Την Ετήσια Έκθεση Πεπραγμένων και τον οικονομικό απολογισμό της για το 2024 παρέδωσε ο Πρόεδρος της Ελληνικής Επιτροπής Ατομικής Ενέργειας, Χρήστος Χουσιάδας, στον Υφυπουργό Ανάπτυξης, Σταύρο Καλαφάτη.
Η έκθεση καταγράφει με λεπτομέρεια το έργο και τις παρεμβάσεις της ΕΕΑΕ κατά το περασμένο έτος, σε ένα πεδίο όπου η επιστημονική τεκμηρίωση, η διαφάνεια και η κοινωνική ευθύνη αποτελούν σταθερές αξίες. Στο προσκήνιο της φετινής αποτίμησης βρίσκεται η υλοποίηση έργων που χρηματοδοτήθηκαν από το Ταμείο Ανάκαμψης, με στόχο την ενίσχυση των εθνικών υποδομών για τη διαχείριση ραδιενεργών αποβλήτων και την αντιμετώπιση ραδιολογικών εκτάκτων αναγκών. Ιδιαίτερη αναφορά αξίζει στην ολοκλήρωση της εξαγωγής πυρηνικού καυσίμου από το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, μια σύνθετη διαδικασία που υλοποιήθηκε σε συνεργασία με τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας και τις Ηνωμένες Πολιτείες, ενισχύοντας σημαντικά το επίπεδο πυρηνικής ασφάλειας στη χώρα και αντιμετωπίζοντας ένα διαχρονικό ζήτημα διαχείρισης ιστορικών αποβλήτων.
Παράλληλα, η ΕΕΑΕ επένδυσε στη βελτίωση των ψηφιακών της υπηρεσιών, ολοκληρώνοντας τη διασύνδεση με το σύστημα αυθεντικοποίησης TaxisNet της ΑΑΔΕ, διευκολύνοντας την πρόσβαση επαγγελματιών και πολιτών και προωθώντας τη διαλειτουργικότητα των δημοσίων υπηρεσιών. Ο προϋπολογισμός του Ειδικού Λογαριασμού Κονδυλίων Έρευνας διατηρήθηκε πλεονασματικός, με τα ίδια έσοδα να καλύπτουν το μεγαλύτερο μέρος των λειτουργικών δαπανών και τη συνολική οικονομική διαχείριση να χαρακτηρίζεται από διαφάνεια και αποτελεσματικότητα. Το 2024, τα έσοδα από παροχή υπηρεσιών και ανταποδοτικά τέλη παρουσίασαν οριακή αύξηση, παρά τη σημαντική ενίσχυση των δαπανών για την υλοποίηση δράσεων εθνικής σημασίας. Στον τομέα της εποπτείας και των ελέγχων, η ΕΕΑΕ πραγματοποίησε συνολικά 202 επιθεωρήσεις σε οργανισμούς του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, καλύπτοντας ένα ευρύ φάσμα πρακτικών: από την ακτινοθεραπεία και τη διαγνωστική-επεμβατική ακτινολογία, έως βιομηχανικές, ερευνητικές εφαρμογές και τη μεταφορά ραδιενεργών υλικών. Το γενικό συμπέρασμα των εκθέσεων ήταν η πλήρης συμμόρφωση των οργανισμών, με καμία υπέρβαση των ορίων δόσης ακτινοβολίας σε εργαζόμενους ή κοινό και χωρίς να καταγραφεί οποιοδήποτε περιστατικό ραδιολογικής έκτακτης ανάγκης ή υπερέκθεσης προσωπικού μέσα στο 2024. Σε ειδικότερη ανάλυση, η επαγγελματική έκθεση στην Ελλάδα το 2024 αφορούσε 16.668 εργαζόμενους, με το 79,6% να εμφανίζει μηδενική ετήσια ενεργό δόση και μόλις έξι περιπτώσεις να υπερβαίνουν το θεσμοθετημένο ετήσιο όριο των 20 mSv.
Στο μέτωπο της προστασίας του γενικού πληθυσμού από μη ιοντίζουσες ακτινοβολίες, η ΕΕΑΕ διενήργησε 2.377 ελέγχους και μετρήσεις σε σταθμούς κεραιών, με τα αποτελέσματα να αναρτώνται δημόσια. Μόνο σε έξι περιπτώσεις διαπιστώθηκαν υπερβάσεις ή πιθανές υπερβάσεις των ορίων έκθεσης, γεγονός που αποδεικνύει το επίπεδο ασφαλείας που διατηρείται σταθερά υψηλό. Μέσω του Εθνικού Παρατηρητηρίου Ηλεκτρομαγνητικών Πεδίων, που λειτουργεί με 513 σταθμούς μέτρησης σε όλη την επικράτεια, διασφαλίζεται η συνεχής καταγραφή χαμηλών επιπέδων ακτινοβολίας, αισθητά κάτω από τα θεσμοθετημένα όρια. Εξίσου σημαντική είναι η συμβολή της ΕΕΑΕ στην εκπαίδευση και κατάρτιση του επιστημονικού δυναμικού, με έμφαση στην επιτυχημένη διεθνή αξιολόγηση EduTA που πιστοποίησε την ποιότητα της παρεχόμενης εκπαίδευσης στην ακτινοπροστασία και τη ραδιολογική ασφάλεια. Ταυτόχρονα, η Επιτροπή προώθησε δράσεις ενημέρωσης για κρίσιμα θέματα, όπως η διαχείριση του ραδονίου, η ελαχιστοποίηση της έκθεσης σε ιατρικές εξετάσεις και η ορθή διαχείριση ραδιενεργών αποβλήτων, αξιοποιώντας ψηφιακές πλατφόρμες και καινοτόμες μεθόδους προσέγγισης.
