Η ηγεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης παρουσίασε ένα νέο σχέδιο για να αντιμετωπίσει την εμπορική πολιτική του Αμερικανού προέδρου, επιλέγοντας να απαντήσει με μια διαφορετική προσέγγιση. Τους τελευταίους έξι μήνες, ο Ντόναλντ Τραμπ έχει διαταράξει το διεθνές εμπορικό σύστημα, ανακοινώνοντας και επιβάλλοντας δασμούς, ξεκινώντας διαπραγματεύσεις με την απειλή τιμωρητικών μέτρων και διατηρώντας την απειλή επαναφοράς τους σε περίπτωση που οι όροι δεν τον ικανοποιούν.
Σύμφωνα με το Politico, με μόλις 13 ημέρες να απομένουν έως τη διορία που έχει θέσει ο Τραμπ για την ολοκλήρωση της συμφωνίας ΕΕ-ΗΠΑ, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν θεώρησε ότι οι συνήθεις διαπραγματευτικές τακτικές δεν επαρκούν. Πρότεινε τα 27 κράτη-μέλη της ΕΕ να συνεργαστούν με τις 12 χώρες του Συνολικού και Προοδευτικού Συμφώνου για τη Διασυνοριακή Εταιρική Σχέση του Ειρηνικού (CPTPP), στο οποίο πλέον συμμετέχει και το Ηνωμένο Βασίλειο, με στόχο τη δημιουργία μιας νέας παγκόσμιας εμπορικής πρωτοβουλίας. Το νέο αυτό σχήμα θα αναδιαμόρφωνε το διεθνές εμπόριο βασισμένο σε κανόνες, επιδιώκοντας την αναμόρφωση ή ακόμη και αντικατάσταση του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου, ο οποίος θεωρείται πλέον αναποτελεσματικός.
Βασικό στοιχείο της πρότασης είναι ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν θα αποτελούν αυτόματα μέλος του νέου σχήματος. Η φον ντερ Λάιεν υποστήριξε ότι μια τέτοια πρωτοβουλία θα αποδείκνυε διεθνώς πως το ελεύθερο εμπόριο με μεγάλο αριθμό χωρών μπορεί να λειτουργήσει με σαφείς κανόνες. Τόνισε επίσης πως η συμμετοχή των ΗΠΑ θα εξαρτηθεί από κοινή απόφαση της ΕΕ και των μελών του CPTPP, επισημαίνοντας πως οι ΗΠΑ είχαν αποχωρήσει από τη σχετική διαδικασία σε προγενέστερο στάδιο.
Η ιδέα μιας πιο δομημένης συνεργασίας με την ομάδα του Ινδο-Ειρηνικού είχε ήδη τεθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ως αντίδραση στους δασμούς Τραμπ. Η σύνδεση της πρότασης αυτής με την αντιμετώπιση της τακτικής Τραμπ επιβεβαιώθηκε και από τον Πολωνό πρωθυπουργό Ντόναλντ Τουσκ, ο οποίος επισήμανε την ανάγκη για καινοτόμες και ενίοτε απρόβλεπτες κινήσεις, παρόμοιες με αυτές των αμερικανών εταίρων. Η Πολωνία κατέχει για το εξάμηνο την προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ, με τον Τουσκ να έχει εμπειρία από τις διαπραγματεύσεις του Brexit και τη διεύθυνση αντίστοιχων συνόδων.
Ο Τουσκ υπογράμμισε ότι όλοι αντιλαμβάνονται τη νέα αυτή προσέγγιση στη διαπραγμάτευση, αναφερόμενος στις τακτικές Τραμπ, και πρόσθεσε πως οι ΗΠΑ είναι μεν στενός εταίρος, αλλά η ΕΕ οφείλει να υιοθετεί ορισμένες παρόμοιες πρακτικές. Η πρωτοβουλία της φον ντερ Λάιεν έλαβε στήριξη από τον Γερμανό καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς, ο οποίος δήλωσε ότι, εφόσον ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου παραμένει δυσλειτουργικός, η Ευρώπη οφείλει να αναζητήσει εναλλακτικές λύσεις για τη διατήρηση του ελεύθερου εμπορίου.
