Σε μια αγορά εργασίας που εξελίσσεται με ταχύτατους ρυθμούς, οι ιδιωτικές εταιρείες απασχόλησης παίζουν ήδη καθοριστικό ρόλο στη σύνδεση επιχειρήσεων με διαθέσιμο ανθρώπινο δυναμικό. Ο πρόεδρος της Ένωσης Ιδιωτικών Εταιρειών Απασχόλησης (ΕΝΙΔΕΑ) και Εκτελεστικός Διευθυντής της ICAP Employment Solutions, Θεόδωρος Τόλλης, παρεμβαίνει με ξεκάθαρο λόγο, επισημαίνοντας τις αδράνειες στη συνεργασία με δημόσιους φορείς, αλλά και την αναντιστοιχία μεταξύ πολιτικών σχεδιασμών και πραγματικών αναγκών της αγοράς. Οι ιδιωτικοί πάροχοι υπηρεσιών απασχόλησης δεν περιμένουν λύσεις· προσφέρουν λύσεις καθημερινά, με ευελιξία, εμπειρία και αποτελέσματα. Χιλιάδες άνεργοι βρίσκουν διέξοδο μέσω των εταιρειών του κλάδου, την ώρα που επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν πιεστικά κενά σε ειδικότητες. Το μήνυμα είναι σαφές: η αγορά κινείται, και όσοι δεν παρακολουθούν τις εξελίξεις, μένουν πίσω.
Κύριε Πρόεδρε, εκπροσωπείτε έναν κλάδο που καλύπτει το 90% της αγοράς. Συνεργάζεστε στενά με την Πολιτεία;
Η ΕΝΙΔΕΑ εκπροσωπεί τον βασικό κορμό του κλάδου της προσωρινής απασχόλησης και της παροχής ανθρώπινου δυναμικού: καλύπτουμε το 90% της αγοράς τόσο σε κύκλο εργασιών όσο και σε αριθμό εργαζομένων. Εκατοντάδες επιχειρήσεις και χιλιάδες εργαζόμενοι στηρίζονται στις υπηρεσίες των μελών μας κάθε χρόνο. Ως ισότιμο μέλος των ευρωπαϊκών και παγκόσμιων συνομοσπονδιών (World Employment Confederation-WEC), φέρνουμε τεχνογνωσία, πρότυπα και εργαλεία αιχμής. Η συνεργασία με την Πολιτεία δεν βρίσκεται στο επίπεδο που αντανακλά τον ρόλο μας στην πραγματική οικονομία. Η αγορά, όμως, προχωρά με ταχύτητα – και όσοι σχεδιάζουν πολιτικές πρέπει να συνομιλούν με όσους γνωρίζουν εκ των έσω τις ανάγκες της. Οι εταιρείες μας είναι η γέφυρα μεταξύ ζήτησης και προσφοράς. Είμαστε ήδη μέσα στην αγορά – και θα πρέπει να είμαστε παρόντες και στον σχεδιασμό της.
Συνεργάζεστε με τη ΔΥΠΑ;
Στο παρελθόν είχε τεθεί στο τραπέζι η προοπτική ενός Μνημονίου Συνεργασίας με συγκεκριμένες κοινές δράσεις – μια προοπτική που ζητούμε να ενεργοποιηθεί εκ νέου. Δυστυχώς, δεν έχουμε λάβει καμία ανταπόκριση, παρά τις επανειλημμένες προσπάθειές μας για θεσμική συνάντηση με τη Διοίκηση της ΔΥΠΑ. Οι εταιρείες-μέλη της ΕΝΙΔΕΑ έχουν καθημερινή επαφή με την αγορά: ξέρουν από πρώτο χέρι πού υπάρχουν ελλείψεις, ποια προσόντα ζητούνται, τι δυνατότητες υπάρχουν. Έχουμε όλα τα εργαλεία για να στηρίξουμε ή να συμμετέχουμε σε δράσεις όπως οι Ημέρες Καριέρας, το ReBrain Greece, οι πρωτοβουλίες για κατάρτιση και επανένταξη στην εργασία. Δεν μιλάμε θεωρητικά: η ICAP, για παράδειγμα, έχει επαναπατρίσει Έλληνες μηχανικούς από το εξωτερικό για να εργαστούν σε μεγάλα έργα υποδομής, ενώ αντίστοιχες πρωτοβουλίες έχουν υλοποιήσει και άλλα μέλη μας – αθόρυβα και χωρίς προβολή. Διαθέτουμε τεχνογνωσία, εμπειρία και διεθνή πιστοποίηση μέσω της WEC. Είναι αδιανόητο να απουσιάζουμε από τον στρατηγικό σχεδιασμό της εργασίας στη χώρα. Και αυτό δεν είναι ζήτημα φιλοδοξίας – είναι ζήτημα ουσίας.
