Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, υπέγραψε εκτελεστικό διάταγμα που προβλέπει την επιβολή δασμών από 10% έως 41% στις εισαγωγές από δεκάδες χώρες, στο πλαίσιο μιας νέας προσπάθειας να επανακαθορίσει τους όρους του παγκόσμιου εμπορίου. Οι δασμοί αυτοί, που επηρεάζουν τόσο ανεπτυγμένες όσο και αναπτυσσόμενες οικονομίες, πρόκειται να τεθούν σε ισχύ σε επτά ημέρες, ενώ για το Μεξικό δόθηκε παράταση 90 ημερών, επιτρέποντας περιθώριο για περαιτέρω διαπραγματεύσεις μεταξύ των δύο χωρών.
Σύμφωνα με τα όσα ανακοινώθηκαν, οι νέοι δασμοί καλύπτουν μεγάλο αριθμό εμπορικών εταίρων, μεταξύ των οποίων και μακροχρόνιοι σύμμαχοι των ΗΠΑ, δημιουργώντας νέο κύκλο αβεβαιότητας για τις διεθνείς αγορές και τροφοδοτώντας ανησυχίες για πληθωριστικές πιέσεις στην αμερικανική οικονομία. Οι νέοι συντελεστές καθορίζονται στο 25% για τις εξαγωγές της Ινδίας προς τις ΗΠΑ, στο 20% για την Ταϊβάν, στο 30% για τη Νότια Αφρική και στο 39% για την Ελβετία. Ο Καναδάς θα βρεθεί αντιμέτωπος με δασμούς 35%, από 25% προηγουμένως, λόγω, όπως αναφέρεται, ανεπαρκούς συνεργασίας στην αντιμετώπιση της διακίνησης φαιντανύλης προς τις ΗΠΑ. Για το Μεξικό, η ισχύς των δασμών παρατείνεται, μετά από επικοινωνία του Τραμπ με την πρόεδρο της χώρας, με στόχο την επίτευξη εμπορικής συμφωνίας εντός του επόμενου τριμήνου.
Εκτός από της μεγάλες οικονομίες, το νέο πλαίσιο επηρεάζει και ορισμένες από τις φτωχότερες ή πιο ασταθείς χώρες, όπως η Συρία, που θα βρεθεί αντιμέτωπη με δασμό 41%, το Λάος και η Μιανμάρ με 40%, η Λιβύη με 30%, το Ιράκ με 35% και η Σρι Λάνκα με 20%. Η Λεσότο, μια μικρή αφρικανική χώρα, θα επιβαρυνθεί με δασμό 15%, έναντι της αρχικής απειλής για 50%. Για τη Βραζιλία, αν και ο βασικός συντελεστής καθορίστηκε στο 10%, διατηρείται η προηγούμενη ρύθμιση για επιβολή δασμών 40% σε συγκεκριμένες κατηγορίες προϊόντων, ως αντίδραση στις διώξεις κατά του πρώην προέδρου Μπολσονάρου.
Η αρχική ανακοίνωση των δασμών είχε προκαλέσει σημαντικές απώλειες στις αγορές, ωστόσο αυτή τη φορά οι αντιδράσεις ήταν ηπιότερες, με ήπιες διακυμάνσεις στις ασιατικές συναλλαγές την Παρασκευή. Το διάταγμα προβλέπει ότι τα νέα μέτρα θα τεθούν σε ισχύ για 68 χώρες και την Ευρωπαϊκή Ένωση των 27 κρατών-μελών εντός μίας εβδομάδας, με την παράταση να αποδίδεται στην ανάγκη εναρμόνισης των τιμολογίων μεταξύ των εταίρων. Ανώτατος κυβερνητικός αξιωματούχος, που δεν κατονομάζεται, σημείωσε ότι το επιπλέον χρονικό περιθώριο κρίθηκε απαραίτητο για την ομαλή εφαρμογή των δασμών.
Ο πρόεδρος Τραμπ υποστήριξε ότι τα νέα μέτρα εφαρμόζονται «ομαλά» και επανέλαβε σε συνέντευξή του πως για τις χώρες που περιλαμβάνονται στο διάταγμα είναι πλέον «πολύ αργά» για να αποφύγουν τους δασμούς, αφήνοντας πάντως ανοιχτό το ενδεχόμενο μελλοντικών διαπραγματεύσεων. Σε παράλληλες νομικές εξελίξεις, το ομοσπονδιακό εφετείο των ΗΠΑ εξέτασε αγωγές που αμφισβητούν τη χρήση εκτάκτων οικονομικών εξουσιών από τον πρόεδρο για την επιβολή καθολικών δασμών, ενώ η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου ανέφερε ότι όσες χώρες δεν έχουν λάβει σχετική επιστολή ή δεν έχουν διαπραγματευτεί εμπορικό πλαίσιο, θα ενημερωθούν επισήμως είτε με νέα επιστολή είτε με διάταγμα.
