Δεκαοκτώ χώρες με ισχυρή παρουσία στη ναυτιλία, μεταξύ τους η Ελλάδα, προειδοποιούν ότι οι διαδοχικές πιέσεις στις θαλάσσιες εφοδιαστικές αλυσίδες αποτελούν ενδείξεις μιας «διαρθρωτικής μεταβολής» στο παγκόσμιο εμπόριο. Σε κοινή δήλωση, η Consultative Shipping Group (CSG) συνδέει τις ένοπλες συγκρούσεις, τους εμπορικούς περιορισμούς και τα ακραία καιρικά φαινόμενα με τον κατακερματισμό των αγορών, το υψηλότερο κόστος για επιχειρήσεις και καταναλωτές και την αύξηση των εμπορικών και περιβαλλοντικών κινδύνων.
Η προειδοποίηση αφορά έναν κλάδο από τον οποίο διέρχεται πάνω από το 80% του παγκόσμιου εμπορίου, από ηλεκτρονικά προϊόντα και αυτοκίνητα έως σιτηρά, μέταλλα, πετρέλαιο και φυσικό αέριο. Η CSG υποστηρίζει ότι οι θαλάσσιες οδοί χρησιμοποιούνται όλο και περισσότερο ως μέσα άσκησης πίεσης και ως πεδία κινδύνου, ενώ η αβεβαιότητα για την πρόσβαση σε λιμάνια ή διαδρομές δυσχεραίνει τον μακροπρόθεσμο εμπορικό σχεδιασμό.
Οι πιέσεις στις θαλάσσιες διαδρομές
Η ομάδα παραπέμπει σε μια ακολουθία διαταραχών, από την πανδημία COVID-19 και τον πόλεμο στην Ουκρανία έως την ξηρασία στη Διώρυγα του Παναμά και τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή. Ως πλέον οξύ παράδειγμα προβάλλεται το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, μετά τα πλήγματα των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν τον Φεβρουάριο. Ο πόλεμος με το Ιράν αύξησε τις τιμές πετρελαίου, καυσίμων και φυσικού αερίου, ενισχύοντας τις παγκόσμιες πληθωριστικές πιέσεις.
Η κυβέρνηση του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έχει κατά καιρούς ανακοινώσει ότι τα Στενά έχουν καθαριστεί από νάρκες και έχει προσφέρει συνοδεία του αμερικανικού Πολεμικού Ναυτικού στα διερχόμενα πλοία. Στέλεχος του κλάδου με γνώση της κατάστασης δήλωσε, ωστόσο, στο Bloomberg ότι ο κίνδυνος επίθεσης, για παράδειγμα με drone, παρέμενε υπερβολικά μεγάλος για τη διέλευση ακόμη και με αμερικανική συνοδεία. Το ίδιο πρόσωπο ανέφερε ότι Αμερικανοί αξιωματούχοι είχαν συμβουλεύσει ιδιωτικά τα πλοία να περιμένουν πριν επιχειρήσουν έξοδο από τον Περσικό Κόλπο.
Εμπορική ένταση και «σκιώδης» στόλος
Η κοινή δήλωση αποφεύγει ονομαστικές αναφορές στις ΗΠΑ και την Κίνα. Τα διεθνή μέσα εντάσσουν, πάντως, την παρέμβαση στο περιβάλλον της μεταξύ τους έντασης, της εμπορικής πολιτικής του Τραμπ και της διεύρυνσης της κινεζικής στρατιωτικής παρουσίας στη Νότια Σινική Θάλασσα. Ο πρόεδρος της Κίνας Σι Τζινπίνγκ πρόκειται να συναντήσει τον Τραμπ στην Ουάσιγκτον αργότερα μέσα στον ίδιο μήνα, ενώ η εύθραυστη δασμολογική εκεχειρία των δύο πλευρών λήγει τον Νοέμβριο.
Εάν η εκεχειρία εκπνεύσει χωρίς παράταση, ενδέχεται να επιστρέψουν υψηλότεροι δασμοί και άλλοι περιορισμοί. Σε αυτούς περιλαμβάνονται βαριές χρεώσεις για πλοία κινεζικής κατασκευής ή ιδιοκτησίας που προσεγγίζουν αμερικανικά λιμάνια, οι οποίες, σύμφωνα με το Bloomberg, προκάλεσαν έντονη αναστάτωση στη ναυτιλιακή αγορά όταν προτάθηκαν και εφαρμόστηκαν για σύντομο διάστημα το προηγούμενο έτος.
Ξεχωριστή απειλή για τη συνοχή της αγοράς αποτελεί, κατά την CSG, η διεύρυνση ενός ανεξέλεγκτου «σκιώδους» στόλου. Εκατοντάδες πλοία φέρονται να παρακάμπτουν κυρώσεις και να δραστηριοποιούνται εκτός των συνήθων πλαισίων ασφάλισης, ασφάλειας και διαφάνειας. Η ομάδα εκτιμά ότι διαμορφώνεται έτσι ένα σύστημα δύο ταχυτήτων, με το ένα τμήμα να διέπεται από κανόνες και το άλλο από αδιαφάνεια, εξέλιξη που υπονομεύει την εμπιστοσύνη και την προβλεψιμότητα στις θαλάσσιες αγορές.
Το αίτημα των 18 χωρών
Η CSG ζητεί συνεπή εφαρμογή των υφιστάμενων διεθνών κανόνων σε όλες τις δικαιοδοσίες, περισσότερη διαφάνεια και ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των αρμόδιων αρχών. Επικαλείται τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας ως το βασικό νομικό πλαίσιο για τις θαλάσσιες δραστηριότητες και τον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό ως το κεντρικό φόρουμ ανάπτυξης παγκόσμιων προτύπων για την ελευθερία της ναυσιπλοΐας, την ασφάλεια και τον θεμιτό ανταγωνισμό.
Στην ομάδα συμμετέχουν το Βέλγιο, ο Καναδάς, η Δανία, η Φινλανδία, η Γαλλία, η Γερμανία, η Ελλάδα, η Ιταλία, η Ιαπωνία, η Δημοκρατία της Κορέας, η Ολλανδία, η Νορβηγία, η Πολωνία, η Πορτογαλία, η Σιγκαπούρη, η Ισπανία, η Σουηδία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Οι 18 χώρες καλούν όλα τα ναυτιλιακά κράτη να στηρίξουν την ελευθερία της ναυσιπλοΐας και τα πολυμερή νομικά πλαίσια, θεωρώντας ότι η βαθύτερη διάσπαση των αλυσίδων θα αυξήσει τον κίνδυνο νέων διαταραχών σε κομβικά θαλάσσια περάσματα.