Ποιο είναι το συγκριτικό σας πλεονέκτημα; Γιατί να συνεργαστούν οι επιχειρήσεις μαζί σας και όχι με δημόσιους φορείς ή άλλους οργανισμούς;
Οι επιχειρήσεις δεν αναζητούν θεωρίες – ζητούν λύσεις. Και οι εταιρείες-μέλη της ΕΝΙΔΕΑ είναι σε θέση να προσφέρουν ακριβώς αυτό. Δεν είμαστε απλώς πάροχοι υπηρεσιών· είμαστε ειδικοί στην αγορά εργασίας, με εμπειρία, εξειδίκευση και μετρήσιμα αποτελέσματα. Γνωρίζουμε σε πραγματικό χρόνο τις ανάγκες των εργοδοτών και διαθέτουμε στελέχη που κατανοούν εις βάθος το επιχειρηματικό περιβάλλον, σε κάθε κλάδο. Το δίκτυό μας εκτείνεται τόσο στην Ευρώπη όσο και παγκοσμίως, με πρόσβαση σε διεθνή πρότυπα, εργαλεία και πρακτικές. Η σχέση που χτίζουμε με τους πελάτες μας είναι σχέση εμπιστοσύνης – γιατί ξέρουν ότι θα παραδώσουμε, όχι υποσχέσεις, αλλά ανθρώπινο κεφάλαιο έτοιμο να προσφέρει αξία από την πρώτη μέρα. Αυτό είναι το ανταγωνιστικό μας πλεονέκτημα: είμαστε εκεί που λειτουργεί η πραγματική οικονομία.
Υπάρχει όμως ήδη ο Μηχανισμός Διάγνωσης Αναγκών της ΔΥΠΑ – ένα εργαλείο που παρέχει δεδομένα. Τι προσφέρετε εσείς επιπλέον;
Ο ΜΔΑΑ είναι μια θετική πρωτοβουλία, αλλά λειτουργεί με καθυστέρηση στην επικαιροποίηση των δεδομένων του – το πιο πρόσφατο σύνολο αφορά ακόμη το 2023. Στον σημερινό ρυθμό της αγοράς, οι ανάγκες εξελίσσονται εβδομαδιαία, όχι ανά διετία. Τα μέλη μας έχουν άμεση πρόσβαση στην πρώτη γραμμή της αγοράς, μέσα από χιλιάδες επαφές με εργοδότες και υποψηφίους καθημερινά. Τα μέλη μας πραγματοποιούν στοχευμένες έρευνες, αξιοποιούμε ψηφιακά εργαλεία, και συλλέγουμε real-time στοιχεία όχι μόνο για τις τρέχουσες ανάγκες, αλλά και για τις τάσεις που διαμορφώνονται. Δεν λειτουργούμε απολογιστικά – λειτουργούμε προβλεπτικά. Και αυτό είναι κρίσιμο, όταν μιλάμε για στρατηγική στον τομέα της απασχόλησης.
Η κυβέρνηση προωθεί την ψηφιακή κάρτα εργασίας και το ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ. Ποια είναι η θέση σας;
Είμαστε θετικά διακείμενοι προς κάθε ψηφιακή μεταρρύθμιση που ενισχύει τη διαφάνεια, την ασφάλεια δικαίου και την ομαλή λειτουργία της αγοράς εργασίας. Είμαστε σύμμαχοι, αρκεί οι ρυθμίσεις να είναι εφαρμόσιμες και να μην δημιουργούν πρόσθεση γραφειοκρατία.
