Όλοι αναρωτιούνται ποιες δουλειές θα αντικαταστήσει το ΑΙ. Ο φόβος επικρατεί εκεί έξω και κάποιοι γίνονται φανατικοί με το ΑΙ, κάποιοι άλλοι δεν θέλουν να ακούνε για αυτό και προτιμούν να μην ασχολούνται ή ακόμη και να το πολεμάνε στις συζητήσεις τους. Στις ημέρες μας είναι το topic στους ανθρώπους και θα δεις ανθρώπους εκεί έξω να τους κάνει trigger με διαφορετικό τρόπο όταν ακούν την λέξη ΑΙ. Κάποιοι το θεωρούν κακό. Κάποιοι επαναστατικό. Όπως και να έχει σήμερα δεν θα πάρω θέση. Αντίθετα, θα αναλύσω τα γεγονότα και την δική μου οπτική γωνία, σύμφωνα με τον τρόπο που αντιλαμβάνομαι. Η κρίση είναι δική σου δουλειά και δεν είμαι εδώ για να σου την σχηματίσω. Είμαι εδώ για να μάθω και ο ίδιος και να μοιραστώ αυτά που έμαθα και μαθαίνω. Ας ξεκινήσουμε με ένα διάγραμμα.
“You won’t lose your job to AI, you’ll lose your job to somebody who uses AI.”
— Jensen Huang, CEO of Nvidia
Είτε σου αρέσει, είτε όχι το ΑΙ ήρθε για να μείνει και να αλλάξει εντελώς τις ζωές των ανθρώπων. Το ΑΙ ξεκίνησε να υπάρχει επίσημα τον Νοέμβριο του 2022. Τότε ήταν η πρώτη φορά που βγήκε το ChatGPT. Τότε ήταν εντελώς διαφορετικό με σήμερα. Τα λάθη που έκανε τότε ήταν αρκετά και μέσα σε 3,5 χρόνια η εξέλιξη είναι ραγδαία.
Πλέον, πολλοί software engineers προσαρμόζουν την δουλειά στο ΑΙ. Συχνά βλέπεις ανθρώπους να στήνουν startups εκατομμυρίων στο εξωτερικό σε συνεργασία με το ΑΙ, χωρίς να γνωρίζουν πώς να κάνουν coding. Λογιστές χάνουν τις δουλειές τους. Και όλα αυτά ανοίγουν ορισμένα ερωτήματα: Τι θα κάνουμε τότε; Εάν το AI μπορεί πλέον να γράψει κώδικα, να λύσει προβλήματα, και να δημιουργήσει οποιαδήποτε μορφή τέχνης, τότε τι στο καλό θα κάνει ο άνθρωπος και πώς θα βρει το νόημα της ζωής του; Πώς οι άνθρωποι θα αποκτήσουν σκοπό όταν αυτός ο σκοπός που έχτιζε τόσα χρόνια, θα καλυφθεί από το ΑΙ; Πολλοί άνθρωποι είχαν και έχουν για σκοπό της ζωής τους τη δουλειά τους και αυτό ακούγεται λογικό, γιατί άνθρωπος που κάθεται βαριέται και δεν βρίσκει νόημα κατα αυτόν τον τρόπο.
Όλα αυτά τα ερωτήματα θέλω να απαντήσω στο σημερινό άρθρο και θέλω να εμβαθύνω στην ιδέα του γιατί το ΑΙ είναι διαφορετικό σήμερα συγκριτικά με 3.5 χρόνια πριν και γιατί όσο περνούν τα χρόνια θα γίνεται ακόμη πιο διαφορετικό και εξελίξιμο.
Θα μοιραστώ μερικές αρχές και τρόπους απόκτησης νοήματος στις ζωές μας, καθώς και πώς μπορείς να μετατρέψεις αυτήν την αλλαγή σε ευκαιρία για εσένα. Εκεί που όλοι φοβούνται, κρύβεται η ευκαιρία και αυτόν ακριβώς τον τρόπο σκέψης θα προσπαθήσω να ακονίσω σήμερα.
“We’re going to see ten $1B one-person companies pretty soon… In a group chat I have with my tech CEO friends, there’s a betting pool for the first year that there will be a one-person $1B company.”
— Sam Altman
Ας πάρουμε παράδειγμα τον Mr. Beast.
Ο Jimmy Donaldson ανέβαζε βίντεο στο YouTube από τα δεκατρία του. Για έξι χρόνια δεν τον έβλεπε κανείς. Έξι χρόνια. Σκέψου το. Δεν μιλάμε για έξι μήνες που άντεξες να ποστάρεις και μετά το παράτησες γιατί «δεν δούλεψε». Μιλάμε για έξι χρόνια σε ένα δωμάτιο, χωρίς αποτέλεσμα, χωρίς επιβεβαίωση, χωρίς κανέναν να του λέει ότι έχει δίκιο.
Και τι έκανε μέσα σε αυτά τα έξι χρόνια; Δεν περίμενε την έμπνευση. Μελετούσε. Έκανε reverse engineering σε κάθε βίντεο που πήγαινε καλά. Έψαχνε γιατί κάποια βίντεο κρατούσαν τον κόσμο μέχρι το τέλος και κάποια όχι. Δεν έφτιαχνε περιεχόμενο. Έχτιζε ένα σύστημα.
Το 2017 μέτρησε μέχρι το 100.000. Σε ένα βίντεο. Σαράντα ώρες. Αυτό ήταν το σημείο καμπής.
Τώρα πρόσεξε τι θα σου πω, γιατί εδώ οι περισσότεροι βγάζουν το λάθος συμπέρασμα.
Δεν απογειώθηκε επειδή βρήκε τη μαγική ιδέα. Απογειώθηκε επειδή ήταν ακόμα εκεί όταν η μαγική ιδέα εμφανίστηκε. Χίλιοι άλλοι είχαν την ίδια ιδέα. Δεν είχαν τα έξι χρόνια από πίσω.
