Θετικό αντίκτυπο στη συνολική ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης επιφέρει η προώθηση της Ενεργειακής Ένωσης, σύμφωνα με όσα δήλωσε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, κατά τη διάρκεια των Εαρινών Συνεδριάσεων του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ) και της Παγκόσμιας Τράπεζας στην Ουάσινγκτον. Ο κ. Πιερρακάκης, συνομιλώντας με τον διευθυντή του Ευρωπαϊκού Τμήματος του ΔΝΤ, Άλφρεντ Κάμμερ, προσδιόρισε την ενεργειακή ασφάλεια ως τον κεντρικό πυλώνα για την οικονομική ανθεκτικότητα της γηραιάς ηπείρου απέναντι στις γεωπολιτικές πιέσεις στη Μέση Ανατολή. Η συζήτηση επικεντρώθηκε στην ανάγκη υλοποίησης στρατηγικών υποδομών που θα θωρακίσουν την ευρωπαϊκή οικονομία από μελλοντικά σοκ στις εφοδιαστικές αλυσίδες και τις αγορές ενέργειας.
Η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ αποτελεί τον βασικό παράγοντα αβεβαιότητας, με τον κ. Πιερρακάκη να προειδοποιεί για το ενδεχόμενο της μεγαλύτερης ενεργειακής κρίσης στην ιστορία σε περίπτωση παρατεταμένου κλεισίματος της διόδου. Η σύγκριση με τις πετρελαϊκές κρίσεις της δεκαετίας του 1970 αποκαλύπτει ότι οι σημερινές πιθανές απώλειες ανέρχονται σε 13 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, έναντι των 10 εκατομμυρίων εκείνης της περιόδου. Παράλληλα, η μείωση των ροών φυσικού αερίου σε ετήσιο επίπεδο εκτιμάται στα 110 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα, επηρεάζοντας οριζόντια την παραγωγή λιπασμάτων και πετροχημικών. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη ενεργοποιήσει πλαίσιο παρεμβάσεων, το οποίο απαιτείται να διατηρεί προσωρινό και στοχευμένο χαρακτήρα για τη στήριξη των ευάλωτων κοινωνικών ομάδων.
Ελληνικές πρακτικές και ευρωπαϊκές ενεργειακές υποδομές
Η ελληνική εμπειρία στη διαχείριση των ενεργειακών πιέσεων χρησιμοποιήθηκε ως παράδειγμα εφαρμογής στοχευμένων πολιτικών, όπως το Fuel Pass και οι παρεμβάσεις στην αντλία για το πετρέλαιο κίνησης. Ο κ. Πιερρακάκης υποστήριξε ότι η δημοσιονομική και η νομισματική πολιτική οφείλουν να λειτουργούν συμπληρωματικά, αποφεύγοντας αποκλίσεις που θα μπορούσαν να υπονομεύσουν τη σταθερότητα. Η πρόκληση για τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έγκειται στη βέλτιστη κατανομή των πόρων σε περιβάλλον όπου η διάρκεια της κρίσης παραμένει άγνωστη. Παρά την αύξηση των αμυντικών δαπανών και των επιτοκίων, η Ελλάδα διατηρεί πρωτογενή πλεονάσματα, γεγονός που την κατατάσσει σε θέση δημοσιονομικής ευρωστίας σε σχέση με την κρίση του 2022.
Η Ευρώπη εμφανίζεται πιο ανθεκτική ενεργειακά λόγω της διαφοροποίησης των πηγών προμήθειας, ωστόσο η εξάρτηση από εισαγωγές παραμένει στο 57%. Η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές έχει φτάσει στο 47%, αλλά οι επενδύσεις στα δίκτυα, τα οποία έχουν μέση ηλικία άνω των 40 ετών, κρίνονται απαραίτητες. Οι απαιτούμενοι πόροι για τον εκσυγχρονισμό των υποδομών και την αποθήκευση ενέργειας εκτιμώνται στα 580 δισεκατομμύρια ευρώ. Ο κ. Πιερρακάκης τόνισε ότι η πλήρης Ενεργειακή Ένωση αποτελεί προϋπόθεση για την επίτευξη των στόχων που περιγράφονται στις εκθέσεις Ντράγκι και Λέτα σχετικά με την ανταγωνιστικότητα της ενιαίας αγοράς.
Ενιαία αγορά και ενίσχυση ευρωπαϊκής καινοτομίας
Η Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων (SIU) αποτελεί την κεντρική ατζέντα του Eurogroup για την απελευθέρωση του δυναμικού της ενιαίας αγοράς. Σύμφωνα με εκτιμήσεις του ΔΝΤ, η πλήρης εφαρμογή της SIU θα μπορούσε να αυξήσει την ανάπτυξη κατά 5% έως 7%, εξαλείφοντας τα εσωτερικά εμπόδια που λειτουργούν ως αόρατοι δασμοί. Ο πρόεδρος του Eurogroup υπογράμμισε την ανάγκη για συγκέντρωση του τραπεζικού τομέα και δημιουργία ευρωπαϊκών χρηματιστηριακών αγορών που θα επιτρέπουν τη χρηματοδότηση των επιχειρήσεων εντός των συνόρων της Ένωσης. Η πρακτική των νεοφυών επιχειρήσεων να αναζητούν κεφάλαια στις ΗΠΑ αποτελεί ένδειξη των ελλείψεων στο ευρωπαϊκό οικοσύστημα χρηματοδότησης.