Πρόσφατα πραγματοποιήσαμε συνάντηση με τον Γενικό Γραμματέα Εργασιακών Σχέσεων, κ. Νίκο Μηλαπίδη, σε εξαιρετικό κλίμα. Καταθέσαμε συγκεκριμένες τεχνικές προτάσεις για το πώς μπορεί το ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ να γίνει πιο λειτουργικό: για παράδειγμα, να δηλώνονται οι άδειες άπαξ και να καταργηθούν περιττά έντυπα που επιβαρύνουν αδικαιολόγητα τις επιχειρήσεις.
Ο στόχος μας δεν είναι να αποφύγουμε τον έλεγχο – είναι να διασφαλίσουμε ότι η τεχνολογία υπηρετεί την εργασία και δεν την εμποδίζει. Επιπρόσθετα, από την έναρξη λειτουργίας του ΕΡΓΑΝΗ απουσιάζει ομάδα υποστήριξης προς τους χρήστες-εταιρείες παρόλο που θεωρείται αυτονόητο, το έχουμε ζητήσει και δεν έχει υλοποιηθεί ακόμα!
Πώς κρίνετε την κατάσταση στην αγορά εργασίας σήμερα;
Η εικόνα είναι σύνθετη. Υπάρχει πρόοδος – η ετήσια έκθεση του ΕΡΓΑΝΗ για το 2024 δείχνει αύξηση αποδοχών, ενίσχυση της πλήρους απασχόλησης και μείωση του έμφυλου χάσματος. Ωστόσο, το δομικό πρόβλημα παραμένει: το 76,7% των επιχειρήσεων δηλώνει ότι δεν βρίσκει προσωπικό με τα απαιτούμενα προσόντα. Η ανεργία υποχωρεί, αλλά η αναντιστοιχία δεξιοτήτων διογκώνεται.
Η χώρα χρειάζεται μια εθνική στρατηγική αναβάθμισης δεξιοτήτων – με στοχευμένα προγράμματα upskilling και reskilling, σχεδιασμένα βάσει πραγματικών δεδομένων και αναγκών ανά κλάδο και ειδικότητα. Οι ιδιωτικοί πάροχοι, όπως τα μέλη της ΕΝΙΔΕΑ, διαθέτουν την ευελιξία και την τεχνογνωσία για να υλοποιούν εκπαιδευτικές παρεμβάσεις με ακρίβεια και μετρήσιμο αποτέλεσμα. Το ζητούμενο σήμερα δεν είναι ο σχεδιασμός επί χάρτου, αλλά λύσεις με άμεσο αντίκρισμα στην παραγωγική οικονομία.
Πώς απαντάτε σε όσους αμφισβητούν τη συμβολή της προσωρινής απασχόλησης;
Με στοιχεία – όχι με ιδεολογικά στερεότυπα. Η προσωρινή απασχόληση δεν είναι λύση ανάγκης, είναι εργαλείο στρατηγικής σημασίας για μια σύγχρονη αγορά εργασίας. Είναι η ταχύτερη, πιο ασφαλής και πιο ευέλικτη δίοδος ένταξης: για έναν νέο που μπαίνει στην αγορά, για έναν μακροχρόνια άνεργο που επανέρχεται, για έναν εργαζόμενο χωρίς προϋπηρεσία, ή για ένα στέλεχος που αλλάζει ρότα.
Τα μέλη της ΕΝΙΔΕΑ λειτουργούν βάσει ευρωπαϊκών προτύπων: παρέχουν ίσους όρους αμοιβής και ασφάλισης, διαφανείς συμβάσεις και σύγχρονα εργαλεία διαχείρισης ανθρώπινου δυναμικού. Οι εργαζόμενοι απολαμβάνουν πλήρη εργασιακά δικαιώματα – χωρίς καμία έκπτωση. Το ζήτημα δεν είναι η προστασία, αλλά η ασάφεια του ρυθμιστικού πλαισίου σε ό,τι αφορά τις ευθύνες μεταξύ Εταιρειών Προσωρινής Απασχόλησης και έμμεσου εργοδότη. Δεν ζητάμε εξαιρέσεις – ζητάμε σαφείς και δίκαιους κανόνες.