Και εδώ έρχεται το ενδιαφέρον κομμάτι για το σημερινό μας θέμα.
Ο Mr. Beast σήμερα δεν είναι one-person business. Έχει εκατοντάδες υπαλλήλους, παραγωγούς, editors, ολόκληρα studios. Θα μου πεις, τότε γιατί τον έφερες ως παράδειγμα σε ένα άρθρο για την εταιρεία του ενός ατόμου;
Γιατί όλη η εταιρεία στέκεται πάνω σε τρία πράγματα που κάνει ένας άνθρωπος. Και μόνο ένας.
Αποφασίζει ποιο βίντεο θα γυριστεί. Αποφασίζει ποιο thumbnail θα μπει. Αποφασίζει πού θα πάνε τα λεφτά. Όλα τα υπόλοιπα είναι εκτέλεση.
Η εκτέλεση είναι ακριβώς αυτό που το AI μόλις έκανε δωρεάν.
Το montage, η μετάφραση, η έρευνα, το scripting, τα γραφικά, η μουσική, το κείμενο. Όλα όσα χρειάζονταν διακόσια άτομα πριν από πέντε χρόνια, σήμερα τα κάνεις εσύ σε ένα laptop. Αυτό είναι το πραγματικό νόημα της πρόβλεψης του Altman. Δεν λέει ότι θα εμφανιστεί ένας υπεράνθρωπος. Λέει ότι το κόστος της εκτέλεσης πάει στο μηδέν, και μένει όρθιο μόνο εκείνο που δεν αυτοματοποιείται.
Δηλαδή η κρίση.
Το AI θα σου γράψει εκατό τίτλους. Δεν θα σου πει ποιος από τους εκατό αξίζει το όνομά σου. Θα σου φτιάξει δέκα thumbnails. Δεν έχει γούστο για να διαλέξει. Θα σου προτείνει είκοσι ιδέες. Δεν θα ρισκάρει τίποτα δικό του πάνω σε καμία.
Εσύ ρισκάρεις. Εσύ αποφασίζεις. Εσύ σηκώνεις το βάρος του λάθους.
Και κάτι ακόμα που δεν λέει κανείς για τον Mr. Beast. Δεν ξέρει ποιο βίντεο θα πετύχει. Ούτε αυτός. Γι’ αυτό τεστάρει δεκάδες thumbnails πριν διαλέξει ένα. Γι’ αυτό ξαναγυρίζει σκηνές που δεν του κάθονται. Γι’ αυτό ρίχνει πίσω στην παραγωγή σχεδόν ό,τι βγάζει.
Δεν προβλέπει. Υπολογίζει.
Και αυτό ακριβώς κάνει και ο επενδυτής. Δεν ξέρει ποια μετοχή θα τρέξει. Ξέρει πόσο μπορεί να χάσει, πόσες φορές πρέπει να παίξει, και πόσο πρέπει να αντέξει.
Έξι χρόνια χωρίς αποτέλεσμα δεν είναι εμμονή. Είναι διαχείριση ρίσκου. Είναι ένας άνθρωπος που ήξερε ότι το σύστημα του θα δουλέψει, αλλά δεν ήξερε πότε, και φρόντισε να μην χρεοκοπήσει ψυχολογικά πριν φτάσει εκεί.
Θα σου το πω και για μένα, γιατί δεν θέλω να ακούγεται σαν θεωρία.
Έχω γράψει πάνω από 100 άρθρα τα τελευταία 3 χρόνια. Τα περισσότερα δεν έφεραν σχεδόν τίποτα. Τρία έφεραν τους μισούς και παραπάνω αναγνώστες μου. Και δεν είχα ιδέα ποια τρία θα ήταν. Αν είχα σταματήσει στο δέκατο πέμπτο, θα είχα βγάλει το συμπέρασμα ότι το γράψιμο δεν δουλεύει.
Το γράψιμο δούλευε μια χαρά, απλά δεν είχα φτάσει ακόμα στα νούμερα.
Και εδώ είναι που όλα αρχίζουν να συνδέονται.
Στην εποχή του ΑΙ λοιπόν, το coding παύει να είναι η νούμερο ένα δεξιότητα και το marketing μπαίνει μπροστά. Όποιος γνωρίζει marketing, μπορεί να προσεγγίσει εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους χωρίς να παίρνει τηλέφωνα για πωλήσεις. Το marketing χτίζει την κριτική ικανότητα του ανθρώπου, γιατί στο τέλος της ημέρας, οι άνθρωποι αγοράζουν από ανθρώπους, ακόμη και στην εποχή της αντικατάστασης πολλών εργασιών που κάνει ο άνθρωπος από το ΑΙ. Κάτι που δεν μπορεί να κάνει το ΑΙ, είναι να έχει ανθρώπινη κρίση. Και εδώ έρχεται το marketing strategy.
Οτιδήποτε συμβαίνει σήμερα δεν είναι καθόλου διαφορετικό με αυτά που συνέβαιναν στο παρελθόν. Όταν για παράδειγμα εμφανίστηκε για πρώτη φορά η μηχανή στα εργοστάσια, οι άνθρωποι χάσανε τις δουλειές τους από κάτι που κόστιζε λιγότερο και έκανε πιο γρήγορη δουλειά. Έτσι, οι άνθρωποι άφησαν την σκληρή δουλειά στην μηχανή και ανέλαβαν έναν άλλον ρόλο μέσα στο εργοστάσιο, που πιθανότατα να τους χαροποίησε και περισσότερο, γιατί ποιος θέλει να χαλάει την υγεία του στην δουλειά του;
Το ίδιο λοιπόν συμβαίνει και σήμερα με το ΑΙ, όπου αντικαθιστά δύσκολες, σκληρές και βαρετές δουλειές που έκανε ο άνθρωπος και πιθανότατα δεν ήταν ευτυχισμένος.
