Το 22% των εναέριων ηλεκτρικών δικτύων παγκοσμίως διέρχεται από περιοχές με κίνδυνο πυρκαγιάς κατά μέσο όρο τουλάχιστον μία φορά ανά δεκαετία, σύμφωνα με ανάλυση του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA). Περίπου το 5% βρίσκεται σε περιοχές όπου το αντίστοιχο διάστημα περιορίζεται στη διετία, αυξάνοντας τις απαιτήσεις για ασφαλή λειτουργία και προστασία των υποδομών.
Η βάση δεδομένων του οργανισμού περιλαμβάνει περίπου 180 αναφορές διακοπών ηλεκτροδότησης που συνδέονται με πυρκαγιές από το 2022 έως το τέλος Σεπτεμβρίου 2026, με σχεδόν 15 εκατ. περιπτώσεις προσωρινής απώλειας ηλεκτροδότησης πελατών. Πολλές προκύπτουν από την αποσύνδεση τμημάτων του δικτύου για λόγους ασφαλείας. Με σχεδόν 25 εκατ. χιλιόμετρα νέων γραμμών να προβλέπεται ότι θα κατασκευαστούν την επόμενη δεκαετία βάσει των υφιστάμενων πολιτικών, η αντιμετώπιση του κινδύνου αφορά τόσο τη λειτουργία όσο και τη χωροθέτηση των δικτύων.
Οι διακοπές και ο κίνδυνος ανάφλεξης
Οι καταγραφές διακοπών προέρχονται από μέσα ενημέρωσης και επίσημα αρχεία και γενικά εξαιρούν περιπτώσεις που συνδέονται με την καταστροφή ολόκληρων κτιρίων. Επομένως, η βάση καλύπτει μέρος των επιπτώσεων στην ηλεκτροδότηση.
Η χαρτογράφηση καλύπτει τις εναέριες υποδομές, εξαιρώντας υπόγεια και υποθαλάσσια δίκτυα. Ο κίνδυνος υπολογίζεται ως μακροχρόνιο μέσο διάστημα μεταξύ πυρκαγιών ανά περιοχή 3.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων, βάσει ιστορικών καταγραφών, πυκνότητας βιομάζας και δείκτη καιρικών συνθηκών πυρκαγιάς. Πάνω από το 20% των υποδομών που εκτίθενται σε αυτόν τον κίνδυνο βρίσκεται σε απόσταση μικρότερη των 10 χιλιομέτρων από αστικά κέντρα.
Οι γραμμές μπορούν επίσης να αποτελέσουν πηγή ανάφλεξης, όταν βλάστηση αγγίζει εξοπλισμό υπό τάση ή όταν βλάβες και επαφές μεταξύ αγωγών προκαλούν σπινθήρες. Στις ΗΠΑ, οι ενεργειακές υποδομές ευθύνονται κατά μέσο όρο για περίπου το 4% των πυρκαγιών γνωστής αιτίας από τις αρχές του αιώνα, με το μερίδιο να αυξάνεται.
Η προληπτική αποσύνδεση περιορίζει τον κίνδυνο ανάφλεξης, αλλά διακόπτει την παροχή. Το 2025, στο διασυνδεδεμένο σύστημα Western Interconnection της Βόρειας Αμερικής, 21 τέτοια περιστατικά επηρέασαν περισσότερους από 600.000 πελάτες. Κατά τη διάρκεια ενεργών πυρκαγιών, τμήματα του δικτύου αποσυνδέονται και για την προστασία των πυροσβεστών, ενώ οι απότομες αποσυνδέσεις μπορούν να δυσχεράνουν τη διαχείριση του συστήματος.
Πρόληψη και παρεμβάσεις στα δίκτυα
Η πρόσβαση στις πληγείσες γραμμές επηρεάζει τον χρόνο αποκατάστασης. Στη Βικτώρια της Αυστραλίας, οι πυρκαγιές του Ιανουαρίου 2026 προκάλεσαν ζημιές σε περίπου 900 χιλιόμετρα γραμμών, περιλαμβανομένων απομακρυσμένων τμημάτων που παρέμειναν απροσπέλαστα για αρκετές εβδομάδες.
Οι επιλογές προστασίας ξεκινούν από τη χάραξη νέων γραμμών μακριά από περιοχές υψηλού κινδύνου, όπου αυτό είναι εφικτό. Περιλαμβάνουν μεγαλύτερες αποστάσεις μεταξύ βλάστησης και αγωγών, καλυμμένους αγωγούς, πυράντοχους στύλους και συστήματα ταχείας ανίχνευσης και περιορισμού βλαβών. Ακριβότερες λύσεις, όπως η υπογειοποίηση και οι πρόσθετες εναλλακτικές διαδρομές τροφοδότησης, μπορούν να δικαιολογηθούν όπου οι πιθανές ζημιές είναι ιδιαίτερα υψηλές.
Περισσότερες από τις μισές εναέριες γραμμές σε περιοχές επιρρεπείς σε πυρκαγιές βρίσκονται σε χώρες με υποχρεώσεις ή πρότυπα διαχείρισης της βλάστησης, τουλάχιστον για υψηλότερες τάσεις. Στη Βικτώρια της Αυστραλίας, στην Καλιφόρνια και στο Τέξας απαιτούνται επίσης ολοκληρωμένα σχέδια διαχείρισης του κινδύνου πυρκαγιάς.
Για την Ελλάδα, ο IEA επισημαίνει την ενίσχυση των ερευνών για τα αίτια των πυρκαγιών, που ενδέχεται να αυξήσει τον έλεγχο περιπτώσεων πιθανής συμβολής δικτυακού εξοπλισμού στην ανάφλεξη. Αναφέρεται επίσης στην υπογειοποίηση ως παρέμβαση που μπορεί να προσφέρει ευρύτερα οφέλη για τον τουρισμό ή την κοινωνική αποδοχή των υποδομών.
Ποιος αναλαμβάνει το κόστος
Η χρηματοδότηση των παρεμβάσεων επηρεάζει και τους καταναλωτές, καθώς ορισμένες δαπάνες απαιτούν ρυθμιστική έγκριση και μπορούν να αυξήσουν τους λογαριασμούς. Οι δείκτες αξιοπιστίας συχνά εξαιρούν τα ακραία καιρικά φαινόμενα ως ανωτέρα βία, γεγονός που μπορεί να περιορίζει την αναγνώριση των οφελών της ανθεκτικότητας στα υφιστάμενα ρυθμιστικά πλαίσια.
Στην Καλιφόρνια, το 2025, οι δαπάνες που σχετίζονταν με πυρκαγιές έφταναν έως τα 41 δολάρια τον μήνα στους μέσους οικιακούς λογαριασμούς, με έως το ένα τέταρτο να συνδέεται με κόστος ευθύνης για ζημιές. Σε αρκετές πολιτείες της Αυστραλίας, οι επιχειρήσεις ηλεκτρισμού οφείλουν να αποζημιώνουν πελάτες για διακοπές, ακόμη και όταν συνδέονται με πυρκαγιές ή άλλους φυσικούς κινδύνους.
Ο IEA προετοιμάζει το Παγκόσμιο Παρατηρητήριο Ανθεκτικότητας του Ενεργειακού Τομέα, μέσω του οποίου σχεδιάζει να διευρύνει τα δημόσια διαθέσιμα δεδομένα για τις διαταραχές ενεργειακού εφοδιασμού και τα μέτρα προστασίας.