Το ανθρώπινο δυναμικό της ΕΕΑΕ, το οποίο αριθμεί 70 στελέχη με υψηλή επιστημονική κατάρτιση, αποτέλεσε και φέτος τον ακρογωνιαίο λίθο του οργανισμού. Μέσα από συλλογική προσπάθεια και διαρκή επιμόρφωση, διασφαλίζεται η συνέχιση του θεσμικού ρόλου της ΕΕΑΕ και η ενίσχυση της αξιοπιστίας της τόσο σε εθνικό όσο και σε διεθνές επίπεδο. Σημαντική υπήρξε η συμβολή της Επιτροπής στον δημόσιο διάλογο για την πυρηνική ενέργεια, όπου για πρώτη φορά το ζήτημα απασχόλησε εκτενώς την ελληνική κοινωνία, με την ΕΕΑΕ να συμμετέχει ενεργά, παρέχοντας τεκμηριωμένη ενημέρωση και προωθώντας την αρχή ότι «ασφαλής πολίτης είναι ο ενημερωμένος πολίτης». Κατά την παραλαβή της έκθεσης, ο Υφυπουργός Ανάπτυξης υπογράμμισε τη σημασία της συνεχούς συνεργασίας για τη διαφύλαξη της δημόσιας υγείας και του περιβάλλοντος, αναγνωρίζοντας τον ρόλο της ΕΕΑΕ ως πρότυπης δημόσιας υπηρεσίας και ως φορέα με ουσιαστική συμβολή στη διαχείριση των σύγχρονων τεχνολογικών προκλήσεων.
«Είμαστε έτοιμοι να ενταχθούμε στην πυρηνική συμμαχία»
Σημαντικό άνοιγμα στη συζήτηση για το ρόλο της πυρηνικής ενέργειας στη χώρα πραγματοποίησε στα μέσα Ιουνίου ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, με δημόσιες δηλώσεις του στο συνέδριο «Energy Transition Summit: East Med & Southeast Europe» στην Αθήνα. Σε διάλογο με τη διευθύντρια των Financial Times για το κλίμα, ο Πρωθυπουργός τόνισε ότι η Ελλάδα οφείλει να παραμείνει ανοιχτή στις τεχνολογικές εξελίξεις και να συμμετέχει στον ευρωπαϊκό και διεθνή διάλογο για την πυρηνική ενέργεια, παρά το γεγονός ότι δεν διαθέτει εγχώρια εμπειρία στον συγκεκριμένο τομέα. Υπογράμμισε ότι η χώρα πρέπει να είναι προετοιμασμένη να ενταχθεί στην «πυρηνική συμμαχία», με στόχο να κατανοεί και να παρακολουθεί την πορεία των σχετικών τεχνολογιών, χωρίς ωστόσο να υπάρχει άμεσος σχεδιασμός υλοποίησης τέτοιων έργων στην παρούσα φάση.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης εστίασε ειδικά στη σημασία των μικρών αρθρωτών αντιδραστήρων (SMRs) και τις δυνατότητες που μπορεί να προσφέρουν στην ενέργεια και τη ναυτιλία, υπογραμμίζοντας ότι η ελληνική ναυτιλία θα πρέπει να είναι σε θέση να αξιοποιήσει τις διεθνείς εξελίξεις. Αναφέρθηκε στο ενδεχόμενο η πυρηνική ενέργεια να αποτελέσει στο μέλλον βιώσιμη λύση για τις θαλάσσιες μεταφορές σε μεγάλες αποστάσεις, ως μέσο για την απανθρακοποίηση του παγκόσμιου στόλου. Παράλληλα, τόνισε ότι η πρόοδος σε αυτόν τον τομέα απαιτεί στενή παρακολούθηση των επιστημονικών και τεχνολογικών καινοτομιών και διαρκή αναβάθμιση της γνώσης σε εθνικό επίπεδο.
Η τοποθέτηση του Πρωθυπουργού εντάχθηκε σε ένα ευρύτερο πλαίσιο ενεργειακής στρατηγικής που δίνει έμφαση στη σταδιακή απεξάρτηση της χώρας από τον λιγνίτη και στην αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Όπως επισήμανε, σήμερα πάνω από το 50% της ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα προέρχεται από ΑΠΕ, ενώ το φυσικό αέριο διατηρεί κομβικό ρόλο στην κάλυψη της ζήτησης και τη διασφάλιση της ευστάθειας του συστήματος. Επενδύσεις σε αποθήκευση ενέργειας και έργα αντλησιοταμίευσης παραμένουν βασική προτεραιότητα, καθώς η χώρα επιχειρεί να εκμεταλλευτεί τα φυσικά της πλεονεκτήματα και να ενισχύσει περαιτέρω την ενεργειακή της επάρκεια.
Στο ίδιο πάνελ, ο Πρωθυπουργός ανέδειξε τη γεωπολιτική σημασία της Ελλάδας ως διαμετακομιστικού κόμβου φυσικού αερίου για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη, επισημαίνοντας ότι κάθε χρόνο διακινούνται μέσω της χώρας δεκαεπτά δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικού αερίου, από τα οποία τα έντεκα εξάγονται προς ευρωπαϊκές αγορές. Παράλληλα, αναφέρθηκε στις πρωτοβουλίες για το υδρογόνο και τις τεχνολογικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η συγκεκριμένη αγορά, ενώ επισήμανε τη σημασία των ευρωπαϊκών ρυθμιστικών πλαισίων, με ιδιαίτερη έμφαση στην ανάγκη η πράσινη μετάβαση να γίνει με τρόπο που να διαφυλάσσει τη διεθνή ανταγωνιστικότητα της ελληνικής ναυτιλίας και των εγχώριων επιχειρήσεων.
