Η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Ινδία ανακοίνωσαν την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων για μια ιστορική Συμφωνία Ελεύθερων Συναλλαγών (ΣΕΣ), η οποία δημιουργεί τη μεγαλύτερη ζώνη ελεύθερου εμπορίου στον κόσμο με πληθυσμό 2 δισεκατομμυρίων ανθρώπων. Σύμφωνα με την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, η συμφωνία στοχεύει στην εμβάθυνση της εταιρικής σχέσης μεταξύ των δύο μεγαλύτερων δημοκρατιών του πλανήτη, σε μια περίοδο γεωπολιτικών εντάσεων. Κεντρικός οικονομικός στόχος είναι ο διπλασιασμός των ευρωπαϊκών εξαγωγών προς την Ινδία έως το 2032, μέσω της κατάργησης ή μείωσης των δασμών στο 96,6% των εμπορικών κωδικών. Η εξέλιξη αυτή αναμένεται να εξοικονομήσει ετησίως 4 δισεκατομμύρια ευρώ σε δασμούς για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις.
Για την Ελλάδα, η συμφωνία έρχεται σε μια κομβική στιγμή, καθώς η χώρα επιδιώκει να κεφαλαιοποιήσει τη θέση της ως στρατηγική πύλη εισόδου της Ινδίας στην Ευρώπη μέσω του διαδρόμου IMEC. Σύμφωνα με την Έκθεση 2024-2025 του Γραφείου Οικονομικών και Εμπορικών Υποθέσεων στο Νέο Δελχί, το διμερές εμπόριο αγαθών υπέστη μεν μείωση αξίας κατά 59,6% στα 364 εκατ. ευρώ (382,06 εκατ. δολάρια) λόγω της πτώσης των πετρελαιοειδών, ωστόσο η συμφωνία ανοίγει νέες προοπτικές για προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας. Οι ελληνικές Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις (ΜΜΕ) αποκτούν πρόσβαση σε ειδικό κεφάλαιο στήριξης, το οποίο προβλέπει απλοποιημένες τελωνειακές διαδικασίες και σημεία επαφής για την αντιμετώπιση γραφειοκρατικών εμποδίων.
Μηδενικοί δασμοί σε ελαιόλαδο και μεταποιημένα τρόφιμα
Ο αγροδιατροφικός τομέας αποτελεί τον μεγάλο κερδισμένο, καθώς αίρονται οι απαγορευτικοί δασμοί που προστάτευαν την ινδική αγορά. Συγκεκριμένα, ο δασμός στο ελαιόλαδο, που ανέρχεται σήμερα στο 45%, θα μειωθεί σταδιακά στο 0% εντός πενταετίας, ανοίγοντας δρόμο για το «ελληνικό χρυσάφι» σε μια αγορά με ραγδαία αυξανόμενη μεσαία τάξη. Παράλληλα, καταργούνται άμεσα οι δασμοί ύψους 50-55% σε μεταποιημένα τρόφιμα, χυμούς φρούτων και κονσέρβες ροδάκινου, ενισχύοντας την ανταγωνιστικότητα των ελληνικών προϊόντων έναντι τοπικών ή τρίτων παραγωγών. Στα ακτινίδια, οι δασμοί μειώνονται από το 33% στο 10% (εντός ποσόστωσης), προσφέροντας ανάσα σε ένα προϊόν που δέχθηκε πιέσεις το 2024 (-29,7% σε αξία).
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει η ρύθμιση για το κρασί, προϊόν για το οποίο η Ινδία εφάρμοζε έναν από τους υψηλότερους δασμούς παγκοσμίως (150%). Η συμφωνία προβλέπει άμεση μείωση στο 75% με την έναρξη ισχύος και σταδιακή αποκλιμάκωση έως το 20% για τα κρασιά υψηλής ποιότητας (premium) και στο 30% για τα μεσαίας κατηγορίας. Επιπλέον, τα παραδοσιακά ελληνικά προϊόντα θωρακίζονται μέσω της συμφωνίας για τις Γεωγραφικές Ενδείξεις (ΓΕ), η οποία εξαλείφει τον αθέμιτο ανταγωνισμό από απομιμήσεις προϊόντων όπως η Φέτα. Η δυναμική των ελληνικών τροφίμων επιβεβαιώνεται ήδη από την κορινθιακή σταφίδα, η οποία κατέγραψε εντυπωσιακή αύξηση εξαγωγών κατά 85,6% το οικονομικό έτος 2024-25.
Κυριαρχία στη ναυτιλία και βιομηχανικές ευκαιρίες
Στον κρίσιμο τομέα των υπηρεσιών, η συμφωνία διασφαλίζει προνομιακή και πλήρη πρόσβαση στην ινδική αγορά θαλάσσιων μεταφορών. Βάσει των στοιχείων της Τράπεζας της Ελλάδος για το 2024, οι συνολικές εισπράξεις υπηρεσιών από την Ινδία ανήλθαν στα 733 εκατ. ευρώ. Από αυτά, τα 615,7 εκατ. ευρώ (ποσοστό 84%) προήλθαν αποκλειστικά από τις θαλάσσιες μεταφορές, επιβεβαιώνοντας τον κυρίαρχο ρόλο του ελληνικού εμπορικού στόλου στη διακίνηση των ινδικών προϊόντων. Η συμφωνία «κλειδώνει» αυτή τη θέση ισχύος, επιτρέποντας στους Έλληνες πλοιοκτήτες να εκμεταλλευτούν την προβλεπόμενη αύξηση του εμπορικού όγκου μεταξύ των δύο ηπείρων.
Στον βιομηχανικό κλάδο, η πλήρης κατάργηση των δασμών σε μηχανήματα (από 44% σε 0%) και χημικά προϊόντα (από 22% σε 0%) ευνοεί τις ελληνικές εξαγωγές και τις επενδύσεις. Ήδη, τα μάρμαρα και οι τραβερτίνες σημείωσαν αύξηση εξαγωγών κατά 33,9%, φτάνοντας τα 11,5 εκατ. ευρώ (12,09 εκατ. δολάρια), ενώ τα προϊόντα κυκλικής οικονομίας, όπως το scrap αλουμινίου και χαρτιού, αποτελούν σταθερή βάση των εμπορικών ροών. Η συμφωνία αναμένεται να ενισχύσει περαιτέρω αυτές τις ροές, καθώς η Ινδία υλοποιεί μαζικά έργα υποδομής και αστικής ανάπλασης που απαιτούν ποιοτικά δομικά υλικά και πρώτες ύλες.
Τουριστική ανάπτυξη και στρατηγικές επενδύσεις
Στο πεδίο των επενδύσεων, η συμφωνία πλαισιώνει την ήδη ισχυρή παρουσία ινδικών ομίλων στην Ελλάδα, με αιχμή του δόρατος την κατασκευή του νέου Διεθνούς Αερολιμένα στο Καστέλι Κρήτης από την GMR Airports. Το έργο, ύψους περίπου 850 εκατ. ευρώ, έχει ολοκληρωθεί κατά 60% και αναμένεται να λειτουργήσει το 2027. Παράλληλα, η ανακοίνωση για την έναρξη απευθείας πτήσεων εντός του 2026 από τις εταιρείες IndiGo και Aegean αναμένεται να λειτουργήσει πολλαπλασιαστικά για τον τουρισμό. Οι αφίξεις από την Ινδία έχουν ήδη αυξηθεί κατά 18% το 2024, φτάνοντας τους 53.000 επισκέπτες, ενώ καταγράφεται αύξηση 37% στο ενδιαφέρον για απόκτηση ακινήτων μέσω Golden Visa.
