Η ενίσχυση του πολυμερούς εμπορικού συστήματος θα μπορούσε να αυξήσει το παγκόσμιο ΑΕΠ κατά 2,9% έως το 2050, ενώ η αποδυνάμωση των κοινών κανόνων μπορεί να επιβαρύνει την παγκόσμια παραγωγή έως 10%, σύμφωνα με τη νέα έκθεση του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου.
Η έκθεση World Trade Report 2026: A Critical Juncture for the World Trading System, που εκδόθηκε από τη Γραμματεία του ΠΟΕ, εξετάζει την πορεία του συστήματος τα τελευταία 80 χρόνια και παρουσιάζει τρεις πιθανές διαδρομές για το διεθνές εμπόριο. Στο ευνοϊκό σενάριο, η άνοδος του παγκόσμιου ΑΕΠ αντιστοιχεί σε περίπου 3 τρισ. δολάρια έως το 2050.
Τρία σενάρια ως το 2050
Το σενάριο ενισχυμένης πολυμερούς συνεργασίας προϋποθέτει ευρύτερες δεσμεύσεις για άνοιγμα αγορών, νέους κανόνες για το ψηφιακό εμπόριο και τις υπηρεσίες, διεύρυνση της συμμετοχής στον ΠΟΕ και ένα πλαίσιο που θα ισορροπεί την εμπορική ανοικτότητα με τις ανησυχίες για την ασφάλεια. Με αυτή την εξέλιξη, οι παγκόσμιες εξαγωγές θα μπορούσαν να αυξηθούν κατά 17,9% σε σύγκριση με τη βασική πορεία.
Οι άλλες δύο προσομοιώσεις αποτυπώνουν το κόστος της υποχώρησης των πολυμερών κανόνων. Σε έναν κόσμο γεωπολιτικού κατακερματισμού, όπου η συνεργασία οργανώνεται σε ανταγωνιστικά μπλοκ, το παγκόσμιο ΑΕΠ εκτιμάται ότι θα υποχωρήσει κατά 5,1% και οι εξαγωγές κατά 18,6%. Αν η πολυμερής συνεργασία αντικατασταθεί από δίκτυο συμφωνιών ελεύθερου εμπορίου, οι αντίστοιχες απώλειες φθάνουν το 6,9% και το 26,9%.
Η διαφορά μεταξύ ενός ισχυρότερου πλαισίου συνεργασίας και της διάβρωσης του συστήματος αντιστοιχεί, κατά την έκθεση, σε κόστος ευκαιρίας 5% έως 10% του παγκόσμιου πραγματικού ΑΕΠ. Οι συνέπειες θα ήταν εντονότερες για μικρότερες και φτωχότερες οικονομίες, που αντιμετωπίζουν μεγαλύτερη έκθεση σε διακριτικές συμφωνίες και μονομερή μέτρα.
Μεγαλύτερο όφελος για τις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες
Οι λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες, οι οποίες αντιστοιχούν σήμερα σε λιγότερο από 1% του παγκόσμιου εμπορίου, θα μπορούσαν να αυξήσουν το ΑΕΠ τους κατά 7,7% χάρη στη μείωση δασμών και άλλων εμπορικών εμποδίων. Οι οικονομίες υψηλού εισοδήματος προβλέπεται να έχουν κέρδη περίπου 1,7 τρισ. δολαρίων, σε τιμές 2023, κυρίως από χαμηλότερο κόστος στις υπηρεσίες.
Η έκθεση υπενθυμίζει ότι περίπου το 72% του παγκόσμιου εμπορίου εμπορευμάτων εξακολουθεί να πραγματοποιείται με τους όρους του πλέον ευνοούμενου κράτους του ΠΟΕ. Ο οργανισμός αριθμεί 166 οικονομίες, που αντιστοιχούν περίπου στο 98% του παγκόσμιου εμπορίου, ενώ άλλες 22 οικονομίες διαπραγματεύονται την προσχώρησή τους.
Κανόνες σε δοκιμασία
Ο ΠΟΕ εντοπίζει τέσσερις εξελίξεις που δυσκολεύουν τη συνεργασία: τη μετατόπιση της οικονομικής ισχύος, την εντονότερη κρατική παρέμβαση και τις ανησυχίες για ίσους όρους ανταγωνισμού, τις αλλαγές που φέρνουν η ψηφιοποίηση, οι αλυσίδες αξίας και η περιβαλλοντική μετάβαση, καθώς και τις γεωπολιτικές εντάσεις.
Τα μέλη του ΠΟΕ συμφωνούν στην ανάγκη μεταρρύθμισης, όμως παραμένουν οι δυσκολίες για την επικαιροποίηση κανόνων σε πεδία όπως η γεωργία, οι υπηρεσίες, η ανάπτυξη, η διαφάνεια, οι επιδοτήσεις και η εθνική ασφάλεια. Η γενική διευθύντρια του ΠΟΕ, Ngozi Okonjo-Iweala, υπογράμμισε ότι «όλες οι οικονομίες ωφελούνται περισσότερο από τη συνεργασία παρά από μονομερείς ενέργειες».
Η έκθεση δεν προτείνει ένα συγκεκριμένο σχέδιο μεταρρύθμισης. Θέτει όμως ως βασικό διακύβευμα την προσαρμογή της συνεργασίας σε μια πιο ολοκληρωμένη, πολυπολική και διαφορετική παγκόσμια οικονομία, με διατήρηση της προβλεψιμότητας και των κοινών κανόνων.