- Εξυπηρέτηση πελατών από ΑΙ.
- Νόμιμα έγγραφα προς σφραγίδα και υπογραφή.
- Junior analysts & χρηματοοικονομικοί ρόλοι που κανείς δεν ήθελε να κάνει.
- Reading scans σε διαγνωστικά κέντρα.
- Φωτογραφίες και copywriting.
Όλες οι παραπάνω δουλειές ήταν βαρετές και ρομποτικές για τον άνθρωπο. Αυτές οι δουλειές είχαν και έχουν tasks που ο άνθρωπος δεν θέλει να κάνει, ή βαριέται να κάνει και δεν του δίνουν κάποιο νόημα και σκοπό, γιατί δεν μαθαίνει τίποτα απολύτως. Ο ανθρώπινος εγκέφαλος ψοφάει για μάθηση, και όταν του στερείς αυτή τη μάθηση, χάνει το νόημα για την ζωή του. Άρα, εδώ είναι κάπως θετική η αλλαγή και η αντικατάσταση από το ΑΙ. Και αυτό γιατί σαν άνθρωποι θέλουμε να λύνουμε προβλήματα. Δεν ξέρω αν είναι ευτυχώς ή δυστυχώς, αλλά όταν λύνουμε προβλήματα είμαστε ευτυχισμένοι. Όταν κάποιος μας στερεί την επίλυση προβλημάτων, χάνουμε το κίνητρο και τα παρατάμε. Οι άνθρωποι που θέτουν τους δικούς τους στόχους, καθορίζουν ένα συγκεκριμένο πλάνο, θέλουν να λύνουν προβλήματα για να είναι καλά, και δεν θέλουν να βασίζονται σε άλλους για να πάρουν αυτό που θέλουν. Βγαίνουν εκεί έξω και παίρνουν αυτό που θέλουν. Και το ΑΙ για αυτούς τους ανθρώπους θα μετακινήσει βουνά, για να πετύχουν τους στόχους τους, με έναν τρόπο που όμοιο δεν έχουμε ξαναδεί στο παρελθόν.
Μια γρήγορη ματιά στο μέλλον της κοινωνίας όπου η εργασία αποκτά νόημα:
- Οι άνθρωποι χτίζουν τεχνολογία.
- Η τεχνολογία κάνει την δουλειά πιο εύκολη.
- Οι άνθρωποι έχουν περισσότερο χρόνο για την προσωπική τους ανάπτυξη και την ανάπτυξη της τεχνολογίας.
Και τι δηλαδή ο άνθρωπος θα βρει νόημα μέσα από το χτίσιμο της τεχνολογίας; Αν ο χρόνος της δουλειάς που αφιέρωνε κάποτε ο άνθρωπος, αντικατασταθεί από το ΑΙ, τότε αυτός πώς θα περνά τον χρόνο του;
Ο άνθρωπος ανέκαθεν έβρισκε νόημα στην ζωή του όταν κυνηγούσε. Στο σήμερα αυτό το κυνήγι θα έπαιρνα το ρίσκο να το μεταφράσω ως επιχείρηση. Κάποιος στήνει μια επιχείρηση και κυνηγά για να την μεγαλώσει.
Εδώ υπάρχει μια δική μου πρόβλεψη στο πώς θα εξελιχθούν τα πράγματα στο μέλλον και στην εποχή του ΑΙ:
Group 1:
Οι άνθρωποι που αναλαμβάνουν την ευθύνη της ζωής τους και κάνουν τα πράγματα να συμβούν για αυτούς. Χτίζουν επιχειρήσεις, πλούτο, και συνεχίζουν την διαδικασία γιατί αυτό ξέρουν να κάνουν και έτσι περνούν καλά. Αυτοί οι άνθρωποι δημιουργούν δουλειές.
Group 2:
Οι άνθρωποι που βασίζονται στα κράτη, στις κυβερνήσεις και σε εξωτερικούς παράγοντες για να φτιάξουν την ζωή τους. Αυτοί οι άνθρωποι περιμένουν τις εκάστοτε χώρες να εξασφαλίσουν το οικονομικό τους μέλλον. Συνήθως, αναζητούν δουλειές.
Το πρόβλημα είναι πως η Ομάδα 2 δεν έχει agency. Δεν έχει λόγο στο πώς ζει τη ζωή της, στη δουλειά που κάνει, στους στόχους που πετυχαίνει. Γιατί δεν μπορεί να βασιστεί στον εαυτό της. Το να ανήκεις στην Ομάδα 2 ακούγεται υπέροχο, μέχρι να καταλάβεις ότι αυτό το σύστημα (το εγγυημένο βασικό εισόδημα) δεν εξυπηρετεί στην πραγματικότητα το δικό σου συμφέρον. Γιατί δεν είσαι εσύ αυτός που το χρηματοδοτεί. Η Ομάδα 1 το χρηματοδοτεί (αυτοί πληρώνουν τους περισσότερους φόρους).
Αν ολόκληρη η ζωή σου εξαρτάται από κάποιον άλλον, τότε εκείνος έχει τον λόγο για το τι κάνεις, και οφείλεις να υπακούς.
Αν δεν βάλεις εσύ τον δικό σου στόχο σήμερα, θα σου ανατεθούν καινούριοι στο μέλλον και θα τους πιστέψεις.
Αν δεν λύσεις εσύ τα δικά σου προβλήματα, θα σου πουν ποια προβλήματα να λύσεις.
Αν δεν ορίσεις εσύ τη δική σου ρουτίνα, θα σου την ορίσουν.
Αν δεν ξέρεις τι θέλεις να κάνεις, κάποιος θα έρθει και θα σου πει τι να κάνεις.
