Σχεδόν το μισό ευρωπαϊκό venture funding του 2026 έχει κατευθυνθεί μέχρι στιγμής σε εταιρείες που σχετίζονται με την τεχνητή νοημοσύνη, με βάση τα στοιχεία του Crunchbase, σε μια περίοδο κατά την οποία η συνολική χρηματοδότηση startups στην περιοχή εμφανίζει άνοδο. Η αύξηση αφορά τόσο νέες εταιρείες frontier models όσο και startups σε data centers, ημιαγωγούς, robotics, αεροδιαστημική, άμυνα, biotech και εφαρμογές για νομικές υπηρεσίες, customer service και fintech.
Η μετατόπιση αυτή συμπίπτει με μια ευρύτερη βελτίωση στη χρηματοδότηση της ευρωπαϊκής startup σκηνής, καθώς τα κεφάλαια αυξήθηκαν κατά το ένα τρίτο σε ετήσια βάση στο τέταρτο τρίμηνο και στο πρώτο τρίμηνο, φτάνοντας σε περισσότερα από 17 δισ. δολάρια σε κάθε τρίμηνο. Η εικόνα συμπληρώνεται από τη χρηματοδότηση στον ενεργειακό κλάδο που συνδέεται με τις ανάγκες του AI compute, καθώς η υπολογιστική υποδομή απαιτεί παράλληλες επενδύσεις σε ενέργεια και χωρητικότητα.
Τα νέα AI labs της Ευρώπης
Ένα από τα σημεία στα οποία η Ευρώπη εμφανίζει κινητικότητα είναι τα frontier labs. Πρώην εργαζόμενοι της DeepMind, του AI lab που ιδρύθηκε στο Λονδίνο το 2010 και εξαγοράστηκε από την Google το 2014, έχουν δημιουργήσει δύο νέα εργαστήρια στο Λονδίνο, τα Recursive Superintelligence και Ineffable Intelligence. Την ίδια ώρα, ο Yann LeCun, πρώην επικεφαλής του Meta AI, ίδρυσε στο Παρίσι την Advanced Machine Intelligence. Οι τρεις εταιρείες έχουν αντλήσει συνολικά 2,6 δισ. δολάρια μέσα στο 2026.
Η δραστηριότητα δεν περιορίζεται στις νέες εταιρείες. Η Black Forest Labs, με έδρα τη Γερμανία, συγκέντρωσε πέρυσι χρηματοδότηση ύψους εκατοντάδων εκατομμυρίων δολαρίων, ενώ η Mistral, η οποία ιδρύθηκε το 2023 και συγκαταλέγεται στις πρώτες ευρωπαϊκές εταιρείες μοντέλων AI, έχει αντλήσει συνολικά 4 δισ. δολάρια. Στο ίδιο πεδίο, η Synthesia αναφέρεται ως μία από τις πρώτες ευρωπαϊκές εταιρείες diffusion models, ενώ η Aleph Alpha, με έδρα τη Χαϊδελβέργη, συγχωνεύθηκε τον Απρίλιο με την καναδική Cohere για sovereign και εμπορικές AI αναπτύξεις, με αποτίμηση 20 δισ. δολαρίων για το νέο σχήμα.
Τα AI-native startups κερδίζουν έδαφος
Η συγκέντρωση νέων AI labs και η ανανεωμένη χρηματοδοτική δυναμική θα μπορούσαν, όπως αναφέρεται στην ανάλυση του Crunchbase, να ενισχύσουν τη δημιουργία κόμβων ταλέντου στην Ευρώπη. Ωστόσο, η ίδια εικόνα συνοδεύεται από έναν σαφή περιορισμό: παρότι τα ευρωπαϊκά foundation labs έχουν αντλήσει περισσότερα από 8 δισ. δολάρια από το 2021, το ποσό αυτό αντιστοιχεί σε πολύ μικρό μέρος της χρηματοδότησης που έχουν συγκεντρώσει οι αντίστοιχες εταιρείες frontier models στις ΗΠΑ.
