Με ενισχυμένες υποδομές, ισχυρότερη έρευνα και περισσότερα επενδυτικά εργαλεία, η Ελλάδα περνά σε μια φάση που θα κριθεί από την ικανότητα του θεσμικού περιβάλλοντος της επιχειρηματικής και ερευνητικής κοινότητας να συμφωνήσουν σε μια κοινή βάση προτεραιοτήτων και να την μετατρέψουν σε έργα, προϊόντα και διεθνή επιδραστικότητα.
Του Νώντα Συρράκου
Στη ΔΕΘ, η τεχνητή νοημοσύνη, οι επενδύσεις, η έρευνα, η ενέργεια και οι μεταφορές επανέρχονταν σε διαφορετικές συζητήσεις, αλλά με ένα κοινό ερώτημα: πόσο αποτελεσματικά μπορεί η χώρα να μετατρέψει τον σχέδιο σε απόφαση και την απόφαση σε υλοποίηση. Τα βήματα των τελευταίων ετών είναι ορατά και έχουν διευρύνει τόσο τις δυνατότητες όσο και τη θεσμική εμπειρία της χώρας. Το ζητούμενο τώρα είναι το σύνολο των κεκτημένων να αποκτήσουν μεγαλύτερη συνοχή και μετρήσιμο αποτέλεσμα.
Σε ένα ευρωπαϊκό και διεθνές περιβάλλον όπου η τεχνολογία, η οικονομία και η ίδια η κοινωνία κινούνται ταχύτατα, χρειάζεται κοινός τρόπος δουλειάς: ποιες είναι οι προτεραιότητες, ποιος αναλαμβάνει τι και πώς μετριέται η πρόοδος. Από τις συζητήσεις που είχα στη ΔΕΘ με στελέχη της πολιτείας, της αγοράς, της έρευνας και των θεσμικών φορέων, διαπίστωσα ότι αυτή η ανάγκη είναι πλέον ευρέως κατανοητή. Το επόμενο βήμα είναι η συνεννόηση να γίνεται πράξη, με καθαρούς ρόλους και ευθύνη για το αποτέλεσμα.
Το νέο υπόβαθρο της ελληνικής ανταγωνιστικότητας
Η ανάγκη αυτή γίνεται ιδιαίτερα ορατή στην τεχνητή νοημοσύνη, όπου ο ΔΑΙΔΑΛΟΣ παρέχει την υπολογιστική βάση και το PHAROS έχει ως αποστολή να διευρύνει την πρόσβαση σε αυτήν, υποστηρίζοντας συνεργασίες στην έρευνα, τις επιχειρήσεις και τον δημόσιο τομέα. Η αξία, βέβαια, θα φανεί όταν αυτά μεταφραστεί σε εφαρμογές για πραγματικές ανάγκες, με αξιοποίηση των διαθέσιμων δεδομένων και πραγματική χρήση στην παραγωγή και στις υπηρεσίες.
Το ίδιο ισχύει και για τις κρίσιμες υποδομές, από τα κέντρα δεδομένων και την ενέργεια έως τα λιμάνια και τις μεταφορές. Η πραγματική τους αξία θα εξαρτηθεί από το αν συνδέονται με ώριμες επενδύσεις και συγκεκριμένες παραγωγικές δραστηριότητες. Ειδικότερα για τη Θεσσαλονίκη και τη Βόρεια Ελλάδα, η συντονισμένη ανάπτυξη ψηφιακών και φυσικών υποδομών μπορεί να ενισχύσει τη θέση και επιδραστικότητά τους στα Βαλκάνια και στην ευρωπαϊκή αγορά.
Η κρίσιμη μάζα της Θεσσαλονίκης
Η Θεσσαλονίκη, διαθέτει πλέον κρίσιμη μάζα, καθώς στο ίδιο οικοσύστημα συνυπάρχουν πανεπιστήμια, το ΕΚΕΤΑ, η Αλεξάνδρεια Ζώνη Καινοτομίας, η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας, το Thess INTEC, επιχειρηματικά κέντρα και επενδυτική παρουσία. Στο πάνελ “Η Θεσσαλονίκη ως κόμβος τεχνολογίας και καινοτομίας”, που συντόνισα στο Hellenic Growth Agora, η συζήτηση έδειξε ότι η δυναμική της πόλης αναγνωρίζεται ευρύτερα και ότι η περαιτέρω ωρίμανση θα κριθεί από συνεργασίες με διάρκεια και σαφείς ρόλους, με ανάληψη ευθύνης από κάθε πλευρά, οι οποίες οδηγούν σε εφαρμογές, προϊόντα και διεθνή προοπτική.
Η συζήτηση για την ανοιχτή καινοτομία, που συνδιοργάνωσαν η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας και το NOESIS, έθεσε το ίδιο ζήτημα με επίκεντρο τη διαδρομή από την έρευνα στην αγορά. Η ολοκλήρωσή της προϋποθέτει να υπάρχει από την αρχή συμφωνία για το ποιος αναλαμβάνει την ανάπτυξη, πώς θα αξιοποιηθεί το αποτέλεσμα, ποιος θα χρηματοδοτήσει τη δοκιμή και ποιος θα είναι ο πρώτος χρήστης. Το NOESIS μπορεί να έχει ουσιαστικό ρόλο σε αυτή τη διαδρομή, ως σημείο συνάντησης της επιστημονικής γνώσης με την τεχνολογική εφαρμογή, την αγορά και τον δημόσιο διάλογο.