Ο κόσμος είναι ένα αποδοτικό μέρος.
Δεν υπάρχει θέση για «άχρηστους» ανθρώπους.
Αν νομίζεις πως είσαι άχρηστος, άλλοι θα έρθουν και θα σε κάνουν χρήσιμο για εκείνους.
Αυτά που κυνηγούν οι άνθρωποι:
Οι περισσότεροι άνθρωποι αναζητούν από την ζωή: ασφάλεια, υγιεινό περιβάλλον εργασίας, ανθρώπινη σύνδεση, κύρος, προσφορά (αξία που παράγεις), νόημα.
Ασφάλεια:
Η δουλειά που κάνει ο κάθε άνθρωπος και ο ρόλος που αναλαμβάνει στην κοινωνία παίζει τεράστιο ρόλο στο αν θα είναι ευτυχισμένος ή όχι.
Για την πλειοψηφία των ανθρώπων μια δουλειά 9-5 είναι το πιο λογικό μονοπάτι για να ζήσουν μια φυσιολογική και ήρεμη ζωή. Και δεν είναι καθόλου κακό. Πάμε όμως να εμβαθύνουμε.
Η ασφάλεια που αναζητούν οι άνθρωποι επηρεάζεται από την δουλειά που αποφασίζουν να κάνουν. Όταν ρωτάς κάποιον ποιος είσαι ή με τι ασχολείσαι, συνήθως η απάντηση που βγαίνει προς τα έξω είναι το επάγγελμα που έχει επιλέξει να κάνει. Λογιστής, δικηγόρος, γιατρός, οικονομολόγος. Η ταυτότητα τους καθορίζεται από το επάγγελμα που κάνουν. Η δουλειά τους καθορίζει τον τρόπο που βλέπουν τον εαυτό τους ή τον τρόπο που τους βλέπει η κοινωνία.
Περιβάλλον εργασίας:
Θα το ονόμαζα διαφορετικά και δομή ή ρουτίνα που ακολουθούν οι άνθρωποι. Δουλειά 9-5. 5 μέρες την εβδομάδα. 2 ημέρες ξεκούραση. 25 ημέρες άδεια. Υπομονή. Αντοχή. Επανέλαβε για τα επόμενα 40 χρόνια. Βγες στη σύνταξη. Για την πλειοψηφία των ανθρώπων αυτός είναι ο ένας και μοναδικός δρόμος. Γιατί έτσι έχουν μάθει και δεν έχουν γνωρίσει άλλο τρόπο. Για την μειοψηφία των ανθρώπων υπάρχει και άλλος δρόμος. Ένας δρόμος που οι ίδιοι επιλέγουν. Μια ρουτίνα που έχει να κάνει με ανάπτυξη χαρακτήρα, εξέλιξη, στόχους και συγκεκριμένα πλάνα. Ένα σχέδιο ζωής που στόχο έχει την ανάπτυξη του δυναμικού του εσωτερικού ανθρώπου στην μία και μοναδική ζωή. Μια ζωή που την απολαμβάνεις και όχι να την αντέχεις. Και τα δύο είναι δύσκολα. Σε αυτήν την περίπτωση ταιριάζει πάρα πολύ το quote του Dan Koe: εάν δεν επιλέξεις την ρουτίνα σου, κάποιος άλλος θα επιλέξει την ρουτίνα σου για εσένα.
Ανθρώπινη Σύνδεση:
Ο άνθρωπος είναι κοινωνικό πλάσμα και προτιμά να βρίσκεται σε περιβάλλον που σφύζει από υγεία και εργάζεται με ανθρώπους που πραγματικά το θέλει. Τουλάχιστον όλοι αυτό θέλουν, άλλο θέμα κουβέντας το τι συμβαίνει στην πορεία. Όπως ακριβώς συνέβαινε και στο σχολείο, έτσι ακριβώς και στην εργασία. Κάποτε περνούσαμε 8 ώρες με τους συμμαθητές μας. Τώρα, παίρνουμε 8 ώρες με τους συναδέλφους μας. Οι ώρες που περνάμε είναι περισσότερες με τους συναδέλφους μας, παρά με τις οικογένειες μας. Ακούγεται λογικό να θέλουμε το περιβάλλον που δουλεύουμε να είναι υγιεινό και να μπορούμε να περνάμε όσο το δυνατόν περισσότερο γίνεται καλά στην δουλειά μας.
Κύρος:
Κυνηγάμε το κύρος για να φτάσουμε όσο πιο ψηλά γίνεται στην ιεραρχία της κοινωνίας. Αυτό μας δίνει πλεονέκτημα, προβάδισμα και ευκαιρίες που κάνουν την ζωή μας πιο εύκολη. Όσο πιο καταξιωμένος ο ρόλος της εργασίας που έχει ένας άνθρωπος στην κοινωνία, τόσο μεγαλύτερη επιρροή, σεβασμό, φήμη και αναγνώριση έχει. Άρα, ακούγεται λογικό γιατί οι άνθρωποι κυνηγούν το status για όλη τους την ζωή.
Προσφορά:
Όλοι θέλουν να αισθάνονται χρήσιμοι στην ζωή τους. Όταν προσφέρουμε με τον τρόπο μας, μας δίνει μια αίσθηση μοναδικότητας και νοήματος της ζωής. Η προσφορά οδηγεί τον άνθρωπο να μαθαίνει, να χτίζει και να γίνεται καλύτερος. Γιατί του υπενθυμίζει ποιος άνθρωπος γίνεται. Άρα, για αυτόν ακριβώς τον λόγο είναι τόσο σημαντική απόφαση η επιλογή της εργασίας που θα κάνει για την υπόλοιπη ζωή του. Αν προσφέρει σε ανθρώπους που δεν θέλει θα είναι δυστυχισμένος. Αν όμως προσφέρει σε ανθρώπους που τον χαροποιούν, τότε θα είναι ευτυχισμένος.
