Σε αναθεώρηση της πρόβλεψης για την οικονομική μεγέθυνση στο 1,8% για το 2026 προχώρησε το ΙΟΒΕ. Στην τριμηνιαία έκθεση που παρουσιάστηκε στις 16 Απριλίου, το ίδρυμα επισημαίνει ότι η εγχώρια ζήτηση παραμένει ο βασικός μοχλός ανάπτυξης, υποστηριζόμενη από την ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος και την άνοδο του κατώτατου μισθού. Ωστόσο, το δυσμενές διεθνές περιβάλλον και η ενδυνάμωση των πληθωριστικών πιέσεων λειτουργούν συσταλτικά. Οι πάγιες επενδύσεις αναμένεται να επιταχυνθούν μέσω της τελικής φάσης του ΤΑΑ και των άμεσων ξένων επενδύσεων, παρά την πιθανή αυστηροποίηση των χρηματοδοτικών συνθηκών που μπορεί να περιορίσει τη θετική τάση.
Η παγκόσμια οικονομία παρουσιάζει ανθεκτικότητα εν μέσω γεωπολιτικών τριγμών, έχοντας μεγεθυνθεί με ήπιο ρυθμό το τέταρτο τρίμηνο του 2025. Οι οικονομίες του ΟΟΣΑ αναπτύχθηκαν κατά 1,7%, σημειώνοντας επιβράδυνση σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Η εξάπλωση του πολέμου στη Μέση Ανατολή εντός του Μαρτίου 2026 επανέφερε καθοδικούς κινδύνους και πληθωριστικές πιέσεις μέσω των ενεργειακών τιμών. Στην Ευρωζώνη, η μεγέθυνση διαμορφώθηκε στο 1,2% το τέταρτο τρίμηνο του 2025, με τις εκτιμήσεις της ΕΚΤ να προβλέπουν ρυθμό 0,9% για το 2026, ενώ το κόστος χρήματος αναμένεται να αυξηθεί τους επόμενους μήνες.
Προκλήσεις και γεωπολιτικοί κίνδυνοι για την ανάπτυξη
Στο εναλλακτικό σενάριο του ιδρύματος, η μεγέθυνση της ελληνικής οικονομίας ενδέχεται να επιβραδυνθεί στο 1,4% το 2026. Μια τέτοια εξέλιξη θα προέλθει από την ηπιότερη επιτάχυνση της κατανάλωσης και των επενδύσεων, καθώς η επιδείνωση του διεθνούς κλίματος επιβαρύνει το εμπορικό ισοζύγιο. Αντιθέτως, σε ένα θετικό σενάριο, ο ρυθμός θα μπορούσε να ξεπεράσει ελαφρά το 2%, υπό την προϋπόθεση ότι οι τιμές ενέργειας θα σταθεροποιηθούν και θα υπάρξει στροφή τουριστικών ροών προς την Ελλάδα. Η αβεβαιότητα παραμένει υψηλή, με το εξωτερικό έλλειμμα να αναμένεται διευρυμένο λόγω της ισχυρής εγχώριας ζήτησης για εισαγωγές.
Η εκτέλεση του προϋπολογισμού το 2025 κινήθηκε πάνω από τους στόχους, με το πρωτογενές πλεόνασμα να ανέρχεται στο 3,3% του ΑΕΠ. Κατά το πρώτο δίμηνο του 2026 καταγράφηκε πλεόνασμα 898 εκατομμυρίων ευρώ στο ισοζύγιο του κρατικού προϋπολογισμού, το οποίο αποδίδεται κυρίως σε ετεροχρονισμούς εισπράξεων. Λόγω της κλιμάκωσης των εντάσεων στη Μέση Ανατολή, το υπουργείο οικονομικών προχώρησε στη λήψη έκτακτων μέτρων στήριξης ύψους 300 εκατομμυρίων ευρώ για το δίμηνο Απριλίου-Μαΐου. Τα μέτρα αυτά έχουν προσωρινό χαρακτήρα και στοχεύουν στην άμβλυνση των επιπτώσεων από την άνοδο του ενεργειακού κόστους στην κοινωνική συνοχή.
