Στα περίπου 23 δισ. ευρώ διαμορφώνονται οι εθνικοί πόροι που συνδέονται με το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης 2026-2030, το οποίο παρουσιάστηκε σήμερα στο Ωδείο Αθηνών, σε εκδήλωση του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών παρουσία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη. Μετά την εκδήλωση συνεδρίασε για πρώτη φορά η Επιτροπή Παρακολούθησης του νέου ΕΠΑ, ενώ κατατέθηκε η εισήγηση του υπουργείου για την εξειδίκευση των Τομεακών και Περιφερειακών Προγραμμάτων.
Μετά την πρόσφατη αναθεώρηση, ο συνολικός προϋπολογισμός του ΕΠΑ ανέρχεται σε 17,1 δισ. ευρώ, ποσό που περιλαμβάνει δυνατότητα υπερδέσμευσης έως 30%. Μαζί με 5,8 δισ. ευρώ για την ολοκλήρωση έργων της προηγούμενης προγραμματικής περιόδου, οι πόροι που συνδέονται με το πρόγραμμα φθάνουν περίπου τα 23 δισ. ευρώ.
Η νέα χρηματοδοτική βάση
Ο βασικός προϋπολογισμός του ΕΠΑ διαμορφώνεται σε 13,548 δισ. ευρώ και, με την υπερδέσμευση, φθάνει στα 17,105 δισ. ευρώ. Από το ποσό αυτό, έως 12,114 δισ. ευρώ κατευθύνονται στα Τομεακά Προγράμματα Ανάπτυξης, έως 3,301 δισ. ευρώ στα Περιφερειακά Προγράμματα, 1,67 δισ. ευρώ στα Ειδικά Προγράμματα και 20 εκατ. ευρώ στο αποθεματικό.
Το ΕΠΑ περιλαμβάνει 20 Τομεακά, 13 Περιφερειακά και τέσσερα Ειδικά Προγράμματα. Χρηματοδοτείται από το εθνικό σκέλος του Αναπτυξιακού Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων και αποτυπώνει τη μετάβαση σε πολυετή σχεδιασμό των αποκλειστικά εθνικών αναπτυξιακών παρεμβάσεων.
Επτά αναπτυξιακοί στόχοι
Η εισήγηση προς την Επιτροπή Παρακολούθησης οργανώνει τις παρεμβάσεις σε επτά αναπτυξιακούς στόχους: κοινωνική συνοχή και ανάπτυξη, υποδομές και μεταφορές, πολιτική προστασία και διαχείριση της κλιματικής κρίσης, καινοτομία και ανταγωνιστικότητα, ψηφιακό μετασχηματισμό και τεχνητή νοημοσύνη, πράσινη ανάπτυξη και πράσινη μετάβαση, καθώς και υποστήριξη της εφαρμογής του προγράμματος.
Στο πλαίσιο αυτό περιγράφονται παρεμβάσεις για κοινωνικές και υγειονομικές υποδομές, σχολεία, ύδρευση και διαχείριση υδάτων, αντιπλημμυρική προστασία, ψηφιακές υπηρεσίες, ενεργειακές αναβαθμίσεις και ενίσχυση επιχειρήσεων. Στην εκδήλωση αναφέρθηκαν επίσης η ανάπλαση της ΔΕΘ, το πολυκαναλικό σύστημα ενημέρωσης και εξυπηρέτησης πολιτών του υπουργείου, η αξιοποίηση δημόσιας ακίνητης περιουσίας και το GOVSATCOM Hub.
Σε διαβούλευση η εξειδίκευση
Η περαιτέρω εξειδίκευση του ΕΠΑ βρίσκεται σε εξέλιξη, σε συνεργασία με τους αρμόδιους φορείς και τις Περιφέρειες. Το υλικό που κατατέθηκε στην πρώτη συνεδρίαση της Επιτροπής αποτελεί εισήγηση του υπουργείου και όχι το τελικό κείμενο ή συμπέρασμα της συνεδρίασης.
Η εισήγηση προβλέπει ότι οι Υπηρεσίες Διαχείρισης θα καθορίσουν την εσωτερική κατανομή των πόρων ανά προτεραιότητα, θα επιλέξουν τους δείκτες παρακολούθησης και θα ορίσουν τιμές αναφοράς, ενδιάμεσους στόχους για το 2028 και τελικούς στόχους για το 2030. Ο κατάλογος της εισήγησης περιλαμβάνει 141 ειδικούς δείκτες εκροής και 12 δείκτες συντήρησης, ενώ οι τιμές που εκκρεμούν αποτυπώνονται ως «Προς Εξειδίκευση από την ΥΔ».
Η εισήγηση προβλέπει ακόμη εξέταση των τιμών αναφοράς και των στόχων σε δεύτερη συνεδρίαση της Επιτροπής Παρακολούθησης, μέσα σε έξι μήνες και μετά από βασική αξιολόγηση. Τα ποσοτικά στοιχεία και το τελικό κείμενο της εξειδίκευσης παραμένουν σε διαβούλευση και θα αποτελέσουν τη βάση της σχετικής απόφασης του αρμόδιου αναπληρωτή υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.
Το θεσμικό πλαίσιο του ν. 5264/2025 προβλέπει ενιαίους κανόνες διαχείρισης, ταχύτερες διαδικασίες αξιολόγησης, συστηματικότερους ελέγχους και αυξημένες απαιτήσεις διαφάνειας και λογοδοσίας.
Οι δηλώσεις της πολιτικής ηγεσίας
Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης χαρακτήρισε την ενίσχυση των επενδύσεων συνειδητή πολιτική επιλογή και έθεσε ως στόχο η αναπτυξιακή πολιτική να φθάσει και στους 1.008 ταχυδρομικούς κώδικες της χώρας. Στάθηκε ιδιαίτερα στη συνεργασία κράτους και Περιφερειών και ανέδειξε τη διαχείριση των υδάτων ως μία από τις πιο κρίσιμες προτεραιότητες της επόμενης πενταετίας. Παράλληλα, συνέδεσε τη συζήτηση για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο της ΕΕ με την ανάγκη συντονισμού των διαθέσιμων χρηματοδοτικών εργαλείων.
Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, έθεσε το ερώτημα της επόμενης ημέρας μετά το Ταμείο Ανάκαμψης και συνέδεσε την απάντηση με τη συνδυαστική αξιοποίηση εθνικών και ευρωπαϊκών πόρων, αλλά και με συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Αναφέρθηκε σε παρεμβάσεις όπως η ανάπλαση της ΔΕΘ, η αξιοποίηση δημόσιας ακίνητης περιουσίας, η αναβάθμιση της εξυπηρέτησης των πολιτών και το GOVSATCOM Hub.
Ο αναπληρωτής υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Νίκος Παπαθανάσης, παρουσίασε το ΕΠΑ ως το χρηματοδοτικό εργαλείο της επόμενης περιόδου και έδωσε έμφαση στους ενιαίους κανόνες διαχείρισης, στην ταχύτερη αξιολόγηση των έργων, στους συστηματικούς ελέγχους και στη διαφάνεια.
