Πάνω από 3 δισ. ευρώ έχει ήδη φτάσει το οικονομικό κόστος των φετινών πυρκαγιών στην Ευρώπη, σύμφωνα με ανάλυση των Financial Times, καθώς οι μεγάλες εστίες αφήνουν πίσω τους καμένες εκτάσεις, διακοπές παραγωγής και απώλειες για τον τουρισμό και την αγροτική οικονομία. Ο αρχικός υπολογισμός αφορά κυρίως την αποκατάσταση της καμένης γης, ενώ ο τελικός λογαριασμός αναμένεται υψηλότερος.
Η ανάλυση υπολογίζει σε 3,1 δισ. ευρώ το κόστος για πέντε από τις περισσότερο πληγείσες ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ των οποίων η Πορτογαλία, η Ελλάδα και η Ρουμανία. Σχεδόν 500.000 εκτάρια, ή περίπου 5 εκατ. στρέμματα, κάηκαν κατά τους πρώτους δύο μήνες της αντιπυρικής περιόδου. Ως σημείο σύγκρισης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά σε περίπου 2,5 δισ. ευρώ την ετήσια ζημιά από πυρκαγιές σε περιουσίες και υποδομές στην ΕΕ, αν και η κατηγορία κόστους διαφέρει από τον υπολογισμό αποκατάστασης των Financial Times.
Τι μετρά ο λογαριασμός των 3,1 δισ. ευρώ
Η εκτίμηση βασίζεται στο κόστος επαναφοράς των καμένων περιοχών στην προηγούμενη κατάστασή τους. Περιλαμβάνει την αναφύτευση και τη συντήρηση, με διαφορετικό ποσό ανά εκτάριο ανάλογα με τη χώρα, τη χρήση γης και την ηλικία του δάσους. Πρόκειται για έναν τρόπο αποτίμησης της οικονομικής αξίας των εκτάσεων που χάθηκαν, όχι για πλήρη καταγραφή όλων των άμεσων και έμμεσων ζημιών.
Εκτός υπολογισμού μένουν ακόμη μεγάλο μέρος των απωλειών σε κατοικίες, επιχειρηματικά ακίνητα και καλλιέργειες, οι ακυρώσεις στον τουρισμό και οι διακοπές λειτουργίας. Στον τελικό λογαριασμό θα προστεθούν επίσης υψηλότερα ασφάλιστρα, ακίνητα που ίσως καταστούν δύσκολο να ασφαλιστούν και πρόσθετες δαπάνες για πυροσβεστικό εξοπλισμό.
Κατά τους Financial Times, οι τελευταίες πυρκαγιές στην Ελλάδα ενσωματώνονται μόνο εν μέρει στην εκτίμηση. Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης δήλωσε ότι συνεργεία θα προχωρούσαν άμεσα στην καταγραφή των ζημιών, ώστε να δοθεί κρατική στήριξη σε όσους έχασαν περιουσίες.
Η Sarah Meier, ειδικός στα οικονομικά του κλίματος στο ETH Zurich, εκτίμησε στους Financial Times ότι το πραγματικό βάρος των φετινών πυρκαγιών μπορεί να ξεπεράσει κατά περισσότερο από τρεις φορές το ανώτερο όριο των 2,1 δισ. ευρώ που είχε υπολογίσει για τη μέση ετήσια απώλεια ΑΕΠ σε περιφερειακές οικονομίες της Πορτογαλίας, της Ισπανίας, της Ιταλίας και της Ελλάδας την περίοδο 2011-2018.
Πίεση σε επιχειρήσεις, αγροτική παραγωγή και τουρισμό
Στη Gironde της Γαλλίας, σημαντικό κέντρο της αμυντικής και αεροδιαστημικής βιομηχανίας, οι πυρκαγιές ανάγκασαν τις Safran, Dassault Aviation και ArianeGroup να παύσουν προσωρινά την παραγωγή και να απομακρύνουν προσωπικό. Το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο της περιοχής υπολόγισε ότι σχεδόν 40.000 επιχειρήσεις επηρεάστηκαν άμεσα. Στις 30 Ιουλίου, 19.500 παρέμεναν πλήρως κλειστές, ενώ 120.000 έως 150.000 εργαζόμενοι είχαν ενταχθεί σε κρατικά επιδοτούμενο καθεστώς μειωμένης απασχόλησης.
Οι αμπελώνες του Bordeaux είχαν έως τότε αποφύγει τις εκτεταμένες άμεσες ζημιές, αλλά παρέμενε ανοιχτό το ενδεχόμενο να επηρεαστεί η συγκομιδή από τον καπνό. Απώλειες καταγράφηκαν στην οστρακοκαλλιέργεια της λεκάνης του Arcachon, ενώ ο τουρισμός, που αντιστοιχεί στο 7% του ΑΕΠ της Gironde, αντιμετώπισε συνεχιζόμενες διαταραχές. Στην Ισπανία, η ένωση μικρών αγροτών και κτηνοτρόφων υπολόγισε προκαταρκτικά ότι επλήγησαν 18.500 εκτάρια παραγωγικής γης, κυρίως βοσκότοποι.
Η επίδραση στα εθνικά μεγέθη μπορεί να παραμείνει περιορισμένη, καθώς οι μεγαλύτερες απώλειες συγκεντρώνονται σε συγκεκριμένες περιφερειακές οικονομίες. Η ανοικοδόμηση και οι ασφαλιστικές αποζημιώσεις ενδέχεται αργότερα να ενισχύσουν λογιστικά τη δραστηριότητα. Η Meier υπογράμμισε, ωστόσο, ότι αυτή η κίνηση του ΑΕΠ αντιστοιχεί σε αντικατάσταση κεφαλαίου που καταστράφηκε. Στην αποτίμηση συνήθως απουσιάζουν και δαπάνες υγείας, όπως οι πρόσθετες νοσηλείες εξαιτίας της ατμοσφαιρικής ρύπανσης.
Η ξηρασία μεταφέρει το κόστος στην ενέργεια
Η πτώση της στάθμης του Ρήνου και του Δούναβη προσθέτει νέες πιέσεις στις μεταφορές, στη βιομηχανία και στην ηλεκτροπαραγωγή. Στη Γερμανία, μεγάλες χημικές εταιρείες, όπως οι BASF, Covestro και Evonik, διατηρούν μονάδες κατά μήκος του Ρήνου και εξαρτώνται από την ομαλή ποτάμια διακίνηση πρώτων υλών και προϊόντων.
Στην Ουγγαρία, το πυρηνικό εργοστάσιο του Πακς μείωσε στις 27 Ιουλίου κατά 254 MW την ισχύ της Μονάδας 1, μετά τη χαμηλότερη στάθμη του Δούναβη που είχε καταγραφεί στην περιοχή. Στη Ρουμανία, η Nuclearelectrica προχώρησε στις 28 Ιουλίου σε ελεγχόμενη παύση της Μονάδας 1 του Τσερναβόντα λόγω της ακραίας ξηρασίας. Οι εξελίξεις αυτές διευρύνουν το οικονομικό αποτύπωμα της κρίσης πέρα από τις καμένες εκτάσεις, την ώρα που μεγάλο μέρος των ζημιών σε υγεία, περιουσίες και τοπική δραστηριότητα παραμένει ακόμη χωρίς πλήρη αποτίμηση.
