Περισσότερες από 200.000 θέσεις εργασίας στον ευρωπαϊκό τραπεζικό τομέα απειλούνται άμεσα κατά την επόμενη πενταετία, καθώς τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα ενσωματώνουν με ραγδαίους ρυθμούς την τεχνητή νοημοσύνη και προχωρούν στο κλείσιμο φυσικών καταστημάτων. Σύμφωνα με νέα έκθεση αναλυτών της Morgan Stanley, η οποία εξέτασε δεδομένα από 35 μεγάλους τραπεζικούς ομίλους που απασχολούν συνολικά 2,12 εκατομμύρια εργαζόμενους, ο κλάδος ενδέχεται να προχωρήσει σε μείωση του εργατικού δυναμικού κατά 10% έως το 2030. Η πρόβλεψη αυτή έρχεται σε μια χρονική συγκυρία όπου οι τράπεζες σπεύδουν να διασφαλίσουν την εξοικονόμηση πόρων που υπόσχεται η νέα τεχνολογία, μεταφέροντας παράλληλα όλο και μεγαλύτερο μέρος των λειτουργιών τους σε διαδικτυακά κανάλια.
Οι περικοπές αυτές αναμένεται να προέλθουν κυρίως από τις διευθύνσεις των λεγόμενων «κεντρικών υπηρεσιών» των τραπεζών. Στο στόχαστρο βρίσκονται ρόλοι διοικητικής υποστήριξης (back-office) και ενδιάμεσων λειτουργιών (middle-office), καθώς και θέσεις στους κρίσιμους τομείς της διαχείρισης κινδύνων και της κανονιστικής συμμόρφωσης. Βάσει της ανάλυσης, οι αλγόριθμοι της τεχνητής νοημοσύνης θεωρούνται πλέον ικανότεροι να επεξεργάζονται δεδομένα και υπολογιστικά φύλλα ταχύτερα και πιο αποτελεσματικά από τον ανθρώπινο παράγοντα. Μια μείωση της τάξης του 10% θα ισοδυναμούσε πρακτικά με την κατάργηση περίπου 212.000 θέσεων εργασίας, καθώς οι αλγόριθμοι αναλαμβάνουν τον φόρτο εργασίας ρουτίνας.
Τα τραπεζικά ιδρύματα προσβλέπουν σε κέρδη αποδοτικότητας που αγγίζουν το 30% μέσω της χρήσης AI και της περαιτέρω ψηφιοποίησης. Οι ευρωπαϊκοί δανειστές δέχονται έντονες πιέσεις από τους επενδυτές να μειώσουν τα κόστη και να ενισχύσουν την απόδοση ιδίων κεφαλαίων, η οποία υστερεί σταθερά έναντι των ανταγωνιστών τους στις ΗΠΑ. Οι αναλυτές επισημαίνουν ότι το AI προσφέρει την ευκαιρία βελτίωσης του δείκτη κόστους προς έσοδα, καθώς οι προηγούμενοι γύροι περικοπών έχουν εξαντλήσει τη δυναμική τους. Η αλλαγή αυτή θα είναι εντονότερη σε δανειστές που εστιάζουν στη λιανική και σε χώρες όπως η Γαλλία και η Γερμανία, όπου τα κόστη παραμένουν υψηλά.
Συγκεκριμένα ιδρύματα έχουν ήδη αρχίσει να υλοποιούν επιθετικές στρατηγικές αναδιάρθρωσης. Η ολλανδική ABN Amro ανακοίνωσε τον Νοέμβριο ότι σχεδιάζει να περικόψει περίπου το ένα πέμπτο του προσωπικού της έως το 2028. Παρομοίως, ο διευθύνων σύμβουλος της Société Générale, Slawomir Krupa, προειδοποίησε τον Μάρτιο ότι «τίποτα δεν είναι ιερό» στην εκστρατεία μείωσης της υψηλής βάσης κόστους της τράπεζας. Στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, η Goldman Sachs προειδοποίησε τον Οκτώβριο τους εργαζομένους για περικοπές και πάγωμα προσλήψεων έως το τέλος του 2025, στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας «OneGS 3.0» που στοχεύει στην αυτοματοποίηση διαδικασιών, από την ένταξη πελατών έως τις ρυθμιστικές αναφορές.
Η επίδραση της τεχνολογίας εξετάζεται σοβαρά και από την ελβετική UBS, η οποία πειραματίζεται με τη μετατροπή αναλυτών σε ψηφιακά είδωλα (avatars) για την ενημέρωση πελατών, ενώ έστειλε 250 ανώτατα στελέχη στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης για εκπαίδευση στο AI. Ωστόσο, ο Jason Napier, επικεφαλής έρευνας ευρωπαϊκών τραπεζών της UBS, σημείωσε ότι, αν και βλέπουμε αλλαγές στον έλεγχο, τη νομική και τη συμβουλευτική, οι τράπεζες δεν έχουν επιτύχει ακόμη βελτιωμένη αποδοτικότητα. Όπως εξήγησε, οι βάσεις κόστους παραμένουν μεγάλες και τα νέα ισχυρά εργαλεία δεν έχουν εφαρμοστεί πλήρως, υπογραμμίζοντας ότι όσοι χρειάζονται πειθώ για την αλλαγή πρέπει να εξετάσουν τα διαθέσιμα εργαλεία.
Παρά τον ενθουσιασμό, ηγετικά στελέχη του κλάδου συνιστούν προσοχή απέναντι στους κινδύνους της βιαστικής μετάβασης. Ο Conor Hillery, συν-διευθύνων σύμβουλος της JPMorgan Chase για την περιοχή EMEA, τόνισε ότι μέσα στην ορμή για το AI δεν πρέπει να χαθεί η κατανόηση των βασικών αρχών. Η τράπεζα προσπαθεί να ισορροπήσει τη χρήση της τεχνολογίας για την επιτάχυνση λειτουργιών με τη διασφάλιση ότι τα νεότερα στελέχη εκπαιδεύονται σωστά σε θεμελιώδεις εργασίες, όπως η κατασκευή μοντέλων ταμειακών ροών. Ο Hillery προειδοποίησε χαρακτηριστικά ότι, διαφορετικά, ο κλάδος «συσσωρεύει ένα μεγάλο πρόβλημα για το μέλλον», υποβαθμίζοντας την απαραίτητη ανθρώπινη τεχνογνωσία.