Στον τομέα της τεχνολογίας, η Ευρώπη καλείται να διαχειριστεί την εκθετική ταχύτητα των αλλαγών που επιφέρει η τεχνητή νοημοσύνη. Ο κ. Πιερρακάκης πρότεινε ένα δόγμα ενίσχυσης των υφιστάμενων ευρωπαϊκών εταιρειών που βρίσκονται στην τεχνολογική αιχμή, όπως η ASML και η SAP, αντί για μια διαρκή προσπάθεια κάλυψης του χαμένου εδάφους. Η δημιουργία οικοσυστημάτων γύρω από αυτούς τους πρωταθλητές μπορεί να ενισχύσει την παραγωγικότητα και να αποτρέψει τη διαρροή καινοτομίας προς τρίτες χώρες. Η ταχύτητα προσαρμογής των πολιτικών συστημάτων στις νέες τεχνολογικές πραγματικότητες αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για την αποφυγή της οικονομικής υστέρησης.
Στρατηγική υλοποίηση και μεταρρυθμίσεις στο Eurogroup
Η στρατηγική του Eurogroup για την υλοποίηση της ατζέντας της ενιαίας αγοράς έως το 2027 βασίζεται στη δημιουργία κλίματος εμπιστοσύνης μεταξύ των 27 υπουργών Οικονομικών. Ο κ. Πιερρακάκης ανέφερε ότι η υλοποίηση των δεσμεύσεων αποτελεί το μοναδικό μέσο για την οικοδόμηση αξιοπιστίας απέναντι στους πολίτες και τις αγορές. Η διαδικασία περιλαμβάνει την κατάτμηση της ατζέντας σε επιμέρους εφικτούς στόχους, όπου υπάρχει ήδη συναίνεση, όπως η διευκόλυνση της πρόσβασης σε κεφάλαια για τις επιχειρήσεις. Η δημιουργική πίεση μεταξύ ομότιμων κρατών-μελών και η παροχή θετικών κινήτρων θεωρούνται απαραίτητα εργαλεία για την πρόοδο των μεταρρυθμίσεων.
Η μεταμόρφωση της ελληνικής οικονομίας προσφέρει διδάγματα που εστιάζουν στην πολιτική σταθερότητα, τη δημοσιονομική σύνεση και τη μεταρρυθμιστική νοοτροπία. Ο ψηφιακός μετασχηματισμός του κράτους στην Ελλάδα λειτούργησε οριζόντια, βελτιώνοντας την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής και την εξυπηρέτηση των πολιτών. Ο κ. Πιερρακάκης επεσήμανε ότι η ανθεκτικότητα προϋποθέτει στρατηγική σκέψη και ευελιξία στην αντιμετώπιση πολλαπλών και αλληλεπικαλυπτόμενων κρίσεων. Η ικανότητα μιας χώρας να προχωρά σε τομές ακόμη και εκτός περιόδων κρίσης ορίζει την ικανότητά της να ευημερεί στο σύγχρονο παγκόσμιο περιβάλλον.
Διεθνής συνεργασία και ελληνική οικονομική συνεισφορά
Στο πλαίσιο της διεθνούς συνεργασίας, η Ελλάδα ανακοίνωσε τη συμμετοχή της στην πρωτοβουλία του ΔΝΤ για την παροχή τεχνικής βοήθειας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Η ελληνική κυβέρνηση θα συνεισφέρει το ποσό των 5 εκατομμυρίων ευρώ στο κέντρο SEETAC, με την εκταμίευση να ξεκινά τον Ιανουάριο του 2027. Η κίνηση αυτή αντανακλά την αλλαγή του ρόλου της χώρας από αποδέκτη βοήθειας σε πάροχο τεχνικής και οικονομικής στήριξης στην ευρύτερη περιοχή. Ο κ. Κάμμερ εξήρε την πορεία της Ελλάδας, σημειώνοντας ότι το επιχειρηματικό περιβάλλον που διαμορφώνεται μπορεί να αποτελέσει πρότυπο για άλλες οικονομίες υπό μετάβαση.
Η ολοκλήρωση της συζήτησης στην Ουάσινγκτον ανέδειξε την ενέργεια και τη χρηματοπιστωτική ενοποίηση ως τους δύο άξονες που θα καθορίσουν τη θέση της Ευρώπης στον παγκόσμιο χάρτη μέχρι το τέλος της δεκαετίας. Η ανάγκη για μεγαλύτερη αγορά και βαθύτερες κεφαλαιαγορές παραμένει το κεντρικό αίτημα των ευρωπαίων παραγόντων για την ενίσχυση του βιοτικού επιπέδου. Ο κ. Πιερρακάκης κατέληξε ότι η ταχύτητα στην υλοποίηση των αποφάσεων είναι ο κρισιμότερος παράγοντας για την επιτυχία του ευρωπαϊκού εγχειρήματος σε έναν κόσμο που αλλάζει με εκθετικούς ρυθμούς.