Απασχόληση και αυξητικές τάσεις στον εγχώριο πληθωρισμό
Το ποσοστό ανεργίας στην Ελλάδα υποχώρησε στο 8,3% το τέταρτο τρίμηνο του 2025, παρουσιάζοντας σημαντική πτώση από το 9,5% του προηγούμενου έτους. Η απασχόληση ενισχύθηκε κυρίως στους τομείς των υπηρεσιών, όπως το εμπόριο και η διασκέδαση, ενώ η συμμετοχή στην εργασία παρουσίασε άνοδο. Για το 2026, το ΙΟΒΕ εκτιμά ότι η ανεργία θα διαμορφωθεί στην περιοχή του 8,5%, καθώς η οικονομία εισέρχεται σε φάση μονοψήφιων ποσοστών όπου η περαιτέρω μείωση επιτυγχάνεται με βραδύτερους ρυθμούς. Παράλληλα, ειδική ανάλυση αναδεικνύει την υφιστάμενη απόκλιση στην απασχόληση σε τομείς έντασης γνώσης σε σύγκριση με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Ο ρυθμός μεταβολής του πληθωρισμού διαμορφώθηκε στο 3% το πρώτο τρίμηνο του 2026, με τάση περαιτέρω ενίσχυσης λόγω των τιμών ενέργειας. Η εγχώρια ζήτηση επηρέασε αυξητικά κλάδους όπως η διατροφή και η εστίαση, ενώ ο Μάρτιος κατέγραψε άνοδο 3,9% στον δείκτη τιμών καταναλωτή. Στο βασικό σενάριο, ο πληθωρισμός εκτιμάται στο 3,5% για το τρέχον έτος, όμως σε περίπτωση παράτασης των συγκρούσεων και αποκλεισμού των Στενών του Ορμούζ, ο δείκτης ενδέχεται να ανέλθει στο 4,5%. Η μεταβλητότητα των διεθνών τιμών ενέργειας παραμένει ο κρίσιμος παράγοντας που θα καθορίσει την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών.
Τραπεζικό σύστημα και προοπτικές του ελληνικού τουρισμού
Το τραπεζικό σύστημα διατήρησε υψηλή κεφαλαιακή επάρκεια και κερδοφορία κατά το 2025, με τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια να βρίσκονται σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα. Στις αρχές του 2026 συνεχίστηκε η πιστωτική επέκταση προς τις επιχειρήσεις, ενώ η ζήτηση για στεγαστικά δάνεια παραμένει αδύναμη. Προκλήσεις αποτελούν η υψηλή έκθεση των τραπεζών σε κρατικά ομόλογα και το μερίδιο της αναβαλλόμενης φορολογίας στα ίδια κεφάλαια. Η αναμενόμενη αύξηση του κόστους χρηματοδότησης ενδέχεται να δράσει περιοριστικά για τους δανειζόμενους, παρά τη σταθερότητα που επιδεικνύει ο χρηματοπιστωτικός κλάδος στην τρέχουσα συγκυρία, με τις ιδιωτικές καταθέσεις να καταγράφουν ήπια άνοδο.
Στον τομέα του τουρισμού, ο πρόεδρος του ΙΟΒΕ Γιάννης Ρέτσος ανέφερε ότι η φετινή χρονιά θα είναι απαιτητική, καθώς οι επιδόσεις εξαρτώνται από την επιβάρυνση των ευρωπαϊκών εισοδημάτων. Ο γενικός διευθυντής του ιδρύματος, καθηγητής Νίκος Βέττας, τόνισε ότι η κρίση στη Μέση Ανατολή επηρεάζει άμεσα τις τουριστικές ροές και το κόστος μετακίνησης. Παρά τις πιέσεις, η Ελλάδα μπορεί να λειτουργήσει ως ασφαλής προορισμός για κεφάλαια και επισκέπτες. Η ανάγκη για επιτάχυνση των μεταρρυθμίσεων και ενίσχυση της παραγωγικής βάσης κρίνεται επιτακτική, καθώς οι διαρθρωτικές αδυναμίες, όπως το επενδυτικό κενό και η εξάρτηση από εισαγωγές, παραμένουν ενεργές.
