Η παγκόσμια ισχύς παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές σημείωσε άνοδο κατά το 2025, φτάνοντας συνολικά τα 5149 γιγαβάτ. Ο Διεθνής Οργανισμός Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας δημοσίευσε δεδομένα που δείχνουν ότι η ετήσια αύξηση ανήλθε σε 15,5%, με την προσθήκη 692 γιγαβάτ στο παγκόσμιο δίκτυο. Η πράσινη ενέργεια κατέλαβε μερίδιο 85,6% του συνόλου των νέων εγκαταστάσεων ισχύος παγκοσμίως. Η εξέλιξη αυτή επιβεβαιώνει τη σταδιακή υποχώρηση των συμβατικών πηγών ενέργειας, καθώς οι επενδύσεις στρέφονται μαζικά προς βιώσιμες λύσεις για την κάλυψη των αναγκών σε διεθνές επίπεδο.
Οι γεωπολιτικές εντάσεις αναδεικνύουν εκ νέου την ενέργεια ως κεντρικό ζήτημα της διεθνούς πολιτικής και οικονομικής ατζέντας. Η κλιμάκωση των συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή προκαλεί ανησυχίες για την ασφάλεια του εφοδιασμού και τη μεταβλητότητα των τιμών των ορυκτών καυσίμων. Σε αυτό το πλαίσιο, οι ανανεώσιμες πηγές προσφέρουν τη δυνατότητα δημιουργίας συστημάτων που είναι λιγότερο ευάλωτα σε εξωτερικές διαταραχές. Καθώς πρόκειται για εγχώριες πηγές, η αύξηση της συμμετοχής τους στα εθνικά ενεργειακά μείγματα περιορίζει την έκθεση στις διακυμάνσεις των διεθνών αγορών. Η ανάπτυξη αυτών των τεχνολογιών ενισχύει τη σταθερότητα των οικονομιών έναντι απρόβλεπτων κρίσεων.
Κατανομή των νέων εγκαταστάσεων ανά τεχνολογία
Η ηλιακή ενέργεια αποτέλεσε τον κύριο μοχλό ανάπτυξης κατά το προηγούμενο έτος, καλύπτοντας 511 γιγαβάτ ή περίπου το 75% των νέων προσθηκών. Ακολούθησε η αιολική ενέργεια με 159 γιγαβάτ, ενώ οι δύο αυτές τεχνολογίες συγκέντρωσαν το 96,8% του συνόλου των πράσινων έργων. Η τάση αυτή συνδέεται με τη συνεχή μείωση του κόστους παραγωγής, καθιστώντας τις συγκεκριμένες επιλογές τις πλέον ανταγωνιστικές στην παγκόσμια αγορά. Η βιοενέργεια κατέλαβε την τρίτη θέση με ετήσια αύξηση 2,3%, προσθέτοντας 3,4 γιγαβάτ στη συνολική ισχύ. Η συγκέντρωση των κεφαλαίων σε ηλιακά και αιολικά συστήματα αντικατοπτρίζει την τεχνολογική ωριμότητα των κλάδων αυτών.
Παρά τη συνολική πρόοδο, τα δεδομένα αποκαλύπτουν σημαντικές αποκλίσεις μεταξύ των γεωγραφικών περιοχών του πλανήτη. Η Ασία διατήρησε την ηγετική της θέση, συνεισφέροντας το 74,2% της νέας ισχύος με ρυθμό ανάπτυξης 21,6%. Η Αφρική κατέγραψε τη μεγαλύτερη ιστορική της αύξηση κατά 15,9%, κυρίως λόγω νέων υποδομών στην Αιθιοπία, τη Νότια Αφρική και την Αίγυπτο. Παράλληλα, η Μέση Ανατολή σημείωσε άνοδο 28,9%, υπό την καθοδήγηση των επενδυτικών προγραμμάτων της Σαουδικής Αραβίας. Αντίθετα, η Κεντρική Αμερική και η Καραϊβική παρουσίασαν τη χαμηλότερη συνολική ισχύ, αναδεικνύοντας την ανάγκη για στοχευμένη χρηματοδότηση σε αναπτυσσόμενες οικονομίες.