Νόημα:
Αν ο άνθρωπος δεν έχει νόημα και κάνει κάτι που δεν θέλει, τότε απλά παραιτείται και αυτό ακούγεται επικίνδυνο, μέχρι να βρει αυτό που πραγματικά του αρέσει. Το να αντέχεις την ζωή σου και να μην την απολαμβάνεις ακούγεται δυσάρεστο. Δυστυχώς ή ευτυχώς, τουλάχιστον το 70% της ζωής μας το περνάμε στην εργασία μας. Άρα, κρίνεται σαν η απόφαση της ζωής μας και ποτέ κανείς δεν βρίσκει αυτό που αγαπά με την πρώτη. Συνήθως, ακολουθούν αρκετές αποτυχίες στην πορεία, μέχρι ο άνθρωπος να βρει αυτό που αγαπά να κάνει.
Για εμένα το νόημα είναι να βοηθώ άλλους ανθρώπους να βελτιώσουν την ζωή τους. Μέσα από αυτήν την διαδικασία γίνομαι καλύτερος και ο ίδιος και αυτό μου δίνει σκοπό, γιατί βλέπω τι άνθρωπος έχω γίνει, γίνομαι και μπορώ να γίνω.
Οι 3 οδηγοί που παράγουν νόημα στην ζωή μας:
1. Curiosity.
Το μυαλό σου σου στέλνει σήμα να ακολουθήσεις ένα συγκεκριμένο μονοπάτι. Η περιέργεια είναι αυτή που θα σε οδηγήσει στο να ανακαλύψεις την καλύτερη εκδοχή σου. Κανένας άνθρωπος δεν είναι άχρηστος, ούτε μέτριος. Ο κάθε άνθρωπος είναι μοναδικός και κρύβει μια δύναμη μέσα του. Η αποστολή του κάθε ανθρώπου είναι να βρει αυτήν την δύναμη και να μείνει σε αυτήν. Η περιέργεια υπήρχε μέσα από παιδική ηλικία και μικροί γνωρίζαμε πολύ καλά ποιοι είμασταν. Ύστερα, οι μεγάλοι έπλασαν μια νέα πραγματικότητα για εμάς και την πιστέψαμε τόσο βαθιά που σε ενήλικη ζωή, μοιάζει με βουνό για να βγούμε από αυτήν. Βάζω πληθυντικό γιατί το ίδιο ακριβώς πίστευα τουλάχιστον μέχρι πριν από λίγα χρόνια. Πλέον, θέλω να μαθαίνω, να γνωρίζω, να ανακαλύπτω, να εξερευνώ, και να μπαίνω σε νέες περιπέτειες που στόχο έχουν την εξέλιξη μου. Και αυτό προϋποθέτει να ακονίσω την περιέργεια μου. Η περιέργεια οδηγεί στην εξερεύνηση, και η εξερεύνηση στον σκοπό και στο απόλυτο νόημα της ζωής σου. Μέσα από την περιέργεια, εξερευνείς, δοκιμάζεις, και βρίσκεις αυτό που σου αρέσει.
2. Struggle.
Εύκολες αποφάσεις = Δύσκολη Ζωή. Δύσκολες αποφάσεις = εύκολη ζωή.
Είναι απαραίτητο πρωτίστως να κατανοήσουμε ότι δεν υπάρχει εύκολο στην ζωή. Οι εύκολες αποφάσεις συνήθως οδηγούν σε μια δύσκολη ζωή και οι δύσκολες αποφάσεις, οδηγούν σε μια εύκολη ζωή. Δυστυχώς πάλι ή ευτυχώς δεν ήρθαμε σε αυτήν την ζωή για να βρίσκουμε τα πράγματα εύκολα. Ήρθαμε για να μάθουμε, να αποτύχουμε, να γνωρίσουμε, να εξελιχθούμε, να αγαπήσουμε και να ξεπεράσουμε την κάθε δυσκολία που θα εμφανιστεί. Οτιδήποτε και αν επιλέξουμε να κάνουμε θα είναι δύσκολο, άρα τουλάχιστον προσωπικά, επιλέγω το δύσκολο που αξίζει και δεν θα μετανιώσω λίγο πριν φύγω από αυτήν την ζωή.
Και στο κάτω κάτω, εάν ήταν εύκολο, δεν θα ήθελες να το πετύχεις, ούτε να μπεις στην διαδικασία να το πετύχεις. Ο στόχος εδώ είναι να βάζεις τον εαυτό σου σε μια διαδικασία που θα ξεπερνά προβλήματα λίγο δυσκολότερα και όχι ευκολότερα από το level που είσαι.
3. Contribution.
Σαν άνθρωποι νιώθουμε όμορφα όταν γνωρίζουμε ότι είμαστε χρήσιμοι. Όταν προσφέρουμε στον κόσμο, νιώθουμε ότι ενωνόμαστε με κάτι μεγαλύτερο από εμάς, και αυτό δίνει νόημα στην ζωή μας. Κάθε μικρή βοήθεια σε κάποιον άγνωστο, κάθε καλή κουβέντα, κάθε ευγενική εξυπηρέτηση σε ανθρώπους που συνεργαζόμαστε ή στην οικογένειά μας, μας υπενθυμίζει ότι είμαστε ζωντανοί και έχουμε έναν σκοπό. Να προσφέρουμε. Προσοχή όμως εδώ: Η προσφορά δεν έχει πάντα ανταπόδοση και είναι απαραίτητο να χτίσεις την νοοτροπία του να είσαι εντάξει με το να προσφέρεις και να μην παίρνεις πάντα πίσω. Ο κανόνας Pareto 80/20 εδώ ταιριάζει άψογα. Να περιμένεις ότι θα δώσεις το 80%, και θα πάρεις πίσω το 20%. Η προσφορά πάντα ανατοκίζεται θετικά μακροπρόθεσμα.
