Με νέα κοινή υπουργική απόφαση καθιερώνεται αυστηρό πλαίσιο για την επιβολή και είσπραξη διοικητικών προστίμων σε όσους παραβιάζουν δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας, με έμφαση στην παράνομη πρόσβαση ή διάθεση συνδρομητικού περιεχομένου, όπως τηλεοπτικά κανάλια και αθλητικές μεταδόσεις.
Η διαδικασία για την επιβολή των προστίμων μπορεί να ξεκινήσει είτε αυτεπαγγέλτως από τις αρμόδιες αρχές, είτε έπειτα από καταγγελία, είτε ακόμη και μετά από παραπομπή από τη Δικαιοσύνη σε περιπτώσεις όπου έχει ήδη ασκηθεί ποινική δίωξη για πειρατεία. Η απόφαση τίθεται σε ισχύ άμεσα και αφορά τόσο ιδιώτες που κάνουν χρήση παράνομων υπηρεσιών όσο και επαγγελματίες ή επιχειρήσεις που διανέμουν ή προωθούν παράνομο περιεχόμενο.
Στους ελέγχους συμμετέχουν υπηρεσίες όπως η ΑΑΔΕ, η Οικονομική Αστυνομία, η Διυπηρεσιακή Μονάδα Ελέγχου Αγοράς, η Αστυνομία, το Λιμενικό και τα Τελωνεία. Για κάθε παράβαση συντάσσεται διαπιστωτική πράξη, όπου καταγράφονται όλα τα στοιχεία του παραβάτη, ο αριθμός των παράνομων συσκευών ή λογισμικού, το πρόστιμο που επιβάλλεται και αν υπάρχει υποτροπή. Όλες οι υποθέσεις καταγράφονται σε ειδική βάση δεδομένων που διαχειρίζεται ο Οργανισμός Πνευματικής Ιδιοκτησίας, ώστε να υπάρχει συνολικός έλεγχος και συντονισμός μεταξύ των αρχών.
Τα πρόστιμα κλιμακώνονται ανάλογα με τη σοβαρότητα της παράβασης: 750 ευρώ για απλό τελικό χρήστη, 1.500 ευρώ όταν εντοπίζεται παράνομη δημόσια προβολή (π.χ. σε καφέ ή μπαρ) και 5.000 ευρώ όταν διαπιστώνεται διανομή ή προώθηση με σκοπό οικονομικό όφελος. Για παράνομο λογισμικό προβλέπεται ελάχιστο πρόστιμο 1.000 ευρώ ανά τεμάχιο. Σε περιπτώσεις εταιρειών ή άλλων νομικών προσώπων, το πρόστιμο επιβάλλεται όχι μόνο στην εταιρεία αλλά και αλληλέγγυα στους υπεύθυνους εκπροσώπους και στα αρμόδια στελέχη.
Η νέα απόφαση προβλέπει επίσης ότι, αν ο παραβάτης πληρώσει το πρόστιμο άμεσα και χωρίς επιφύλαξη, η ποινική δίωξη σταματά αυτόματα, εφόσον οι παραβάσεις δεν ξεπερνούν συγκεκριμένα όρια (π.χ. μέχρι 50 παράνομα προγράμματα ή 500 υλικούς φορείς ήχου). Αν τα όρια ξεπεραστούν ή υπάρχει υποτροπή, οι κυρώσεις γίνονται αυστηρότερες. Σε κάθε περίπτωση, όποιος διαφωνεί με το πρόστιμο μπορεί να υποβάλει ένσταση εντός δέκα ημερών. Αν το πρόστιμο δεν καταβληθεί, η ποινική διαδικασία προχωρά κανονικά.
Στο πλαίσιο των ελέγχων, οι αρχές μπορούν να κατάσχουν παράνομες συσκευές ή λογισμικό, τα οποία καταστρέφονται μετά την πληρωμή του προστίμου. Επίσης, για την ταυτοποίηση των παραβατών, επιτρέπεται η χρήση τεχνικών μέσων, όπως ο εντοπισμός IP διευθύνσεων, πάντα σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία περί προστασίας προσωπικών δεδομένων.
