Η κυβέρνηση προχωρά στην τελική φάση επεξεργασίας της μεταρρύθμισης που προβλέπει τη μεταφορά των Υπηρεσιών Δόμησης (ΥΔΟΜ) στο Ελληνικό Κτηματολόγιο, ενώ οι δήμοι, διά της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδος (ΚΕΔΕ), σηκώνουν το γάντι και ετοιμάζουν προσφυγή στη δικαιοσύνη.
Την αλλαγή αυτή, που αναμένεται να αναδιατάξει το πλαίσιο λειτουργίας των πολεοδομιών, παρουσίασε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης το περασμένο Σάββατο, από το βήμα της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης. Στην ομιλία του έκανε λόγο για υπηρεσίες που έχουν κατ’ επανάληψη μετατραπεί σε κέντρα «εξυπηρετήσεων» ή ακόμη και σε εστίες διαφθοράς.
Η συζήτηση για το αν πρέπει να αφαιρεθεί η συγκεκριμένη αρμοδιότητα από τους δήμους δεν είναι νέα. Εδώ και μήνες επανέρχεται στο προσκήνιο και κλιμακώθηκε μετά τις σφοδρές αντιδράσεις ορισμένων δημοτικών αρχών απέναντι στα περιβαλλοντικά κίνητρα που εισήγαγε ο Νέος Οικοδομικός Κανονισμός (ΝΟΚ). Στα πρώτα στάδια των διαβουλεύσεων είχε εξεταστεί το ενδεχόμενο οι πολεοδομίες – όπως παραμένουν γνωστές στο κοινό – να ενταχθούν είτε στο υπουργείο Περιβάλλοντος (ΥΠΕΝ) είτε στις Περιφέρειες.
Υπενθυμίζεται ότι οι πολεοδομίες μεταφέρθηκαν στους δήμους από τις τότε νομαρχίες με το πρόγραμμα «Καλλικράτης» (Ν. 3852/2010), που τέθηκε σε εφαρμογή την 1η Ιανουαρίου 2011, χωρίς πάντως να υποστηριχθούν ούτε καν με το αναγκαίο προσωπικό ώστε να λειτουργήσουν αποτελεσματικά.
Σύμφωνα με στοιχεία που δημοσιοποίησε αργά χθες βράδυ η κυβέρνηση, μόλις 185 από τους 332 δήμους (56%) διαθέτουν σήμερα ΥΔΟΜ, ενώ το 44% παραμένει χωρίς τέτοια υπηρεσία. Ο μέσος χρόνος έκδοσης άδειας οικοδομής φτάνει τους 6 έως 8 μήνες, ενώ δεν λείπουν περιπτώσεις όπου η διαδικασία ξεπέρασε ακόμη και την πενταετία. Οι αποκλίσεις από περιοχή σε περιοχή είναι μεγάλες, ενώ ο πολυκερματισμός σε μικρές και υποστελεχωμένες υπηρεσίες, σε συνδυασμό με τη διάχυση της τεχνογνωσίας, έχει οδηγήσει σε πολλαπλές ερμηνείες της νομοθεσίας – με αποτέλεσμα πολίτες σε όμορους δήμους να βιώνουν διαφορετικές εφαρμογές του ίδιου νομικού πλαισίου.
Ο κυβερνητικός σχεδιασμός για τη μεταφορά των ΥΔΟΜ στο Ελληνικό Κτηματολόγιο
Το σχέδιο της κυβέρνησης, που βρίσκεται ακόμη σε αρχικό στάδιο, προβλέπει αναδιάρθρωση του Ελληνικού Κτηματολογίου, ώστε να αναλάβει τόσο την έκδοση οικοδομικών αδειών όσο και τον έλεγχο της αυθαίρετης δόμησης, μέσω της δημιουργίας νέας αυτόνομης διεύθυνσης.
Η κυβέρνηση υπογραμμίζει ότι το υπό διαμόρφωση δίκτυο των 92 Κτηματολογικών Γραφείων και υποκαταστημάτων καλύπτει το 97% της επικράτειας και μπορεί να αποτελέσει έτοιμη υποδομή για μια ομαλή μετάβαση με περιορισμένο κόστος.
Πιθανότερο σενάριο θεωρείται η επιστροφή του Ελληνικού Κτηματολογίου στο ΥΠΕΝ, από το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης όπου είχε υπαχθεί. Στους δήμους, πάντως, θα παραμείνουν οι αρμοδιότητες που αφορούν τα πολεοδομικά σχέδια, τα ρυμοτομικά και τις πράξεις εφαρμογής.
Οι εργαζόμενοι των ΥΔΟΜ θα κληθούν να αποφασίσουν αν θα μετακινηθούν στο Κτηματολόγιο ή θα παραμείνουν στις τεχνικές υπηρεσίες των δήμων. Η κυβέρνηση επισημαίνει ότι η μετάβαση θα είναι σταδιακή και δεν θα διαταράξει την τρέχουσα λειτουργία του φορέα.
Μόλις ολοκληρωθεί η αποτύπωση του προσωπικού και καθοριστούν οι ανάγκες σε στελέχη για τις νέες ΥΔΟΜ, θα προκηρυχθούν προσλήψεις μηχανικών με ταχείς διαδικασίες, ανάλογες με εκείνες που έχουν ήδη εφαρμοστεί στο Κτηματολόγιο, ώστε να αποφευχθούν καθυστερήσεις.
Η αντίδραση της ΚΕΔΕ
Η ΚΕΔΕ εμφανίζεται αποφασισμένη να μπλοκάρει την αλλαγή. Ο Α’ αντιπρόεδρος της Ένωσης και δήμαρχος Βάρης – Βούλας – Βουλιαγμένης, Γρηγόρης Κωνσταντέλλος, δηλώνει ότι η συγκεκριμένη πρωτοβουλία «προσβάλλει την Τοπική Αυτοδιοίκηση και συνιστά οπισθοδρόμηση». Υποστηρίζει μάλιστα ότι η απόφαση της κυβέρνησης σχετίζεται με την ισχυρή αντίδραση των δήμων στον ΝΟΚ, που οδήγησε σε ακύρωση των διατάξεων για αύξηση του ύψους των κτιρίων. «Δεν θέλουν να ξαναζήσουν κάτι τέτοιο», σημειώνει χαρακτηριστικά, προαναγγέλλοντας ότι η ΚΕΔΕ θα προσφύγει στο Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ).