Και τώρα, πώς ακριβώς θα γίνεις ο άνθρωπος που ζει και εργάζεται με νόημα στην εποχή του ΑΙ;
1. Agency.
Ο Thomas Edison δοκίμασε χιλιάδες υλικά μέχρι να βρει αυτό που άναβε και δεν έσβηνε. Δεν ήξερε ποιο θα δουλέψει. Δεν μπορούσε να το ξέρει. Αυτό που έλεγχε ήταν ένα: πόσες φορές θα δοκίμαζε. Όταν τον ρώτησαν για τις αποτυχίες, είπε ότι δεν απέτυχε, βρήκε χιλιάδες τρόπους που δεν δουλεύουν. Αυτό είναι agency. Δεν έλεγξε το αποτέλεσμα. Έλεγξε τον αριθμό των προσπαθειών.
Agency σημαίνει ότι αποφασίζεις εσύ. Δεν περιμένεις να σου πουν. Δεν περιμένεις την τέλεια στιγμή. Δεν περιμένεις την άδεια.
Θυμήσου την Ομάδα 2 από πριν. Ο λόγος που δεν έχει λόγο στη ζωή της είναι ένας: περιμένει. Περιμένει το κράτος, το αφεντικό, τον αλγόριθμο να αποφασίσει για εκείνη.
Το agency είναι το αντίθετο. Είναι να αναλαμβάνεις εσύ το μέγεθος του ρίσκου.
Και πρόσεξε εδώ, γιατί οι περισσότεροι το μπερδεύουν. Agency δεν σημαίνει ότι ελέγχεις το αποτέλεσμα. Δεν ελέγχεις αν το βίντεο θα γίνει viral. Δεν ελέγχεις αν το άρθρο θα διαβαστεί. Αυτό δεν είναι στο χέρι σου και δεν θα είναι ποτέ.
Ελέγχεις μόνο ένα πράγμα: πόσο ρισκάρεις και πόσες φορές εμφανίζεσαι.
Ο Mr. Beast δεν έλεγχε ποιο βίντεο θα σκάσει. Έλεγχε πόσα βίντεο θα ανέβαζε. Πόσα thumbnails θα δοκίμαζε. Πόσες φορές θα ξαναγύριζε μια σκηνή. Αυτό είναι agency. Δεν διαλέγεις αν θα κερδίσεις. Διαλέγεις πόσο θα παίξεις.
Ο άνθρωπος χωρίς agency ρωτάει «θα πετύχει;». Ο άνθρωπος με agency ρωτάει «πόσο μπορώ να αντέξω να δοκιμάζω;».
2. Taste & Perspective.
Ο Steve Jobs όταν παράτησε το κολέγιο, έμεινε και παρακολουθούσε ένα μάθημα καλλιγραφίας. Χωρίς λόγο. Χωρίς σκοπό. Απλώς τον τραβούσε. Δέκα χρόνια αργότερα, αυτό ακριβώς το μάθημα έγινε η τυπογραφία του πρώτου Mac. Δεν μπορούσε να το ξέρει τότε ότι θα χρησίμευε. Αυτό είναι το taste. Ακολουθείς αυτό που σε τραβάει, πριν γίνει φανερό γιατί έχει αξία.
Στην εποχή του ΑΙ το περιεχόμενο γίνεται άπειρο και δωρεάν. Οποιοσδήποτε βγάζει χίλιους τίτλους σε δέκα δευτερόλεπτα.
Άρα η αξία μετακινείται. Δεν είναι πια στο να παράγεις. Είναι στο να ξεχωρίζεις.
Αυτό είναι το taste. Η ικανότητα να ξεχωρίζεις το σήμα από τον θόρυβο. Να κοιτάς εκατό ιδέες και να ξέρεις ποια αξίζει το όνομά σου.
Το AI δεν έχει γούστο. Δεν έχει, γιατί δεν έχει ζήσει τίποτα. Δεν έχει αποτύχει, δεν έχει ντραπεί, δεν έχει κρατήσει ένα μυστικό, δεν έχει χάσει κάτι. Εσύ έχεις. Και ακριβώς αυτό είναι το perspective σου. Η δική σου οπτική, χτισμένη πάνω στα δικά σου χρόνια.
Να γιατί το viral post δεν είναι επιτυχία. Είναι θόρυβος. Ένα post που σκάει τυχαία και δεν ξέρεις γιατί, δεν σου μαθαίνει τίποτα. Το taste είναι να ξέρεις ποιο post λέει την αλήθεια σου, ακόμη κι όταν δεν το είδε κανείς.
Το taste χτίζεται από την περιέργεια. Θυμήσου τον πρώτο οδηγό νοήματος. Όσο περισσότερα εξερευνάς, τόσο καλύτερο γίνεται το φίλτρο σου για το τι αξίζει.
3. Judgement.
Ο Warren Buffett δεν αγοράζει τα πάντα. Περιμένει. Αφήνει εκατό ευκαιρίες να περάσουν και χτυπάει μία. Λέει ότι στο επενδυτικό παιχνίδι δεν σε υποχρεώνει κανείς να παίξεις κάθε μπάλα. Μπορείς να στέκεσαι και να περιμένεις τη σωστή. Αυτό είναι judgement. Δεν είναι να κινείσαι συνέχεια. Είναι να ξέρεις πότε αξίζει να κινηθείς.
Και φτάνουμε στο τελευταίο. Το πιο σπάνιο.
Judgement είναι να παίρνεις τη σωστή απόφαση όταν δεν ξέρεις τι θα γίνει. Όχι όταν έχεις όλα τα δεδομένα. Τότε αποφασίζει και ένα παιδί. Judgement είναι να αποφασίζεις μέσα στην ομίχλη.
