Ευρωπαίοι νομοθέτες ενέκριναν γνωμοδότηση η οποία εισηγείται την απαγόρευση πρόσβασης των νέων κάτω των 16 ετών στις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης χωρίς τη συγκατάθεση των γονέων τους. Η συγκεκριμένη θέση ορίζει ρητά ότι η είσοδος στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δεν πρέπει να επιτρέπεται σε παιδιά κάτω των 13 ετών υπό οποιεσδήποτε συνθήκες. Η κίνηση αυτή αποτελεί συνέχεια του ψηφίσματος που πέρασε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τον περασμένο Νοέμβριο, ζητώντας από την Ευρωπαϊκή Ένωση τον καθορισμό συγκεκριμένων ορίων ηλικίας για την ψηφιακή δραστηριότητα των ανηλίκων.
Σύμφωνα με επίσημο δελτίο τύπου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η γνωμοδότηση προωθεί την εφαρμογή αποτελεσματικών και φιλικών προς την ιδιωτικότητα μεθόδων για την επαλήθευση ηλικίας σε ολόκληρη την επικράτεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Παράλληλα, το κείμενο απευθύνει έκκληση για την ενίσχυση και τη συνεπή επιβολή της υφιστάμενης νομοθεσίας που αφορά την προστασία των παιδιών στον ψηφιακό χώρο. Οι νομοθέτες επιδιώκουν τη διασφάλιση ενός περιβάλλοντος όπου οι πλατφόρμες θα φέρουν αυξημένη ευθύνη για το περιεχόμενο και τις λειτουργίες που εκθέτουν σε κίνδυνο τους ανήλικους χρήστες.
Πρόταση για ενιαία όρια ηλικίας στην Ευρώπη
Το κείμενο της γνωμοδότησης προτείνει την ενσωμάτωση της απαγόρευσης σε μια μελλοντική νομοθετική πράξη υπό την ονομασία «Digital Fairness Act» (Πράξη για την Ψηφιακή Δίκαιη Μεταχείριση). Οι ευρωβουλευτές υποστηρίζουν ότι οι νέοι κανόνες πρέπει να καλύπτουν πρακτικές όπως η στοχευμένη διαφήμιση, οι προωθήσεις μέσω influencers, τα εθιστικά χαρακτηριστικά σχεδιασμού και τα εικονικά νομίσματα στα βιντεοπαιχνίδια. Επιπλέον, προτείνεται η συμπερίληψη ρυθμίσεων για τα «loot boxes», με στόχο την προστασία των ανηλίκων από την οικονομική εκμετάλλευση και τον εθισμό που προκαλούν οι παραπλανητικοί σχεδιασμοί ιστοτόπων.
Παρόλο που το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δεν διαθέτει την εξουσία να προτείνει απευθείας νέους νόμους και οι γνωμοδοτήσεις του δεν έχουν δεσμευτικό χαρακτήρα, οι θέσεις αυτές επηρεάζουν τη στρατηγική της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Η γνωμοδότηση συντάχθηκε από την Επιτροπή Εσωτερικής Αγοράς και Προστασίας των Καταναλωτών (IMCO) για μια έκθεση της οποίας ηγείται η Επιτροπή Πολιτισμού και Παιδείας (CULT). Η συνεργασία των επιτροπών στοχεύει στη διαμόρφωση ενός πλαισίου που θα κλείνει τα κενά των υπαρχόντων νόμων χωρίς να επιβαρύνει υπερβολικά τις επιχειρήσεις με περιττές γραφειοκρατικές διαδικασίες.
Κίνδυνοι από την τεχνητή νοημοσύνη στους νέους
Η γνωμοδότηση εξετάζει επίσης τη χρήση εργαλείων που βασίζονται στην τεχνητή νοημοσύνη, επισημαίνοντας τους σοβαρούς κινδύνους που συνδέονται με την παραπληροφόρηση και τη χειραγώγηση των νέων. Το κείμενο υπογραμμίζει την πιθανότητα εμφάνισης φαινομένων όπως η συναισθηματική εξάρτηση από ψηφιακά εργαλεία, γεγονός που καθιστά απαραίτητη τη θέσπιση αυστηρών διασφαλίσεων. Οι ευρωβουλευτές ζητούν μια ολιστική ευρωπαϊκή στρατηγική η οποία θα συνδυάζει την ασφάλεια εκ σχεδιασμού (safety-by-design) με τον έλεγχο των αλγορίθμων και την ελαχιστοποίηση των δεδομένων που συλλέγονται από ανηλίκους.
Σύμφωνα με το κείμενο της πρότασης, η ενιαία ευρωπαϊκή στρατηγική πρέπει να προάγει την πρόληψη θεμάτων ψυχικής υγείας, τον ψηφιακό γραμματισμό και τη διαφάνεια των αλγορίθμων στις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης. Η προσέγγιση αυτή επιδιώκει την ενδυνάμωση όλων των νέων και την παροχή ίσης προστασίας, ενώ ταυτόχρονα τονίζεται η ανάγκη για αναγνώριση της γονικής ευθύνης. Οι γονείς θα πρέπει να εκπαιδεύονται σχετικά με τους κινδύνους του διαδικτύου, ώστε να είναι σε θέση να λαμβάνουν τεκμηριωμένες αποφάσεις για την ψηφιακή ζωή των παιδιών τους.
Διεθνής τάση για απαγόρευση των κοινωνικών δικτύων
Η πρωτοβουλία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου εντάσσεται σε ένα ευρύτερο διεθνές κίνημα για τον περιορισμό της πρόσβασης των εφήβων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Η Αυστραλία προχώρησε τον περασμένο Δεκέμβριο στην απαγόρευση της χρήσης των πλατφορμών για νέους κάτω των 16 ετών, ενώ η Ισπανία, η Γαλλία, η Ολλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο ανακοίνωσαν ότι μελετούν ή σχεδιάζουν αντίστοιχα μέτρα για ηλικίες κάτω των 15 ή 16 ετών. Οι εθνικές κυβερνήσεις αναγνωρίζουν ολοένα και περισσότερο την ανάγκη για νομοθετική παρέμβαση με στόχο τη μείωση της έκθεσης των παιδιών σε επιβλαβείς ψηφιακές πρακτικές.
Στην Ελλάδα, η κυβέρνηση βρίσκεται πολύ κοντά στην ανακοίνωση της απαγόρευσης χρήσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης για ανηλίκους κάτω των 15 ετών, σύμφωνα με πληροφορίες που έδωσε ανώτερη κυβερνητική πηγή στο Reuters. Το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης εμφανίζεται έτοιμο να υλοποιήσει την απόφαση, καθώς θεωρείται ότι η λειτουργία του «Kids Wallet» από τον περασμένο Νοέμβριο αποτελεί το απαραίτητο εργαλείο για την εφαρμογή του μέτρου. Οι ελληνικές αρχές εκτιμούν ότι η συγκεκριμένη υποδομή επιτρέπει τον έλεγχο και την ταυτοποίηση της ηλικίας των χρηστών με αποτελεσματικό τρόπο.