Σε μια εποχή που τόσο οι επιχειρήσεις όσο και οι εργαζόμενοι αναζητούν ευελιξία, η προσωρινή απασχόληση λειτουργεί ως καταλύτης. Προσφέρει ευκαιρίες, γεφυρώνει χάσματα και προσαρμόζεται γρήγορα σε πραγματικές ανάγκες. Αυτό είναι το μέλλον της εργασίας – και ήδη το υπηρετούμε.
Μια βασική πρόταση για το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο;
Ο κλάδος μας έχει ωριμάσει – το ίδιο πρέπει να συμβεί και με το θεσμικό του πλαίσιο. Ζητούμε την ξεκάθαρη νομοθετική αποσαφήνιση ότι οι Εταιρείες Προσωρινής Απασχόλησης (ΕΠΑ) δεν υποχρεούνται να διαθέτουν ιατρό εργασίας και τεχνικό ασφαλείας στους χώρους του έμμεσου εργοδότη. Η ευθύνη για τις συνθήκες εργασίας ανήκει εκεί όπου διεξάγεται η εργασία και ασκείται η καθημερινή εποπτεία – δηλαδή στον πελάτη/φορέα υποδοχής του προσωπικού.
Επιπλέον, είναι κρίσιμο να τονιστεί ότι ο πελάτης των ΕΠΑ είναι η επιχείρηση – όχι ο εργαζόμενος. Οι εργαζόμενοί μας δεν επιβαρύνονται οικονομικά με κανέναν τρόπο. Αντίθετα, βρίσκουν μέσα από τα μέλη μας ευκαιρίες ένταξης, εξέλιξης και εμπειρίας σε πραγματικές συνθήκες απασχόλησης. Χρειαζόμαστε σαφήνεια, ευθύτητα και δίκαιη κατανομή αρμοδιοτήτων στο υφιστάμενο νομοθετικό πλαίσιο.
Πώς κρίνετε το γεγονός ότι οι προκηρύξεις του Δημοσίου αποκλείουν τις ΕΠΑ;
Πρόκειται για μια παρωχημένη και στρεβλή αντίληψη, που αγνοεί τα δεδομένα της σύγχρονης αγοράς εργασίας. Όταν το Δημόσιο έχει επείγουσες ανάγκες – στα νοσοκομεία, σε εμβολιαστικά κέντρα, σε κοινωνικές δομές, σε ερευνητικά προγράμματα – επιλέγει να αποκλείει τη συνεργασία με Εταιρείες Προσωρινής Απασχόλησης, παρότι οι ΕΠΑ αποτελούν νόμιμο, πιστοποιημένο και αποτελεσματικό εργαλείο εύρεσης και διάθεσης προσωπικού.
Το εύλογο θα ήταν να υπάρχει η δυνατότητα προσωρινής συνεργασίας, μέχρι να ολοκληρωθούν οι διαδικασίες ΑΣΕΠ, με φορείς που έχουν την εμπειρία να εντοπίζουν κατάλληλους υποψήφιους άμεσα και υπεύθυνα – και αυτοί είναι οι εταιρείες-μέλη της ΕΝΙΔΕΑ.
Χαρακτηριστικά παραδείγματα:
- Η πρόσληψη μέσω ΔΥΠΑ 500 τραυματιοφορέων σε δημόσια νοσοκομεία, χωρίς να είναι σαφές αν προβλέπεται πιστοποίηση, εκπαίδευση ή έλεγχος βασικών προσόντων.
- Οι 100 νέες θέσεις στον ΟΠΕΚΕΠΕ, σε έναν οργανισμό που η ίδια η Πολιτεία έχει χαρακτηρίσει απαξιωμένο – ποιος διασφαλίζει ότι οι πρόσφατες προσλήψεις ανέργων μέσω ΔΥΠΑ πληρούν τις απαραίτητες προδιαγραφές και ποιος θα τους διαχειρίζεται με επαγγελματισμό;
Η απάντηση δεν είναι ιδεολογική, είναι λειτουργική. Οι ΕΠΑ είναι εδώ, με εμπειρία, εργαλεία και ανθρώπινο δυναμικό. Η θεσμική τους αξιοποίηση από το Δημόσιο δεν είναι χάρη – είναι ζήτημα αποτελεσματικότητας και ορθολογικής διαχείρισης ανθρώπινου δυναμικού.