Ωστόσο, η πρόταση της φον ντερ Λάιεν μπορεί τελικά να λειτουργήσει μόνο ως προσωρινή απόσπαση της προσοχής από τον κίνδυνο μιας σημαντικής ήττας, όταν ανακοινωθεί τελικά μια συμφωνία με τον Τραμπ. Κατά τη διάρκεια της Συνόδου, οι Ευρωπαίοι ηγέτες ενημερώθηκαν για νέα πρόταση των ΗΠΑ σχετικά με τη συνέχιση των διαπραγματεύσεων, σύμφωνα με δημοσίευμα του Politico.
Καθώς συνεχίζονταν οι διαβουλεύσεις, οι Ευρωπαίοι ηγέτες αποδέχθηκαν πως μια ιδιαίτερα ευνοϊκή συμφωνία με τον Τραμπ δεν είναι εφικτή και άρχισαν να συζητούν μεταξύ τους τα όρια των υποχωρήσεων που θα μπορούσαν να δεχθούν για να αποφύγουν τα σκληρότερα αμερικανικά μέτρα. Η ομάδα της φον ντερ Λάιεν αναμένεται να προχωρήσει τις επόμενες ημέρες σε διαπραγμάτευση ενός βασικού πλαισίου συμφωνίας, ώστε να προλάβει τη διορία της 9ης Ιουλίου που έχει θέσει ο Τραμπ, ο οποίος έχει απειλήσει με επιβολή δασμών έως και 50% στα ευρωπαϊκά προϊόντα.
Ένα μήνα νωρίτερα, τα κράτη-μέλη της ΕΕ εμφανίζονταν πρόθυμα να πιέσουν τον Τραμπ να υποχωρήσει στη διαμάχη των δασμών, απορρίπτοντας το προσχέδιο συμφωνίας που κατέληξε ο Αμερικανός πρόεδρος με τον Βρετανό πρωθυπουργό Κιρ Στάρμερ και δηλώνοντας ότι η ΕΕ, ως εμπορική δύναμη, δεν θα αποδεχόταν τον ελάχιστο δασμό του 10%. Πλέον, η στάση αυτή έχει μεταβληθεί. Ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν υποστήριξε ότι το ιδανικό θα ήταν μηδενικός δασμός, ωστόσο αν διατηρηθεί στο 10%, θα γίνει αποδεκτός.
Ο πρόεδρος της Λιθουανίας Γκιτάνας Ναουσέντα δήλωσε στο Politico ότι το καλύτερο σενάριο για την ΕΕ θα ήταν να τύχει της ίδιας μεταχείρισης με το Ηνωμένο Βασίλειο σε ό,τι αφορά τη συμφωνία με τις ΗΠΑ, σημειώνοντας ωστόσο πως οι ΗΠΑ θεωρούν το Ηνωμένο Βασίλειο διαφορετικό εταίρο και εξέφρασε την ελπίδα ότι η ΕΕ θα απολαύσει ανάλογη αντιμετώπιση.
Διπλωματικές πηγές επισημαίνουν ότι το δίλημμα των Ευρωπαίων ηγετών είναι αν θα πρέπει να προχωρήσουν γρήγορα σε μια συμφωνία τις επόμενες δύο εβδομάδες ή να αναμένουν για μια καλύτερη συμφωνία, ακόμη και αν αυτό συνεπάγεται έναν παρατεταμένο εμπορικό πόλεμο με τις ΗΠΑ. Σε αυτό το ενδεχόμενο, σύμφωνα με διπλωμάτη που μίλησε ανώνυμα λόγω της ευαισθησίας του θέματος, υπάρχει ο κίνδυνος ο Τραμπ να επανεξετάσει τη στάση των ΗΠΑ ως προς τη στρατιωτική συνδρομή στην Ευρώπη, θέτοντας το ερώτημα γιατί οι Αμερικανοί να πληρώνουν για την άμυνα χωρών που διαφωνούν εμπορικά με τις ΗΠΑ.
Ο Μερτς ήταν ο κυριότερος υποστηρικτής μιας ταχείας συμφωνίας, ακόμη και αν αυτή είναι μόνο σε γενικό περίγραμμα, τονίζοντας ότι απομένουν λιγότερες από δύο εβδομάδες έως τις 9 Ιουλίου και ότι δεν υπάρχει χρόνος για την κατάρτιση μιας πλήρους εμπορικής συμφωνίας. Επισήμανε ότι ήδη κλάδοι όπως η χημική βιομηχανία, ο χάλυβας και η αυτοκινητοβιομηχανία πλήττονται, με κίνδυνο για τις επιχειρήσεις, και ζήτησε την άμεση εξεύρεση λύσης.