Ορισμένες χώρες, όπως το Πακιστάν, κατάφεραν να διαπραγματευτούν χαμηλότερους συντελεστές –εν προκειμένω 19%– ενώ άλλες δεν είχαν τη δυνατότητα προσέγγισης. Για χώρες που δεν κατονομάζονται στο διάταγμα, η βασική επιβάρυνση ορίζεται στο 10%. Η Κίνα βρίσκεται υπό καθεστώς ξεχωριστής διαπραγμάτευσης, με προθεσμία για αυξημένους δασμούς να μετατίθεται για τις 12 Αυγούστου, ενώ η σχετική συμφωνία παράτασης τελεί υπό εξέταση από τον Λευκό Οίκο.
Αξίζει να σημειωθεί ότι ο πρόεδρος της Ταϊβάν χαρακτήρισε τους δασμούς για τη χώρα του ως «προσωρινούς» και άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο περαιτέρω μείωσης, εφόσον επιτευχθεί συμφωνία με τις ΗΠΑ. Αντίστοιχα, η Ταϊλάνδη χαρακτήρισε την επιβολή του δασμού 19% ως «επιτυχία», κάνοντας λόγο για προσέγγιση που διασφαλίζει τόσο την εξαγωγική της βάση όσο και τη μακροπρόθεσμη οικονομική της σταθερότητα.
Η παράταση για το Μεξικό αποτρέπει την άμεση επιβολή δασμών 30% σε μεγάλο μέρος των προϊόντων, πλην αυτοκινήτων και μετάλλων που υπάγονται στη Συμφωνία ΗΠΑ-Μεξικού-Καναδά, και επετεύχθη έπειτα από επικοινωνία Τραμπ με τη Μεξικανή πρόεδρο. Ο δασμός για το Μεξικό παραμένει προσωρινά στο 25% για ακόμη 90 ημέρες. Σε ανάλογο πλαίσιο, οι πρόσφατες απειλές Τραμπ προς την ΕΕ και το Μεξικό για επιβολή δασμών 30% από 1η Αυγούστου ακολούθησαν συμφωνία με τις Βρυξέλλες για βασικό συντελεστή 15% από την ίδια ημερομηνία.
Σύμφωνα με κυβερνητικό αξιωματούχο, επίκεινται και άλλες ανακοινώσεις εμπορικών συμφωνιών, χωρίς να δίνονται περαιτέρω λεπτομέρειες. Από την πρώτη ανακοίνωση των νέων μέτρων στις 2 Απριλίου, ο Τραμπ είχε υποσχεθεί «ανταποδοτικούς» δασμούς ως απάντηση για τα «χρόνια εκμετάλλευσης» των ΗΠΑ από τους εμπορικούς εταίρους. Μέχρι τα τέλη Ιουλίου, μόνο οκτώ χώρες ή εμπορικά μπλοκ είχαν καταλήξει σε συμφωνία με τον Λευκό Οίκο – το Ηνωμένο Βασίλειο, το Βιετνάμ, την Ινδονησία, τις Φιλιππίνες, τη Νότια Κορέα, την Ιαπωνία, το Πακιστάν και την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Άλλωστε, ΗΠΑ και Ευρωπαϊκή Ένωση κατέληξαν τελικά σε εμπορική συμφωνία, μετά από διαπραγματεύσεις που κράτησαν ως την τελευταία στιγμή. Η συμφωνία προβλέπει την επιβολή δασμού 15% στα περισσότερα ευρωπαϊκά προϊόντα που εισάγονται στις ΗΠΑ, συμπεριλαμβανομένων των αυτοκινήτων, ποσοστό μικρότερο από το 30% που είχε απειλήσει αρχικά ο Ντόναλντ Τραμπ, αλλά υψηλότερο από το 10% που επιδίωκε η ΕΕ. Εξαιρούνται από το νέο δασμό συγκεκριμένες κατηγορίες, όπως αεροσκάφη και εξαρτήματά τους, ορισμένα χημικά προϊόντα και φαρμακευτικά είδη, όπως διευκρίνισε η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Παράλληλα, έγινε σαφές ότι ο νέος δασμός 15% δεν θα προστεθεί σε υφιστάμενους δασμούς.
Στην περίπτωση της Αυστραλίας, ο αρμόδιος υπουργός ανέφερε ότι ο Λευκός Οίκος επιβεβαίωσε πως δεν προβλέπεται δασμός χαμηλότερος από το 10%, το οποίο ισχύει για τα αυστραλιανά προϊόντα. Η κυβέρνηση της Αυστραλίας χαλάρωσε πρόσφατα τους περιορισμούς στις εισαγωγές βοδινού κρέατος από τις ΗΠΑ, διευκολύνοντας πιθανόν τις εμπορικές διαπραγματεύσεις, χωρίς, ωστόσο, να συνδέει επίσημα την απόφαση αυτή με την πορεία των συνομιλιών. Η Καμπότζη και η Ταϊλάνδη, παρότι πλησίασαν σε συμφωνία, περιλαμβάνονται στο νέο διάταγμα με συντελεστή 19%, με τον πρωθυπουργό της Καμπότζης να κάνει λόγο για θετική εξέλιξη για τη χώρα του.
