Σημαντικές αποκλίσεις στην ταχύτητα και την αποτελεσματικότητα κρίσιμων διοικητικών διαδικασιών για τις επιχειρήσεις καταγράφει η νέα έκθεση Subnational Business Ready in Greece της Παγκόσμιας Τράπεζας, η οποία παρουσιάστηκε σε κοινή εκδήλωση με το ΙΟΒΕ. Η αξιολόγηση καλύπτει έξι ελληνικούς δήμους, την Αλεξανδρούπολη, την Αθήνα, το Ηράκλειο, τη Λάρισα, την Πάτρα και τη Θεσσαλονίκη, εξετάζοντας τη σύσταση επιχειρήσεων, τη χωροθέτηση επιχειρήσεων, τις υπηρεσίες κοινής ωφέλειας, την επίλυση διαφορών και την αφερεγγυότητα επιχειρήσεων.
Η εικόνα που προκύπτει είναι διπλή: η Ελλάδα εμφανίζει πολύ γρήγορη σύσταση επιχειρήσεων μέσω e-ΥΜΣ, με την καταχώρηση να ολοκληρώνεται σε δύο ημέρες, αλλά παρουσιάζει μεγάλες καθυστερήσεις σε πεδία όπως η απονομή δικαιοσύνης, οι μεταβιβάσεις ακινήτων, οι οικοδομικές άδειες και οι συνδέσεις με δίκτυα κοινής ωφέλειας. Η έκθεση αποδίδει τις διαφοροποιήσεις όχι τόσο στο εθνικό θεσμικό πλαίσιο, το οποίο σε αρκετούς τομείς εμφανίζεται εκσυγχρονισμένο, όσο στην άνιση εφαρμογή, στη διαλειτουργικότητα των συστημάτων και στη διοικητική ικανότητα σε τοπικό επίπεδο.
Η σύσταση επιχειρήσεων παραμένει ισχυρό πεδίο
Η σύσταση επιχειρήσεων αποτελεί το καλύτερο πεδίο επίδοσης για την Ελλάδα στην αξιολόγηση. Οι πόλεις βαθμολογούνται με 93,7/100 στην ποιότητα του ρυθμιστικού πλαισίου, ενώ η διαδικασία καταχώρησης ολοκληρώνεται σε δύο ημέρες. Η πλατφόρμα e-ΥΜΣ έχει πλήρως ψηφιοποιήσει βασικά στάδια της διαδικασίας, με το ΙΟΒΕ να αναφέρει ότι οι διοικητικές διαδικασίες μειώθηκαν από 15 σε 3, το ελάχιστο απαιτούμενο κεφάλαιο περιορίστηκε από 22.500 ευρώ σε 1 ευρώ και το κόστος σύστασης διαμορφώνεται σε 18 ευρώ.
Παρά την πρόοδο, η έκθεση επισημαίνει ότι παραμένουν κενά στη διαλειτουργικότητα μεταξύ φορέων, όπως το ΓΕΜΗ, η ΑΑΔΕ και ο ΕΦΚΑ. Στις προτεινόμενες παρεμβάσεις περιλαμβάνονται η υιοθέτηση ενιαίου αναγνωριστικού επιχειρήσεων στις δημόσιες υπηρεσίες, η περαιτέρω ψηφιοποίηση του τραπεζικού συστήματος για την επιτάχυνση ανοίγματος λογαριασμών και η ανάπτυξη ενιαίας πολυγλωσσικής διεπαφής στο ΓΕΜΗ. Η έκθεση προτείνει επίσης τη χρήση AI για αυτοματοποιημένους ελέγχους συμμόρφωσης μέσα από το ΓΕΜΗ.
Μεγάλες αποκλίσεις σε ακίνητα και άδειες
Στη χωροθέτηση επιχειρήσεων, οι μεταρρυθμίσεις στο Ελληνικό Κτηματολόγιο και στην πλατφόρμα e-Άδειες έχουν δημιουργήσει ψηφιακή βάση, αλλά η αποτελεσματικότητα διαφέρει σημαντικά μεταξύ πόλεων. Η μεταβίβαση ακινήτου μπορεί να διαρκέσει από 56 ημέρες στην Αλεξανδρούπολη έως 213 ημέρες στη Θεσσαλονίκη, κυρίως λόγω διαφορετικών σταδίων μετάβασης από το παλαιό σύστημα των υποθηκοφυλακείων στο νέο Κτηματολόγιο. Το κόστος μεταβίβασης εμφανίζεται πιο προβλέψιμο, καθώς καθορίζεται σε μεγάλο βαθμό σε εθνικό επίπεδο και κυμαίνεται από 4,8% έως 4,9% της αξίας του ακινήτου.
Αντίστοιχες διαφοροποιήσεις καταγράφονται και στις οικοδομικές άδειες. Ο χρόνος έκδοσης κυμαίνεται από 73 ημέρες στη Λάρισα έως 120 ημέρες στο Ηράκλειο, ενώ τα κόστη παραμένουν σχετικά ομοιόμορφα στις πόλεις που αξιολογήθηκαν. Η έκθεση συνδέει τις καθυστερήσεις με την περιορισμένη ενσωμάτωση εξωτερικών φορέων στην e-Άδειες, τα ανομοιογενή επίπεδα στελέχωσης και την ανάγκη για βαθύτερη διασύνδεση με GIS εργαλεία. Για την περιβαλλοντική αδειοδότηση, οι προτεινόμενες βελτιώσεις εστιάζουν σε σαφέστερη καθοδήγηση, τυποποιημένες λίστες ελέγχου, λιγότερες έντυπες απαιτήσεις και ενίσχυση των ψηφιακών συστημάτων.
