λειτουργικής αποδοτικότητας όσο και ως προς την αξιοποίηση ευελιξίας σε ένα πιο αποκεντρωμένο ενεργειακό σύστημα.
Τα data centres ως κρίσιμη υποδομή
Η πρωτοβουλία σημειώνει ότι τα AI data centres αποτελούν στρατηγική υποδομή για την ανταγωνιστικότητα και την κυριαρχία της Ευρώπης στην AI. Η εξέλιξη αυτή συνδέεται με την ανάγκη διατήρησης καθαρών ενεργειακών τροχιών, αλλά και με την ικανότητα των ευρωπαϊκών συστημάτων ηλεκτρισμού να προσφέρουν αξιόπιστη και οικονομικά προσιτή ισχύ. Η Eurelectric επισημαίνει ότι το ζήτημα δεν αφορά μόνο την ποσότητα της διαθέσιμης ενέργειας, αλλά και την ταχύτητα σύνδεσης, την τοποθεσία, το κόστος και την ευελιξία.
Τα στοιχεία που συνοδεύουν την πρωτοβουλία εμφανίζουν έντονη αύξηση των σχετικών φορτίων. Τα παγκόσμια φορτία εργασίας των data centres αυξήθηκαν με ετήσιο ρυθμό περίπου 8% την περίοδο 2020-2025 και αναμένεται να επιταχυνθούν σε περίπου 14% ετησίως την περίοδο 2025-2030. Η ζήτηση για AI inference προβλέπεται να αυξηθεί από περίπου 9 GW σε περίπου 74 GW, ενώ η χωρητικότητα data centres στην περιοχή EMEA εκτιμάται ότι θα αυξηθεί από 21 GW σε 34 GW έως το 2030.
Πίεση στα δίκτυα και νέος σχεδιασμός
Η ανάπτυξη των data centres δεν κατανέμεται ομοιόμορφα στην Ευρώπη. Η Eurelectric αναφέρεται στη σημερινή συγκέντρωση γύρω από τους κόμβους FLAP-D, δηλαδή Φρανκφούρτη, Λονδίνο, Άμστερνταμ, Παρίσι και Δουβλίνο, αλλά και στη σταδιακή επέκταση προς τις σκανδιναβικές αγορές και πόλεις δεύτερης ή τρίτης ταχύτητας, όπως η Μαδρίτη, το Βερολίνο, το Μιλάνο, η Ρώμη, η Λισαβόνα, η Βαρκελώνη, η Βιέννη, η Μασσαλία, οι Βρυξέλλες και η Βαρσοβία. Η γεωγραφική συγκέντρωση αυξάνει τις απαιτήσεις για χωρητικότητα υψηλής τάσης και πιο συντονισμένο σχεδιασμό.
Η πρωτοβουλία δίνει ιδιαίτερο βάρος στις συνδέσεις με τα δίκτυα, τις διαδικασίες αδειοδότησης και την κατανομή χωρητικότητας. Τα σημερινά συστήματα σχεδιασμού αναπτύχθηκαν για πιο σταδιακή αύξηση της ζήτησης, ενώ τα data centres μπορούν να δημιουργήσουν μεγάλες και συγκεντρωμένες ανάγκες ισχύος σε σύντομο χρονικό διάστημα. Στο πλαίσιο αυτό, εξετάζονται ευέλικτα σχήματα σύνδεσης, μεταρρυθμίσεις στις ουρές σύνδεσης, καλύτερη διαφάνεια στα δεδομένα δικτύου και τεχνολογίες που επιτρέπουν την καλύτερη αξιοποίηση της υφιστάμενης υποδομής.
Οι δεσμεύσεις για τη μελέτη του 2027
Μέσω των Twin Transition Commitments, οι υπογράφοντες δεσμεύονται να εργαστούν πάνω σε τρεις βασικές περιοχές: την ανάπτυξη των data centres, την ετοιμότητα των συστημάτων ηλεκτρισμού και τις ασφαλείς και βιώσιμες στρατηγικές. Στην πρώτη περιοχή περιλαμβάνονται η αποτίμηση της ζήτησης, οι προτεραιότητες χωροθέτησης, οι διαμορφώσεις ανάπτυξης και η δυνατότητα ευελιξίας. Στη δεύτερη εξετάζεται πώς οι ευρωπαϊκοί φορείς ηλεκτρισμού μπορούν να καλύψουν τη ζήτηση που οδηγείται από την AI, μέσω επέκτασης δικτύων, προηγμένων τεχνολογιών και καλύτερων προβλέψεων.
Η τρίτη περιοχή αφορά τη συνεργασία μεταξύ εταιρειών ηλεκτρισμού και data centres, νέα συμβατικά μοντέλα, την αξιοποίηση AI-for-energy εφαρμογών, την ενίσχυση της κυβερνοανθεκτικότητας και τη μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος. Το έργο θα τροφοδοτήσει μελέτη που θα δημοσιευθεί το 2027, με προτάσεις για την υποστήριξη της βιώσιμης επέκτασης της AI και των data centres στην Ευρώπη.
Η θέση της ΔΕΗ και των υπογραφόντων
Ο Γεώργιος Στάσσης, αντιπρόεδρος της Eurelectric και πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της ΔΕΗ, ανέφερε ότι η ενεργειακή και η ψηφιακή μετάβαση είναι θεμελιωδώς συνδεδεμένες. Στη δήλωσή του τόνισε την ανάγκη επιτάχυνσης των συνδέσεων στα δίκτυα και απλοποίησης των διαδικασιών αδειοδότησης, καθώς και τη σημασία ρυθμιστικών πλαισίων που διασφαλίζουν σταθερό επενδυτικό περιβάλλον.
Κατά τον ίδιο, η ηλεκτρική βιομηχανία χρειάζεται τα κατάλληλα εργαλεία ώστε να αναπτύξει την υποδομή ισχύος που απαιτείται, μέσω καινοτόμων επιχειρηματικών μοντέλων. Η προσέγγιση αυτή, όπως ανέφερε, μπορεί να στηρίξει την ανάπτυξη των data centres, διατηρώντας παράλληλα αξιόπιστη και οικονομικά προσιτή ηλεκτρική ενέργεια για τους καταναλωτές και τους στόχους απανθρακοποίησης της Ευρώπης.
Στους υπογράφοντες της πρωτοβουλίας περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, οι Eurelectric, Fortum, EDP, Aelec, A2A, ΔΕΗ, Engie, Enedis, ESB, Google, Schneider Electric, Sepia Infrastructure, GE Vernova, Iron Mountain Data Centers, CTC Global, Kaluza, CGI, EPRI, Siemens Smart Infrastructure, Enline, Hyosung Heavy Industries και Landys+Gyr. Οι υπογράφοντες συμμετέχουν στο AI Flagship Steering Committee και στο Advisory Group της Eurelectric, στο πλαίσιο της ευρύτερης πρωτοβουλίας για τη διασύνδεση AI και ηλεκτρικής ενέργειας.
