Η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ υιοθέτησε ψήφισμα που καλεί σε ευρύτερη χρήση χαρτογραφικών προβολών ίσης επιφάνειας, με αναφορά στην Equal Earth, όταν έχει σημασία η σύγκριση του μεγέθους των ηπείρων. Το κείμενο «Correct the Map» εγκρίθηκε με 164 ψήφους υπέρ, μία κατά από τις Ηνωμένες Πολιτείες και έξι αποχές, φέρνοντας στο προσκήνιο τον τρόπο με τον οποίο οι παγκόσμιοι χάρτες επηρεάζουν την εκπαίδευση, την αντίληψη του κοινού και την εικόνα της Αφρικής.
Η πρωτοβουλία στρέφεται στην κυρίαρχη προβολή Mercator, όπου η Αφρική εμφανίζεται κοντά στο μέγεθος της Γροιλανδίας, παρότι η έκτασή της είναι περίπου 14 φορές μεγαλύτερη. Η απόφαση συνδέει τη χαρτογραφική ακρίβεια με τη «γνωστική δικαιοσύνη», την ιστορική αναγνώριση και την ισότιμη εκπροσώπηση των περιφερειών. Κατά τους υποστηρικτές της, η αναλογική υποβάθμιση της Αφρικής σε σχολικά βιβλία, μέσα ενημέρωσης, ψηφιακές πλατφόρμες και επίσημα έγγραφα επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο αποτιμώνται η κλίμακα, οι πόροι και οι δυνατότητές της.
Η χρησιμότητα και το κόστος της Mercator
Η προβολή Mercator σχεδιάστηκε το 1569 από τον Φλαμανδό χαρτογράφο Γεράρδο Μερκάτορ με στόχο την πλοήγηση στους ωκεανούς. Η βασική της αρετή βρίσκεται στη διατήρηση των γωνιών και των σταθερών πορειών ταξιδιού, ώστε μια ευθεία γραμμή στον χάρτη να αντιστοιχεί στην πορεία που θα ακολουθούσε ένας ναυτικός. Για να διατηρήσει αυτή τη λειτουργία σε επίπεδη επιφάνεια, η προβολή διευρύνει το πλέγμα όσο απομακρύνεται από τον Ισημερινό προς τους πόλους.
Το αποτέλεσμα μεγαλώνει οπτικά τις περιοχές που βρίσκονται σε υψηλά γεωγραφικά πλάτη και μικραίνει όσες βρίσκονται κοντά στον Ισημερινό. Η Mercator παραμένει βάση για πολλούς χάρτες σε αίθουσες διδασκαλίας, στην τηλεόραση και στο διαδίκτυο, περιλαμβανομένων των Google Maps. Ο γεωγράφος από την Κένυα Κιόκο Μουέντο επισημαίνει ότι οι χάρτες διαμορφώνουν πολιτικές και οικονομικές αντιλήψεις για τις περιοχές που απεικονίζουν, πέρα από τη χρησιμότητά τους ως οδηγοί ταξιδιού.
Η Equal Earth και τα όριά της
Η Equal Earth αναπτύχθηκε από ομάδα χαρτογράφων το 2018, με στόχο ακριβέστερη απεικόνιση του μεγέθους και του σχήματος των χερσαίων εκτάσεων, αντλώντας έμπνευση από την προβολή Robinson του 1963. Τα μέλη της Αφρικανικής Ένωσης την υιοθέτησαν τον Φεβρουάριο, πριν από την απόφαση της Γενικής Συνέλευσης. Η προβολή προσφέρει δικαιότερη εικόνα των σχετικών εκτάσεων, θυσιάζοντας όμως τις ευθείες γραμμές που καθιστούν τη Mercator κατάλληλη για ναυσιπλοΐα.
Καμία επίπεδη απεικόνιση δεν διατηρεί ταυτόχρονα επιφάνεια, σχήμα, απόσταση και κατεύθυνση σε όλη τη Γη. Η Equal Earth επίσης δεν προσφέρεται για μέτρηση των πραγματικών αποστάσεων ανάμεσα σε τόπους. Ο καθηγητής χαρτογραφίας Τζέιμς Τσέσαϊρ του University College London εξηγεί ότι η επιλογή κάθε προβολής απαιτεί συμβιβασμό ανάμεσα στα χαρακτηριστικά που ο χάρτης επιδιώκει να διατηρήσει.
Πολιτική στήριξη και επιφυλάξεις
Ο εκπρόσωπος του Τόγκο, παρουσιάζοντας το ψήφισμα για την Ομάδα Αφρικανικών Κρατών, υποστήριξε ότι ο τρόπος με τον οποίο οι κοινωνίες βλέπουν και διδάσκουν τον πλανήτη αξίζει συλλογική προσοχή. Τόνισε ότι η πρωτοβουλία επιδιώκει προβολές που αποδίδουν καλύτερα τις αναλογίες των ηπείρων και δεν στρέφεται κατά κάποιας χώρας, πολιτισμού ή χαρτογραφικής παράδοσης.
Η Ρωσική Ομοσπονδία υποστήριξε το κείμενο, συνδέοντάς το με την αντιμετώπιση της κληρονομιάς της αποικιοκρατίας. Οι Ηνωμένες Πολιτείες το καταψήφισαν, με την εκπρόσωπό τους να το εντάσσει σε ευρύτερη ιδεολογική συζήτηση. Η Ουκρανία αποδέχθηκε τις βασικές αρχές, διατύπωσε όμως αντίρρηση για την απεικόνιση κατεχόμενων τμημάτων του εδάφους της στην Equal Earth. Η Ιρλανδία, εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στήριξε τον στόχο της δικαιότερης αναπαράστασης, υπογραμμίζοντας ότι η απόφαση αφορά αποκλειστικά την εκπαίδευση, την ευαισθητοποίηση και τον γεωγραφικό γραμματισμό, χωρίς επίδραση σε κυριαρχία, εδαφικό καθεστώς, οριοθέτηση ή διεθνώς αναγνωρισμένα σύνορα.
Άλλες προσεγγίσεις στη χαρτογράφηση
Η προβολή Peters διατηρεί καλύτερα τις σχετικές εκτάσεις, παραμορφώνει όμως έντονα τα σχήματα των χερσαίων μαζών και αχρηστεύει την πλοήγηση με σταθερή πυξιδική πορεία. Χάρτες που μετακινούν το κέντρο ή τοποθετούν τον Νότο επάνω αλλάζουν το σημείο εστίασης, χωρίς να εξαλείφουν το ζήτημα της προβολής.
Η αζιμουθιακή ισαπέχουσα προβολή στο έμβλημα του ΟΗΕ τοποθετεί τον Βόρειο Πόλο στο κέντρο και απλώνει τις ηπείρους προς την περιφέρεια. Διατηρεί τις κατευθύνσεις από το κεντρικό σημείο, ενώ η παραμόρφωση αυξάνεται όσο ο χάρτης απομακρύνεται από αυτό. Το ψήφισμα αφήνει ανοιχτή τη συζήτηση για τον κατάλληλο χάρτη ανά χρήση, δίνοντας προτεραιότητα στην πραγματική αναλογία των ηπείρων όταν αυτή αποτελεί το ζητούμενο.