Το AI θα σου δώσει τις επιλογές. Δεν θα διαλέξει για σένα. Θα σου φέρει εκατό δρόμους και θα σταθεί εκεί. Ποιος δρόμος έχει νόημα, ποιος σε εκθέτει, ποιος αξίζει το ρίσκο, αυτό μένει σε σένα.
Και εδώ είναι η σύνδεση με όλα όσα είπαμε. Καλή κρίση δεν σημαίνει να έχεις δίκιο κάθε φορά. Σημαίνει ότι, στο σύνολο, οι αποφάσεις σου βγάζουν θετικό αποτέλεσμα. Χάνεις σε πολλές. Κερδίζεις σε λίγες. Αλλά όταν κερδίζεις, κερδίζεις μεγάλα.
Ακριβώς όπως ο επενδυτής. Δεν προβλέπει ποια κίνηση θα δικαιωθεί. Φροντίζει μόνο κάθε του κίνηση να αξίζει το ρίσκο της.
Αυτές είναι οι τρεις δεξιότητες που δεν ξεπερνιούνται. Όχι επειδή είναι δύσκολες. Επειδή είναι αποφάσεις. Και οι αποφάσεις κάτω από αβεβαιότητα είναι το μόνο που το ΑΙ δεν μπορεί να πάρει στη θέση σου.
Και αν κοιτάξεις καλά τις τρεις αυτές δεξιότητες, θα δεις ότι δεν είναι τρία διαφορετικά πράγματα.
Είναι το ίδιο πράγμα.
Agency είναι πόσο ρισκάρεις. Taste είναι πού το ρισκάρεις. Judgement είναι πότε ρισκάρεις. Και τα τρία μαζί περιγράφουν έναν άνθρωπο που κατανέμει έναν πόρο κάτω από αβεβαιότητα, ελπίζοντας να τον δει να μεγαλώνει.
Αυτό έχει ένα όνομα. Λέγεται επένδυση.
Ο επενδυτής κάνει ακριβώς αυτό με το κεφάλαιο του. Εσύ θα το κάνεις με κάτι που έχεις ήδη και δεν σου το παίρνει κανένα ΑΙ. Τον χρόνο σου, την ιστορία σου, τη φωνή σου.
Και το όχημα, στην εποχή που η εκτέλεση έγινε δωρεάν, είναι ένα:
Το γράψιμο.
Writing is the new investing.
Ο τύπος:
Ο ανατοκισμός έχει έναν τύπο. Είναι ο ίδιος που κάνει έναν επενδυτή πλούσιο ενώ κοιμάται.
Τελική αξία = Κεφάλαιο × (1 + απόδοση) ^ χρόνος.
Στις επενδύσεις, το κεφάλαιο είναι τα χρήματα σου. Στη γραπτή ομιλία, δεν έχεις χρήματα. Έχεις κάτι που δεν σου το παίρνει κανένα ΑΙ. Έχεις τη φωνή σου, την ιστορία σου, την οπτική σου, το ταλέντο σου, τα ενδιαφέροντα, τα πράγματα που αγαπάς και που δεν μπορείς να πάψεις να μιλάς για αυτά. Αυτό είναι το κεφάλαιο σου.
Και ο τύπος γίνεται:
Brand = Η φωνή σου × (1 + η μοναδικότητά σου) ^ πόσες φορές εμφανίστηκες.
Τώρα πρόσεξε το πιο σημαντικό πράγμα σε όλο τον τύπο. Γιατί εδώ κρύβεται η αλήθεια που δεν λέει κανείς.
Το κεφάλαιο, η φωνή σου, το ταλέντο σου, μπαίνει γραμμικά. Απλός πολλαπλασιασμός.
Ο χρόνος, το πόσες φορές εμφανίστηκες, μπαίνει στον εκθέτη.
Και ο εκθέτης νικάει πάντα το ταλέντο. Πάντα. Δεν είναι γνώμη μου, είναι μαθηματικά.
Πάρε δύο ανθρώπους. Ο πρώτος έχει διπλάσιο ταλέντο από σένα, αλλά κρατάει δέκα φορές. Ο δεύτερος έχει μέτριο ταλέντο, ελάχιστη βελτίωση κάθε φορά, αλλά κρατάει εκατό φορές.
Ο ταλαντούχος βγάζει πενήντα επτά. Ο επίμονος βγάζει εκατόν τριάντα δύο.
Ο άνθρωπος με το λιγότερο ταλέντο και τη λιγότερη τύχη τον διπλασιάζει. Και ξέρεις γιατί; Γιατί το ταλέντο μπαίνει στη βάση και ο χρόνος στον εκθέτη.
Αυτό είναι όλο το μυστικό. Δεν χρειάζεσαι το καλύτερο ξεκίνημα. Χρειάζεσαι τον μεγαλύτερο εκθέτη.
Και εδώ είναι το σκληρό. Ο ανατοκισμός είναι αόρατος στην αρχή. Τους πρώτους μήνες, τα πρώτα χρόνια, η καμπύλη μοιάζει επίπεδη. Νομίζεις ότι δεν συμβαίνει τίποτα. Και ακριβώς εκεί, λίγο πριν σκάσει η καμπύλη, παρατάει το ενενήντα τοις εκατό. Όχι επειδή δεν είχαν ταλέντο. Επειδή σταμάτησαν τον εκθέτη στο δέκα, όταν το παιχνίδι κρίνεται στο εκατό.
Το παράδειγμα: Naval Ravikant.
Ο Naval Ravikant είναι ένας άνθρωπος που ξεκίνησε με το χειρότερο δυνατό κεφάλαιο, και έφτασε τον εκθέτη του μέχρι το τέλος.