Ποιος είναι ο ρόλος σας στην καταπολέμηση της αδήλωτης και των «μαύρων» πρακτικών;
Οι Εταιρείες Προσωρινής Απασχόλησης λειτουργούν ως θεσμικό ανάχωμα απέναντι στην αδήλωτη και υποδηλωμένη εργασία. Όλοι οι εργαζόμενοι που απασχολούνται μέσω των μελών της ΕΝΙΔΕΑ είναι δηλωμένοι στο ΕΡΓΑΝΗ, καλύπτονται πλήρως από ασφαλιστικά ταμεία, υπάγονται σε νόμιμες συμβάσεις και απολαμβάνουν όλα τα εργασιακά τους δικαιώματα.
Σε αντίθεση με άτυπες μορφές απασχόλησης ή «πειρατικές πλατφόρμες» που δρουν χωρίς κανέναν έλεγχο, οι νόμιμες ΕΠΑ διασφαλίζουν διαφάνεια, συμμόρφωση με τη νομοθεσία και αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας. Επιπλέον, όλα τα μέλη της ΕΝΙΔΕΑ έχουν υπογράψει και τηρούν τον Κώδικα Δεοντολογίας, ο οποίος είναι δημόσια αναρτημένος στον ιστότοπο της Ένωσης και εναρμονισμένος με τα πρότυπα του WEC Europe και WEC Global.
Η προσωρινή απασχόληση, όταν εφαρμόζεται σωστά, δεν είναι ρίσκο για τον εργαζόμενο – είναι εγγύηση.
Πώς μπορούν οι Ιδιωτικές Εταιρείες Απασχόλησης να συμβάλουν στην απασχόληση ευάλωτων ομάδων;
Οι Ιδιωτικές Εταιρείες Απασχόλησης μπορούν να λειτουργήσουν ως γέφυρα ένταξης για ευάλωτες ομάδες, όπως μακροχρόνια άνεργοι, μονογονεϊκές οικογένειες, άτομα με αναπηρία, πρόσφυγες και άτομα μεγαλύτερης ηλικίας. Μέσα από στοχευμένο matching, εξατομικευμένο mentoring και ευέλικτα μοντέλα εργασίας, έχουμε τη δυνατότητα να προσφέρουμε πραγματικές ευκαιρίες απασχόλησης, εκεί όπου συνήθως υπάρχουν αποκλεισμοί.
Σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, τέτοιες συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα χρηματοδοτούνται θεσμικά και εντάσσονται σε εθνικές στρατηγικές. Η Ελλάδα έχει κάθε λόγο να αξιοποιήσει αυτό το μοντέλο – με μετρήσιμα οφέλη για την κοινωνία και την οικονομία. Οι ΕΠΑ μπορούν να είναι μέρος της λύσης – με όρους σοβαρότητας, αξιοπιστίας και κοινωνικής υπευθυνότητας.
Πώς βλέπετε το μέλλον της εργασίας;
Το μέλλον της εργασίας διαμορφώνεται από ισχυρές παγκόσμιες τάσεις: τεχνολογική επιτάχυνση, ανάγκη για βιώσιμη ευελιξία και αναζήτηση νοήματος από τους ίδιους τους εργαζομένους. Η πρόσφατη έρευνα της World Employment Confederation (WEC), που πραγματοποιήθηκε από την FT Longitude με τη συμμετοχή 715 ανώτατων στελεχών από επιχειρήσεις της λίστας Forbes 2000, επιβεβαιώνει ότι βρισκόμαστε σε φάση βάθεως μετασχηματισμού.
Το 81% των στελεχών δηλώνει ότι η τεχνητή νοημοσύνη αλλάζει ριζικά τη σχέση δεξιοτήτων και ανθρώπινου δυναμικού, ενώ το 78% ανησυχεί πως τα σημερινά προγράμματα εκπαίδευσης δεν επαρκούν για να καλύψουν τις ανάγκες της τεχνολογικής εξέλιξης. Ταυτόχρονα, το 83% των επιχειρήσεων αναγνωρίζει την ευελιξία στο πού και πότε εργάζεται κάποιος ως εξίσου σημαντική με την αμοιβή, ενώ το 82% θεωρεί ξεπερασμένη την έννοια της «καριέρας μιας ζωής».
