Στην οικονομική αβεβαιότητα αποδίδει το ΙΟΒΕ έως το 40% της μείωσης της απασχόλησης στην Ελλάδα την περίοδο 2010-2013, καθώς και σημαντικό μέρος του επενδυτικού κενού έναντι της Ευρωπαϊκής Ένωσης την περίοδο 2009-2015. Η νέα μελέτη του Ιδρύματος Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών εξετάζει πώς η αβεβαιότητα επηρεάζει τις επιχειρηματικές αποφάσεις για επενδύσεις και θέσεις εργασίας.
Η μελέτη «Ο ρόλος της οικονομικής αβεβαιότητας στο κενό επενδύσεων και απασχόλησης της ελληνικής οικονομίας» δημοσιεύθηκε στις 24 Ιουλίου. Εκπονήθηκε από το ΙΟΒΕ με την υποστήριξη της Τράπεζας της Ελλάδος, ενώ μέρος της δημοσιεύθηκε στο τεύχος 63 του Οικονομικού Δελτίου της κεντρικής τράπεζας. Τα ευρήματα αποδίδουν στην αβεβαιότητα επιδράσεις με διάρκεια που υπερβαίνει το έτος.
Οι νέοι δείκτες αβεβαιότητας
Η ανάλυση αξιοποιεί μικροδεδομένα από τις Έρευνες Οικονομικής Συγκυρίας και κατασκευάζει τρεις συμπληρωματικούς δείκτες αβεβαιότητας. Ο πρώτος, EXAFD, υπολογίζεται από τη διασπορά των επιχειρηματικών προσδοκιών, με τη μεγαλύτερη ετερογένεια να αντιστοιχεί σε υψηλότερη αβεβαιότητα. Οι δείκτες EXPFE και MEXPFE στηρίζονται στα εκ των υστέρων σφάλματα πρόβλεψης των επιχειρήσεων για τη μελλοντική πορεία της δραστηριότητάς τους.
Ο τρίτος δείκτης υπολογίζεται σε επίπεδο επιχείρησης από τις απαντήσεις για τον βαθμό δυσκολίας πρόβλεψης της μελλοντικής ανάπτυξης. Η μελέτη καταγράφει περιόδους υψηλής αβεβαιότητας που συνδέονται με οικονομικά, χρηματοπιστωτικά, πολιτικά και γεωπολιτικά γεγονότα. Οι πολύ μικρές επιχειρήσεις εμφανίζουν διαχρονικά υψηλότερα επίπεδα αβεβαιότητας σε σύγκριση με τις μικρομεσαίες και τις μεγάλες.
Η επίδραση σε επενδύσεις και απασχόληση
Μια απρόσμενη αύξηση της αβεβαιότητας κατά μία τυπική απόκλιση εκτιμάται ότι οδηγεί σε άμεση υποχώρηση των επενδύσεων κατά περίπου 200 εκατ. ευρώ. Η επίδραση εμφανίζεται στα πρώτα τρίμηνα μετά τη διαταραχή και διατηρείται για τουλάχιστον δύο έτη. Στην απασχόληση, η αρνητική απόκριση κορυφώνεται τρία τρίμηνα μετά την αρχική διαταραχή.
Η μελέτη περιλαμβάνει δύο προσεγγίσεις για το επενδυτικό κενό της περιόδου 2009-2015. Η μακροοικονομετρική ανάλυση εκτιμά ότι η αυξημένη αβεβαιότητα συνέβαλε περίπου στο ένα τέταρτο του ετήσιου κενού επενδύσεων μεταξύ Ελλάδας και ΕΕ27. Οι μικροοικονομετρικές εκτιμήσεις αποδίδουν στην αβεβαιότητα έως το ένα τρίτο του καταγεγραμμένου επενδυτικού κενού της ίδιας περιόδου.
Οι κλάδοι και οι επιχειρηματικές προσδοκίες
Οι Υπηρεσίες και η Βιομηχανία συγκαταλέγονται στους τομείς που επηρεάζονται περισσότερο από τις διαταραχές της αβεβαιότητας. Για την αρχή της ελληνικής κρίσης, το 2009-2010, η ανάλυση εκτιμά ότι η όξυνση της αβεβαιότητας εξηγεί πτώση των επενδύσεων στη Βιομηχανία κατά 0,5 δισ. ευρώ σε βάθος διετίας, ποσό που αντιστοιχεί περίπου στο ένα τέταρτο της συνολικής μείωσης των επενδύσεων του κλάδου εκείνη την περίοδο.
Η επίδραση της αβεβαιότητας στις επενδυτικές αποφάσεις διαφοροποιείται ανάλογα με τις προσδοκίες των επιχειρήσεων. Στις επιχειρήσεις με απαισιόδοξες ή ουδέτερες προσδοκίες η επίδραση στις επενδύσεις είναι αρνητική, ενώ στις επιχειρήσεις με αισιόδοξες προσδοκίες η μελέτη δεν εντοπίζει στατιστικά σημαντική επίδραση. Η απασχόληση επηρεάζεται εντονότερα όταν οι προσδοκίες είναι απαισιόδοξες.
Διαφορές ανά μέγεθος επιχείρησης
Ως προς τις επενδύσεις, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις επηρεάζονται σημαντικά από την όξυνση της αβεβαιότητας, σύμφωνα με τα ευρήματα της μελέτης. Στην απασχόληση, οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις παρουσιάζουν εντονότερη επίδραση από τις μεγάλες, οι οποίες ενδέχεται να διατηρούν εργατικό δυναμικό λόγω μεγαλύτερης ανθεκτικότητας σε διαδοχικές διαταραχές του οικονομικού κύκλου.
Η συστηματική παρακολούθηση των δεικτών αβεβαιότητας μπορεί να συμβάλει στην έγκαιρη καταγραφή των κινδύνων για επενδυτικά σχέδια και θέσεις εργασίας, αναφέρει το ΙΟΒΕ. Η μελέτη συνδέει την ποσοτική μέτρηση της αβεβαιότητας με την τεκμηρίωση μέτρων οικονομικής πολιτικής για την άμβλυνση των επιπτώσεων μελλοντικών κρίσεων και την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των επιχειρήσεων και της οικονομίας.