Το επόμενο κεφάλαιο της επενδυτικής στρατηγικής
Η μετάβαση από την πιλοτική εφαρμογή στην κανονική λειτουργία συνδέεται άμεσα με τη χρηματοδότηση, ιδιαίτερα στο πλαίσιο του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, όπου τα κράτη μέλη έπρεπε να εκπληρώσουν τα ορόσημα και τους στόχους μέσα στο προβλεπόμενο ευρωπαϊκό χρονοδιάγραμμα. Με την ολοκλήρωση αυτού του κύκλου, κάθε νέο έργο πρέπει να απαντά από την αρχή σε τρία πρακτικά ερωτήματα: πώς θα λειτουργεί, ποιοι θα το χρησιμοποιούν και από πού θα χρηματοδοτείται μετά την αρχική ενίσχυση.
Στην ίδια κατεύθυνση εντάσσεται το Invest Ahead, σχέδιο του Εθνικού Αναπτυξιακού Ταμείου (Growthfund) υπό την αιγίδα του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών. Το σχέδιο ακολουθεί αυτή τη λογική, καθώς η ανάλυση 100 τομέων οδήγησε στον προσδιορισμό 30 συγκεκριμένων και κοστολογημένων επενδυτικών ευκαιριών. Η μετάβαση από την ευκαιρία στην υλοποίηση απαιτεί τεκμηριωμένη ζήτηση, αδειοδοτική ετοιμότητα, κατάλληλη κεφαλαιακή δομή και σαφή φορέα υλοποίησης. Χωρίς αυτά, η αρχική χρηματοδότηση δεν αρκεί για να εξασφαλίσει τη συνέχεια του έργου.
Η ανθρώπινη κρίση στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης
Το decision intelligence αποκτά αξία όταν τα δεδομένα και τα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης βελτιώνουν την απόφαση χωρίς να υποκαθιστούν την ανθρώπινη κρίση. Αυτό προϋποθέτει αξιόπιστα δεδομένα και διαφάνεια για το πώς προκύπτει ένα αποτέλεσμα, αλλά και έλεγχο για μεροληψίες, ελλιπή δεδομένα ή λανθασμένες παραδοχές. Η τελική ευθύνη παραμένει στον άνθρωπο. Η κυβερνοασφάλεια προστατεύει τα συστήματα και τα δεδομένα, ενώ η δεοντολογία θέτει τα όρια της χρήσης τους. Πρόκειται για διαφορετικές απαιτήσεις, οι οποίες πρέπει να ενσωματώνονται εξαρχής στον σχεδιασμό.
Τα επιμελητήρια και τα επιχειρηματικά δίκτυα μπορούν εδώ να παίξουν πρακτικό ρόλο. Μπορούν να προετοιμάζουν επιχειρήσεις για επενδύσεις, να τις φέρνουν σε επαφή με ερευνητικούς εταίρους και να ανοίγουν δρόμο προς διεθνή έργα και συνεργασίες. Έτσι η οικονομική διπλωματία αποκτά πιο ώριμη βάση και συνέχεια. Η κατεύθυνση που δόθηκε στο πλαίσιο του Στρατηγικού Σχεδίου Εξωστρέφειας 2026 – 2030 συνιστά σημαντικό σημείο αναφοράς για την επόμενη φάση της ελληνικής εξωτερικής οικονομικής πολιτικής και της οικονομικής διπλωματίας της χώρας.
Πέντε προτεραιότητες για την επόμενη μέρα
Για την επόμενη ημέρα χρειάζεται ένας σταθερός μηχανισμός συντονισμού γύρω από στοχευμένους και σαφείς στόχους. Εκεί πρέπει να συμφωνούνται τα κριτήρια πρόσβασης στις υποδομές, να παρακολουθείται η πρόοδος και να διορθώνεται έγκαιρα ο σχεδιασμός. Μέχρι την επόμενη ΔΕΘ θα πρέπει να υπάρχει μια πρώτη αποτίμηση. Σε βάθος τριετίας, το αποτέλεσμα πρέπει να είναι ορατό σε πέντε πεδία.
- Οι κοινές προτεραιότητες πρέπει να είναι συγκεκριμένες, με καθαρούς ρόλους και έναν υπεύθυνο για κάθε απόφαση και έργο.
- Η γνώση έχει αξία όταν περνά στην αγορά. Αυτό μετριέται από συνεργασίες που καταλήγουν σε λύσεις, προϊόντα και εφαρμογές σε πραγματικές συνθήκες.
- Οι υποδομές πρέπει να κρίνονται από το πόσο χρησιμοποιούνται, ποιες εφαρμογές στηρίζουν και τι αξία δημιουργούν.
- Κάθε επενδυτικό έργο χρειάζεται τεκμηριωμένη ζήτηση, βιώσιμη χρηματοδότηση και φορέα που αναλαμβάνει τη λειτουργία του μετά την αρχική ενίσχυση.
- Η διεθνής ανάπτυξη πρέπει να αποτιμάται με όρους εξωστρέφειας, συμμετοχής σε διεθνείς αλυσίδες αξίας, προσέλκυσης κεφαλαίων και ενίσχυσης της δυνατότητας επιχειρήσεων και οικοσυστημάτων να κλιμακώνονται πέρα από την εγχώρια αγορά.
Ο Νώντας Συρράκος είναι Thought Leadership Advisor και Managing Partner της one9six, με αντικείμενο τη διασύνδεση στρατηγικής, θεσμών, επιχειρήσεων, έρευνας και δημόσιου διαλόγου σε περιβάλλοντα μετασχηματισμού και ανάπτυξης.