Η ευελιξία δεν είναι πλέον επιλογή – είναι στρατηγική αναγκαιότητα. Το 88% των ηγετικών στελεχών σχεδιάζει να αυξήσει τη συνεργασία με Ιδιωτικές Εταιρείες Απασχόλησης για να εξασφαλίσει ευελιξία και ταχύτητα προσαρμογής. Επιπλέον, το 52% προσανατολίζεται στην ενεργή προσέγγιση υποαπασχολούμενων και υποεκπροσωπούμενων ομάδων, αναγνωρίζοντας τη σημασία της ένταξης για την κάλυψη των κενών δεξιοτήτων.
Ωστόσο, η έρευνα υπογραμμίζει και τη ρυθμιστική υστέρηση: μόλις το 38% των στελεχών αισθάνεται ότι μπορεί να αξιοποιήσει το πλήρες φάσμα μορφών απασχόλησης, λόγω γραφειοκρατίας και νομικών περιορισμών. Είναι σαφές ότι απαιτούνται μεταρρυθμίσεις για να αναγνωριστούν ισότιμα όλες οι μορφές εργασίας – από την πλήρη και τη μερική, έως την εργασία μέσω Ιδιωτικών εταιρειών Απασχόλησης και την τηλεργασία – με πλήρη πρόσβαση σε δικαιώματα, κατάρτιση και δυνατότητες εξέλιξης.
Η εργασία δεν είναι πλέον απλώς απασχόληση. Είναι εμπειρία, ταυτότητα και μοχλός ενσωμάτωσης. Απαιτείται ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο, που θα στηρίζεται στην ευελιξία, τη συμπερίληψη και την αμοιβαία ευθύνη.
Η ΕΝΙΔΕΑ, εκπροσωπώντας τις Ιδιωτικές Εταιρείες Απασχόλησης στην Ελλάδα, είναι έτοιμη να συμβάλει ενεργά σ’ αυτή τη μετάβαση. Υποστηρίζουμε λύσεις με πραγματικό αντίκρισμα: στηρίζουμε την ανάπτυξη δεξιοτήτων, την ευελιξία στην πράξη και την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων, συμβάλλοντας στη διαμόρφωση μιας πιο προσιτής, αποτελεσματικής και δίκαιης αγοράς εργασίας.
Ποια είναι η συμβολή σας στην απασχολησιμότητα των νέων;
Καθοριστική. Οι Ιδιωτικές Εταιρείες Απασχόλησης λειτουργούν ως γέφυρα μετάβασης από την εκπαίδευση στην απασχόληση. Το 2023 και το 2024, μέσω των εταιρειών-μελών της ΕΝΙΔΕΑ, πάνω από 19.000 άτομα πλήρους απασχόλησης τοποθετήθηκαν σε θέσεις εργασίας – με μεγάλο ποσοστό να αφορά νέους χωρίς προϋπηρεσία. Παράλληλα, ο συνολικός κύκλος εργασιών του κλάδου ξεπερνά τα 420 εκατ. ευρώ, επιβεβαιώνοντας την πραγματική του δυναμική.
Οι Ιδιωτικές Εταιρείες Απασχόλησης παρέχουν τη δυνατότητα στους νέους να αποκτήσουν εμπειρία, επαγγελματική κουλτούρα, δεξιότητες και πρόσβαση σε ευκαιρίες που δεν καταγράφονται σε αγγελίες ή Ημέρες Καριέρας. Μέσα από στοχευμένο matching και καλή γνώση των αναγκών των επιχειρήσεων, μπορούμε να κατευθύνουμε την προσφορά ταλέντου με βάση τις σπουδές και τα χαρακτηριστικά κάθε υποψηφίου.
Στόχος των μελών της ΕΝΙΔΕΑ είναι η ενίσχυση της απασχολησιμότητας με ποιότητα, ταχύτητα και επαγγελματισμό. Μέσω συνεργασιών με πανεπιστήμια, ΙΕΚ, δήμους, επιμελητήρια και φορείς απασχόλησης, ενισχύουμε τη διασύνδεση με την αγορά εργασίας και προσφέρουμε στους νέους πραγματικές ευκαιρίες εξέλιξης.
