Την ανάγκη για κοινή ευρωπαϊκή στρατηγική στην τεχνητή νοημοσύνη, με συντονισμό που ξεπερνά τα όρια μιας χώρας ή και μιας ηπείρου, έθεσε ο Κυριάκος Πιερρακάκης, μιλώντας στο 30th Annual Government Roundtable του The Economist. Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup υποστήριξε ότι τα ισχυρά μοντέλα AI απαιτούν πολυμερή διακυβέρνηση, καθώς η ταχύτητα και η κλίμακα της τεχνολογικής αλλαγής ξεπερνούν τον συνήθη ρυθμό αντίδρασης των πολιτικών συστημάτων.
Στη συζήτηση με τον Alasdair Ross, Countries Editor του «The World Ahead» του The Economist, ο Πιερρακάκης συνέδεσε την τεχνητή νοημοσύνη με την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα, την ασφάλεια των συστημάτων και την ανάγκη να διαμορφωθεί ένα σαφές τεχνολογικό δόγμα για την Ευρώπη. Στο ίδιο πλαίσιο, τόνισε ότι κάθε νεοφυής επιχείρηση που δημιουργείται στην Ευρώπη θα πρέπει να μπορεί να υλοποιεί τις φιλοδοξίες της εντός της ευρωπαϊκής ηπείρου, χωρίς η αναζήτηση αμερικανικής χρηματοδότησης να μετατρέπεται σε σχεδόν αναγκαστική επιλογή.
Η AI ως ζήτημα στρατηγικής κυριαρχίας
Ο Πιερρακάκης ανέφερε ότι το Eurogroup πρόκειται να συζητήσει την τεχνητή νοημοσύνη, με πρόσκληση προς τη Mistral, την οποία χαρακτήρισε έναν από τους ευρωπαϊκούς πρωταθλητές στον συγκεκριμένο χώρο. Περιέγραψε την AI ως τεχνολογία με διπλή διάσταση: από τη μία πλευρά, θυμίζει τη διαστημική κούρσα, λόγω των πιθανών οφελών στην παραγωγικότητα, και από την άλλη, την κούρσα πυρηνικών εξοπλισμών, λόγω των κινδύνων που μπορούν να προκύψουν από τις δυνατότητες των μεγάλων γλωσσικών μοντέλων.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην κυβερνοασφάλεια και στην ανάγκη αξιολόγησης των συστημάτων που χρησιμοποιούνται σήμερα. Όπως είπε, οι υπουργοί Οικονομικών της Ευρώπης επικεντρώνονται μέχρι στιγμής στις τράπεζες, αλλά θα χρειαστεί να αξιολογηθούν συστήματα σε πολύ ευρύτερη κλίμακα. Το απαιτούμενο patching ασφαλείας θα είναι, κατά τον ίδιο, πολύ μεγάλο, καθώς πολλά από τα συστήματα που βρίσκονται σε χρήση παραμένουν παλιά και ξεπερασμένα.
Πολυμερής διακυβέρνηση για ισχυρά μοντέλα
Στο πεδίο της διακυβέρνησης, ο Πιερρακάκης υποστήριξε ότι τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα έχουν τέτοια ισχύ ώστε η ρύθμισή τους να μην μπορεί να περιοριστεί σε ευρωπαϊκό, αμερικανικό ή κινεζικό επίπεδο. «Καμία χώρα – θα έλεγα ούτε καμία ήπειρος από μόνη της – δεν είναι αρκετά μεγάλη ώστε να τα διακυβερνήσει», ανέφερε, προσθέτοντας ότι απαιτείται συντονισμός σε μια περίοδο κατά την οποία η πολυμερής συνεργασία αντιμετωπίζει δυσκολίες.
Η πρόκληση, όπως την περιέγραψε, αφορά και τον χρόνο αντίδρασης. Σε προηγούμενες τεχνολογικές αλλαγές, οι επιπτώσεις ξεδιπλώνονταν σε δεκαετίες. Με την AI, είπε, η αλλαγή μπορεί να εξελίσσεται σε χρόνια, μήνες ή ακόμη και εβδομάδες. Για τον ίδιο, η διαμόρφωση κοινού λεξιλογίου και κοινής στρατηγικής στην Ευρώπη αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη λήψη αποφάσεων.