Ο Naval Ravikant γεννήθηκε στην Ινδία. Μετανάστευσε στην Αμερική μικρό παιδί, με τη μητέρα του, μετά το διαζύγιο των γονιών του. Η μητέρα του δούλευε και σπούδαζε ταυτόχρονα το βράδυ. Δεν είχαν χρήματα. Δεν είχαν διασυνδέσεις. Δεν είχαν τίποτα από αυτά που λέμε προνόμιο.
Γυρνούσε από το σχολείο σε άδειο σπίτι. Και ξέρεις πού περνούσε τις ώρες του; Στη δημόσια βιβλιοθήκη. Εκεί, μέσα στα ράφια, ένα παιδί χωρίς κεφάλαιο βρήκε το μόνο κεφάλαιο που δεν του το έπαιρνε κανείς. Την αγάπη του για τη μάθηση.
Δεν διάβαζε για να περάσει εξετάσεις. Διάβαζε γιατί ήθελε να καταλάβει πώς δουλεύει ο κόσμος. Αυτή η περιέργεια, (θυμήσου τον πρώτο οδηγό νοήματος), έγινε αργότερα ολόκληρη η δουλειά του.
Γιατί ο Naval κατάλαβε κάτι πριν τους περισσότερους. Κατάλαβε ότι υπάρχει ένα είδος leverage που δεν χρειάζεται την άδεια κανενός. Δεν χρειάζεσαι κεφάλαιο για να ξεκινήσεις. Δεν χρειάζεσαι υπαλλήλους. Δεν χρειάζεσαι εργοστάσιο. Χρειάζεσαι μόνο να διαβάσεις και να γράψεις κάτι μία φορά, και αυτό να δουλεύει για σένα άπειρες φορές, σε άπειρους ανθρώπους, ταυτόχρονα.
Το έχει πει καθαρά. Ο κώδικας και τα κείμενα δουλεύουν για σένα όσο κοιμάσαι.
Αυτό είναι το one person business. Δεν είναι να δουλεύεις περισσότερο. Είναι να χτίσεις κάτι που δουλεύει χωρίς εσένα. Ένα άρθρο που γράφεις σήμερα, το διαβάζει κάποιος στην άλλη άκρη του κόσμου σε δύο χρόνια, στις τρεις τα ξημερώματα, ενώ εσύ κοιμάσαι. Και αν αυτό το άρθρο τον πείσει, γίνεται πελάτης σου χωρίς να σηκώσεις το κεφάλι από το μαξιλάρι.
Ο Naval δεν είχε προνόμιο. Είχε εκθέτη. Ξεκίνησε με μηδενικό κεφάλαιο και μια βιβλιοθήκη, και μετέτρεψε την αγάπη του για τη μάθηση σε ένα σύστημα που παράγει αξία όσο ζει.
Και αυτό ακριβώς μπορείς να κάνεις κι εσύ. Δεν έχεις χρήματα; Δεν πειράζει. Το κεφάλαιο μπαίνει γραμμικά. Έχεις χρόνο και έχεις μια ιστορία που κανείς άλλος δεν έζησε; Τότε έχεις εκθέτη. Και ο εκθέτης νικάει πάντα.
Ένα άλλο παράδειγμα είναι ο Ryan Holiday: παράτησε το κολέγιο, αυτομορφώθηκε μανιωδώς διαβάζοντας, και έχτισε ένα ολόκληρο media brand πάνω στη Στωική φιλοσοφία και το γράψιμο.
Το ίδιο και ο Dan Koe. Υπάρχουν αρκετά παραδείγματα ανθρώπων που έχουν χτίσει one person business και μετέτρεψαν την δική τους ιστορία και αγάπη για την μάθηση σε one person business που παράγει εισόδημα.
Και αν πάρουμε αυτά τα παραδείγματα ανθρώπων, θα δούμε ότι το μεγαλύτερό τους leverage ήταν η γραπτή ομιλία: Πριν από κάθε διαφήμιση, πριν από κάθε προώθηση, πριν από κάθε βίντεο και φωτογραφία, χρειάζεται να γράψεις. Να γράψεις short-form posts, long-form posts, newsletters, και γενικά να γράψεις την ιστορία σου, χωρίς καν να δείξεις τον εαυτό σου (εάν αυτό σε φοβίζει στην αρχή). Η συνέχεια στο επόμενο και αυριανό άρθρο. Μείνε συντονισμένος στις 18:00.
Αυτός είναι ο πρώτος οδηγός του νέου κύκλου άρθρων. Θα γραφτούν συνολικά 10 και θα καλύψουν τα πάντα με αρχή, μέση και τέλος.
Final Thoughts:
Για να αναπτύξεις αυτή τη δεξιότητα, χρειάζεται να διευρύνεις τα ενδιαφέροντα σου. Διάβασε περισσότερο, μάθε περισσότερα, πειραματίσου περισσότερο, δημιούργησε περισσότερα. Καλλιέργησε την ικανότητα να εντοπίζεις τις συνδέσεις ανάμεσα σε δύο φαινομενικά άσχετα θέματα και να φτιάχνεις κάτι με νόημα.
Σε όλες αυτές τις 3 δεξιότητες υπάρχει ένα κοινό μοτίβο:
Χρειάζεται να αναπτύξεις την ικανότητα να σκέφτεσαι μόνος σου, να χτίζεις μόνος σου και να κερδίζεις μόνος σου. Και να μη βασίζεσαι στη δουλειά σου για να σου δώσει τη ζωή που θέλεις.
Το ΑΙ είναι ένα εργαλείο που οι άνθρωποι θα χρησιμοποιήσουν για να αντικαταστήσουν άλλους ανθρώπους.
Γράφει ο Νίκος Κώστογλου, Writer on Discipline & the One-Person Business – nikoskostoglou.substack.com.
The discipline guy who writes and turning discipline into words, and words into income.