Οι υπηρεσίες κοινής ωφέλειας επηρεάζουν τους χρόνους
Στις υπηρεσίες κοινής ωφέλειας, οι χρόνοι σύνδεσης παρουσιάζουν επίσης μεγάλες αποκλίσεις. Οι συνδέσεις ηλεκτρικής ενέργειας χρειάζονται από 71 ημέρες στην Αλεξανδρούπολη έως 124 ημέρες στην Αθήνα, ενώ το κόστος για νέα τριφασική σύνδεση 180 kVA κυμαίνεται από 29.669 ευρώ στη Θεσσαλονίκη έως 33.190 ευρώ στη Λάρισα. Η έκθεση σημειώνει ότι οι διαφορές συνδέονται με τη στελέχωση, τον όγκο αιτήσεων και τη διαχείριση διαδικασιών στα περιφερειακά γραφεία του ΔΕΔΔΗΕ, ενώ θέτει ως προτεραιότητες τον καλύτερο συντονισμό έργων εκσκαφής, την ψηφιοποίηση των αιτήσεων και τη δημοσίευση τοπικών δεικτών αξιοπιστίας.
Στο νερό, οι χρόνοι σύνδεσης κυμαίνονται από 40 έως 99 ημέρες, με το Ηράκλειο να εμφανίζει τον υψηλότερο χρόνο, ενώ το κόστος σύνδεσης κυμαίνεται από 279 ευρώ στην Πάτρα έως 637 ευρώ στη Θεσσαλονίκη. Για το internet, οι συνδέσεις ολοκληρώνονται ταχύτερα, σε 5 έως 15 ημέρες, λόγω απλούστερης εγκατάστασης. Η έκθεση, ωστόσο, αναφέρει ότι οι διαδικασίες επιχειρηματικής ενεργοποίησης δεν είναι πλήρως ψηφιακές και ότι υπάρχουν διαφοροποιήσεις σε διαφάνεια τιμολόγησης και μηχανισμούς παραπόνων ανά περιοχή.
Η δικαιοσύνη παραμένει βασικό εμπόδιο
Η επίλυση διαφορών είναι το πεδίο όπου οι καθυστερήσεις εμφανίζονται πιο έντονες. Οι χρόνοι εκδίκασης κυμαίνονται από 905 ημέρες στην Πάτρα έως 1.410 ημέρες στην Αθήνα, με την πρωτεύουσα να επιβαρύνεται από υψηλότερο φόρτο υποθέσεων. Η Λάρισα εμφανίζει την καλύτερη επίδοση στην αποδοτικότητα, ενώ το ΙΟΒΕ αναφέρει ότι αυτό συνδέεται και με πιο αποτελεσματικές διαδικασίες διαιτησίας. Η έκθεση σημειώνει ότι η ψηφιοποίηση των δικαστηρίων παραμένει περιορισμένη, χωρίς πλήρη ηλεκτρονική κατάθεση, ηλεκτρονικές αποφάσεις, αυτοματοποιημένη κατανομή υποθέσεων ή εικονικές ακροάσεις.
Στην αφερεγγυότητα επιχειρήσεων, το ρυθμιστικό πλαίσιο βαθμολογείται με 86/100, αλλά η επιχειρησιακή απόδοση παραμένει άνιση. Οι διαδικασίες εκκαθάρισης διαρκούν από 32 έως 54 μήνες, ενώ η αναδιοργάνωση χρειάζεται από 8 έως 21 μήνες. Οι βαθμολογίες στους δήμους κυμαίνονται από 57 στην Αλεξανδρούπολη έως 78 στο Ηράκλειο, κυρίως λόγω διαφορών στους χρόνους εκκαθάρισης. Η περιορισμένη χρήση διαδικασιών εξυγίανσης σε μικρότερους δήμους, όπως η Λάρισα και η Αλεξανδρούπολη, παρουσιάζεται ως πεδίο όπου απαιτείται περισσότερη ενημέρωση επιχειρήσεων και επαγγελματιών.
Η Λάρισα ξεχωρίζει σε βασικούς δείκτες
Η Λάρισα εμφανίζεται ως ο δήμος με τις καλύτερες επιδόσεις σε αρκετούς δείκτες, καταλαμβάνοντας την πρώτη θέση στις Υπηρεσίες Κοινής Ωφέλειας με 84,7 μονάδες, στη Χωροθέτηση Επιχειρήσεων με 63,8 και στην Επίλυση Διαφορών με 59,6. Υπολείπεται μόνο οριακά της Αλεξανδρούπολης στη Σύσταση Επιχειρήσεων. Η εικόνα αυτή, όπως αναφέρει το ΙΟΒΕ, δείχνει ότι το μέγεθος ενός δήμου δεν αποτελεί από μόνο του καθοριστικό παράγοντα για τη ρυθμιστική αποτελεσματικότητα.
Ο Norman V. Loayza, διευθυντής της μονάδας Policy Indicators Group της Παγκόσμιας Τράπεζας, ανέφερε ότι η επόμενη φάση των μεταρρυθμίσεων θα πρέπει να εστιάσει στη γεφύρωση του χάσματος μεταξύ ισχυρού θεσμικού πλαισίου και άνισης εφαρμογής σε τοπικό επίπεδο, ιδίως στην επίλυση διαφορών, στις πτωχευτικές διαδικασίες και στις υπηρεσίες κοινής ωφέλειας. Οι συστάσεις της έκθεσης συγκλίνουν σε περισσότερη ψηφιοποίηση, καλύτερο συντονισμό φορέων, ενίσχυση της διοικητικής ικανότητας των δήμων και δημοσίευση περισσότερων δεδομένων απόδοσης, ώστε οι επιχειρήσεις να αντιμετωπίζουν πιο προβλέψιμες διαδικασίες ανεξάρτητα από την πόλη στην οποία δραστηριοποιούνται.