Η ενίσχυση της ανθεκτικότητας των ενεργειακών συστημάτων
Ο γενικός διευθυντής του IRENA, Francesco La Camera, επισήμανε ότι σε περιόδους αβεβαιότητας η ανανεώσιμη ενέργεια επιδεικνύει σταθερότητα στην επέκτασή της. Η στροφή αυτή αποτελεί ένδειξη της αγοράς για την ανάγκη δημιουργίας ανθεκτικών συστημάτων παραγωγής. Ένα αποκεντρωμένο ενεργειακό μοντέλο με αυξημένη συμμετοχή πράσινων πηγών και περισσότερους συμμετέχοντες είναι δομικά πιο σταθερό. Οι χώρες που επένδυσαν έγκαιρα στην ενεργειακή μετάβαση παρουσιάζουν περιορισμένες οικονομικές απώλειες κατά τη διάρκεια κρίσεων. Η στρατηγική αυτή ενισχύει την εθνική ασφάλεια και την ανταγωνιστικότητα των κρατών που υιοθετούν το νέο ενεργειακό πρότυπο.
Στο πεδίο των εξειδικευμένων τεχνολογιών, τα φωτοβολταϊκά (solar PV) αποτέλεσαν το μεγαλύτερο μέρος των ηλιακών προσθηκών με 510,3 γιγαβάτ. Στην υδροηλεκτρική ενέργεια προστέθηκαν 18,4 γιγαβάτ, με την Κίνα να υλοποιεί το 96% των νέων έργων παγκοσμίως. Σημαντική κινητικότητα σημειώθηκε επίσης στην αιολική ισχύ, η οποία αναπτύχθηκε κατά 14% σε σύγκριση με το 2024. Η Κίνα κατέλαβε ξανά την πρώτη θέση στις αιολικές εγκαταστάσεις με 119,4 γιγαβάτ, ενώ η Ινδία ακολούθησε με 6,3 γιγαβάτ. Η συγκέντρωση της παραγωγής σε συγκεκριμένες αγορές υπογραμμίζει την ανάγκη για ευρύτερη διασπορά των παραγωγικών υποδομών σε όλες τις ηπείρους.
Εναλλακτικές τεχνολογίες και κάλυψη αναγκών εκτός δικτύου
Η βιοενέργεια ενισχύθηκε κατά 3,4 γιγαβάτ, με την Ιαπωνία να διπλασιάζει τον ρυθμό ανάπτυξής της σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Η γεωθερμία παρουσίασε σταθερότητα, προσθέτοντας 0,3 γιγαβάτ με κύριες συνεισφορές από τις Φιλιππίνες και την Ινδονησία. Η Γερμανία, η Τουρκία και η Ιαπωνία συμμετείχαν επίσης στην επέκταση αυτής της τεχνολογικής κατηγορίας. Η διαφοροποίηση των διαθέσιμων πηγών θεωρείται αναγκαία για την εξισορρόπηση των φορτίων στα εθνικά δίκτυα διανομής. Οι επενδύσεις σε λιγότερο διαδεδομένες μορφές ενέργειας παρέχουν επιπλέον επιλογές για τη διασφάλιση της ενεργειακής επάρκειας σε μακροπρόθεσμη βάση.
Η ηλεκτρική ενέργεια εκτός κεντρικού δικτύου (off-grid) επεκτάθηκε κατά 1,7 γιγαβάτ, με τα ηλιακά συστήματα να κυριαρχούν στην κατηγορία. Η ανάπτυξη αυτή αποτελεί κεντρικό παράγοντα για την παροχή ενέργειας σε απομακρυσμένες περιοχές που δεν διαθέτουν πρόσβαση σε σταθερές υποδομές. Η ετήσια αναφορά του IRENA υπογραμμίζει ότι οι οικονομίες με χαμηλό μερίδιο ανανεώσιμων πηγών παραμένουν εκτεθειμένες σε κινδύνους. Η ανάγκη για τη γεφύρωση του ενεργειακού χάσματος μεταξύ αναπτυγμένων και αναπτυσσόμενων περιοχών κρίνεται επιτακτική. Η διεθνής συνεργασία παραμένει το βασικό εργαλείο για τη μεταφορά τεχνογνωσίας προς τις περιοχές που υστερούν.