Ευρωπαϊκοί πρωταθλητές και χρηματοδότηση
Η συζήτηση επεκτάθηκε στην ανάγκη η Ευρώπη να αποκτήσει ευρωπαϊκούς και όχι μόνο εθνικούς πρωταθλητές στην τεχνολογία. Ο Πιερρακάκης υποστήριξε ότι η Ευρώπη πρέπει να διακρίνει τους τομείς όπου μπορεί να ηγηθεί, τους τομείς όπου πρέπει να οικοδομήσει συγκριτικό πλεονέκτημα και εκείνους όπου χρειάζεται να λειτουργήσει ως στοχευμένος και έξυπνος ρυθμιστής. Ως παραδείγματα ευρωπαϊκής δημιουργίας σε κρίσιμους τομείς ανέφερε την Airbus και το Galileo.
Στις τηλεπικοινωνίες, επισήμανε ότι η Ευρώπη διαθέτει δύο παγκόσμιους παίκτες στις υποδομές, την Ericsson και τη Nokia, αλλά παραμένει αντιμέτωπη με μια κατακερματισμένη αγορά. Σε αυτό το πλαίσιο επανέφερε την πρότασή του για κεντρική διεξαγωγή των δημοπρασιών φάσματος σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, αντί για ξεχωριστές διαδικασίες στα 27 κράτη-μέλη, με αξιοποίηση μέρους των εσόδων μέσω της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων.
Ενέργεια, κεφαλαιαγορές και ψηφιακό ευρώ
Αναφερόμενος στην πρόοδο της Ευρώπης μετά τις εκθέσεις Letta και Draghi, ο Πιερρακάκης είπε ότι υπάρχει κινητικότητα σε βασικούς τομείς πολιτικής. Στην Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων στάθηκε στην τιτλοποίηση, στο πακέτο για τις συμπληρωματικές συντάξεις και στο πακέτο ενοποίησης των αγορών και της εποπτείας τους, το οποίο έχει ήδη συζητηθεί στο ECOFIN και στο Eurogroup.
Για την ενέργεια, επικαλέστηκε έκθεση του ΔΝΤ, λέγοντας ότι ο αντίκτυπος της κρίσης στη Μέση Ανατολή είναι κατά 12% μικρότερος από ό,τι θα ήταν χωρίς τα ενεργειακά μέτρα που έλαβε η Ευρώπη από το 2022 και μετά. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι απαιτούνται περισσότερες επενδύσεις σε δίκτυα, αποθήκευση και διασυνδέσεις, καθώς η Ευρώπη χρειάζεται πραγματική Ενεργειακή Ένωση. Για το ψηφιακό ευρώ, ανέφερε ότι θα γίνει πραγματικότητα έως το 2029, μετά τη θετική ψήφο στην Επιτροπή Οικονομικής και Νομισματικής Πολιτικής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και την αναμενόμενη ψηφοφορία στην Ολομέλεια.
Ανθεκτικότητα χωρίς ευρωπαϊκή απομόνωση
Στο ζήτημα της ευρωπαϊκής κυριαρχίας, ο Πιερρακάκης απέρριψε την ταύτισή της με την πλήρη αυτονομία. Υποστήριξε ότι η Ευρώπη θα συνεχίσει να λειτουργεί σε έναν αλληλεξαρτώμενο κόσμο και ότι το κρίσιμο ζήτημα είναι να περιορίσει την ασύμμετρη αλληλεξάρτηση, ενισχύοντας τις δυνατότητές της σε τομείς όπου μπορεί να αποκτήσει ισχυρότερη θέση.
Ως παράδειγμα ανέφερε το cloud, σημειώνοντας ότι οι αμερικανικοί hyperscalers κατέχουν τα δύο τρίτα της ευρωπαϊκής αγοράς, ενώ καμία ευρωπαϊκή εταιρεία δεν διαθέτει μερίδιο άνω του 2%. Κατά τον ίδιο, αυτός είναι ένας τομέας όπου η Ευρώπη πρέπει να εστιάσει περισσότερο στη ρύθμιση και στον έλεγχο, με πολιτικές που θα διασφαλίζουν κυριότητα των δεδομένων, πλήρη έλεγχο και μηδενικό κόστος μετάβασης από έναν hyperscaler σε άλλον. Η κεντρική επιλογή, όπως είπε, είναι να επενδυθούν οι διαθέσιμοι πόροι στους τομείς με τις μεγαλύτερες πιθανότητες ευρωπαϊκού πλεονεκτήματος.