Στην έκθεση European 100 cloud challenger companies, η Notion Capital καταγράφει ότι το 81% των early-stage εταιρειών είναι πλέον AI-native, από 50% έναν χρόνο νωρίτερα. Με βάση τον αριθμό εταιρειών, τις περισσότερες παρουσίες έχουν τα dev tools και οι υποδομές, με 12 εταιρείες, καθώς και οι βιομηχανικές εφαρμογές και το robotics, με 11 εταιρείες. Ο Radu Bozga, principal της Notion Capital και συντάκτης της έκθεσης, αποδίδει μέρος του ευρωπαϊκού πλεονεκτήματος στην πρόσβαση σε ισχυρούς μηχανικούς στα πρώτα στάδια και σε ποιοτικό ταλέντο που μπορεί να παραμείνει στις εταιρείες.
Η αλλαγή, πάντως, δεν αφορά μόνο το είδος των εταιρειών, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο αυτές χτίζονται. Ο Bozga σημειώνει ότι σε παλαιότερες γενιές startups το συνηθισμένο μοτίβο ήταν η δημιουργία της εταιρείας στην Ευρώπη και η επέκταση στις ΗΠΑ γύρω από το Series B. Πλέον, όπως αναφέρει, οι ιδρυτές τείνουν να σκέφτονται παγκόσμια από την πρώτη ημέρα. Η πιο έντονη μεταβολή, κατά τον ίδιο, είναι ότι οι ομάδες πριν από το Series A λειτουργούν με πολύ μικρότερη δομή.
Το αμερικανικό πλεονέκτημα παραμένει ισχυρό
Παρά την ευρωπαϊκή ανάκαμψη, η ανάπτυξη της χρηματοδότησης στην περιοχή υστερεί έναντι των ΗΠΑ από το 2024. Οι κορυφαίες εταιρείες μοντέλων ΤΝ με έδρα το Σαν Φρανσίσκο, η OpenAI και η Anthropic, έχουν αντλήσει 254 δισ. δολάρια από το 2023, ενισχύοντας εκ νέου τον ρόλο του Bay Area ως κέντρου για φιλόδοξους founders μετά την πανδημία.
Ο Andy McLoughlin, managing partner της Uncork Capital, περιγράφει μια αγορά στην οποία εταιρείες που ξεκινούν από το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Γαλλία, τη Γερμανία και τις σκανδιναβικές χώρες μετακινούνται στη Silicon Valley για να αναπτυχθούν. Κατά την εκτίμησή του, μπορεί πλέον να δημιουργηθεί μια σημαντική επιχείρηση οπουδήποτε στον κόσμο, καθώς το εμπόδιο για τη δημιουργία ισχυρών εταιρειών έχει μειωθεί. Ωστόσο, υποστηρίζει ότι οι πιθανότητες για τη δημιουργία μιας εταιρείας γενιάς είναι πολύ υψηλότερες όταν η ανάπτυξη περνά από το Bay Area.
Την ίδια κατεύθυνση ακολουθεί και το Entrepreneurs First, το incubator που ιδρύθηκε στο Ηνωμένο Βασίλειο και μεταφέρθηκε στις ΗΠΑ το 2024. Το EF εντοπίζει founders από κορυφαία πανεπιστήμια διεθνώς, αλλά ιδρύει στις ΗΠΑ κάθε επιχείρηση που χρηματοδοτεί. Η Alice Bentinck, CEO και συνιδρύτρια του οργανισμού, ανέφερε ότι το πρόγραμμα στο Bay Area δεν αφορά μόνο την εγγύτητα στο κεφάλαιο, αλλά αλλάζει και το επίπεδο φιλοδοξίας, καθώς οι founders κινούνται ταχύτερα, σκέφτονται μεγαλύτερα και ανταγωνίζονται παγκοσμίως από την πρώτη ημέρα.
Η πίεση για ταχεία διεθνή επέκταση συνδέεται και με τον ρυθμό αντιγραφής νέων επιχειρηματικών μοντέλων. Ο Fady Abdel-Nour, general partner της Antler, αναφέρει ότι βλέπει περισσότερες εταιρείες από αναδυόμενες αγορές να κατευθύνονται πολύ νωρίς στις ΗΠΑ, όχι για να πωληθούν, αλλά για να πουλήσουν σε πελάτες. Όπως σημειώνει, ο χρόνος αντιγραφής μιας επιχειρηματικής ιδέας έχει περιοριστεί σε έναν ή δύο μήνες, γεγονός που δημιουργεί κίνητρο για την ταχεία διεκδίκηση μεγάλων αγορών πριν οι αμερικανικοί ανταγωνιστές αποκτήσουν κρίσιμη ταχύτητα.