Κόστος 400 εκατ. και 5.000 θέσεων εργασίας τον χρόνο
Άλλωστε, η ετήσια οικονομική επίπτωση της οπτικοακουστικής πειρατείας στην Ελλάδα ξεπερνά τα 400 εκατ. ευρώ, σύμφωνα με μελέτη του Κέντρου Προγραμματισμού και Οικονομικών Ερευνών (ΚΕΠΕ). Η μελέτη, που εκπονήθηκε για λογαριασμό της Εταιρίας Προστασίας Οπτικοαουστικών Έργων, καταγράφει σημαντικές απώλειες για το ΑΕΠ και την απασχόληση, καθώς υπολογίζεται ότι περισσότερες από 5.000 θέσεις εργασίας χάνονται ετησίως λόγω της πειρατείας στον χώρο της συνδρομητικής τηλεόρασης.
Οι απώλειες στα φορολογικά έσοδα, περιλαμβανομένων του ΦΠΑ και του ειδικού τέλους 10% που επιβάλλεται στις εγχώριες συνδρομητικές πλατφόρμες, εκτιμώνται έως και σε 59 εκατ. ευρώ κάθε χρόνο. Ταυτόχρονα, η νόμιμη αγορά χάνει ετήσια έσοδα που αγγίζουν τα 162 εκατ. ευρώ, με τη μελέτη να εντοπίζει ως έναν από τους βασικούς παράγοντες το ειδικό τέλος 10%, το οποίο αυξάνει το κόστος των υπηρεσιών και αποδυναμώνει τη θέση των ελληνικών πλατφορμών έναντι των διεθνών και των παράνομων επιλογών.
Το πρόβλημα λαμβάνει μεγάλες διαστάσεις, καθώς οι παράνομες συνδέσεις στη χώρα ανέρχονται σε περίπου 800.000, δημιουργώντας ετήσιο κύκλο εργασιών που ξεπερνά τα 190 εκατ. ευρώ. Σύμφωνα με το European Union Intellectual Property Office, η Ελλάδα κατατάσσεται μεταξύ των κρατών με τα υψηλότερα ποσοστά χρήσης παράνομου οπτικοακουστικού περιεχομένου, καθώς το 60% των νέων ηλικίας 16 έως 24 ετών παρακολουθεί αντίστοιχο υλικό από μη νόμιμες πηγές.
Η μελέτη του ΚΕΠΕ επισημαίνει πως η ελλιπής ενημέρωση και εκπαίδευση συντελεί στην εξάπλωση του φαινομένου, εκθέτοντας τους χρήστες σε κινδύνους όπως το κακόβουλο λογισμικό και η απώλεια προσωπικών δεδομένων. Ως βασικό μέτρο προτείνεται η ένταξη της θεματικής της πειρατείας στο εκπαιδευτικό σύστημα, τόσο μέσω μαθημάτων τεχνολογίας όσο και μέσω της κοινωνικής και οικονομικής εκπαίδευσης, ώστε να ενισχυθεί η κατανόηση των συνεπειών σε ατομικό και συλλογικό επίπεδο.
Παράλληλα, το ΚΕΠΕ τονίζει την ανάγκη για στοχευμένες εκστρατείες ενημέρωσης σχετικά με τη νομική διάσταση της πειρατείας και τις κυρώσεις που προβλέπει η ισχύουσα νομοθεσία, ενώ ως καθοριστική παράμετρος για την αποτελεσματική εφαρμογή του πλαισίου χαρακτηρίζεται η έκδοση της σχετικής Κοινής Υπουργικής Απόφασης που επιτρέπει την επιβολή προστίμων. Ως μέτρο για τον περιορισμό του φαινομένου προτείνεται επίσης η μείωση ή κατάργηση του ειδικού τέλους 10%, προκειμένου να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα των εγχώριων παρόχων και να ωφεληθούν τόσο οι καταναλωτές όσο και η συνολική οικονομία.
